Đặt mục tiêu tìm kiếm, quy tập được khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ. Ảnh: Internet
Hành trình tri ân chưa thể khép lại
Theo Ban Chỉ đạo quốc gia, trải qua hơn nửa thế kỷ đấu tranh giành độc lập dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nhiệm vụ quốc tế, đã có hơn 1,2 triệu cán bộ, chiến sĩ và đồng bào anh dũng hy sinh. Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ là hoạt động chính sách sau chiến tranh mà còn góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước; xây dựng quân đội, hậu phương quân đội vững chắc và giữ vững ổn định chính trị-xã hội.
Những năm qua, với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và sự vào cuộc của các bộ, ngành, địa phương, cả nước đã tìm kiếm, quy tập được hơn 1.075.000 mộ (hài cốt) liệt sĩ. Các công trình nghĩa trang liệt sĩ, đài tưởng niệm, bia ghi tên liệt sĩ được xây dựng trang nghiêm, trở thành những địa chỉ thiêng liêng để nhân dân tưởng nhớ, tri ân các anh hùng liệt sĩ.
Tuy nhiên, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn gặp nhiều khó khăn, phức tạp. Hiện nay, số lượng hài cốt liệt sĩ cần tiếp tục tìm kiếm, quy tập còn khoảng hơn 175.000 và gần 300.000 mộ liệt sĩ đang an táng trong các nghĩa trang chưa xác định được thông tin, trong khi chiến tranh diễn ra ác liệt, kéo dài; hoàn cảnh hy sinh của liệt sĩ rất đa dạng; nhân chứng biết thông tin ngày càng ít. Nhiều đơn vị, địa phương đã giải thể, sáp nhập, chia tách hoặc chuyển đổi loại hình tổ chức, nhiệm vụ.
Bên cạnh đó, công tác quản lý, đăng ký, bàn giao hồ sơ danh sách liệt sĩ, sơ đồ mộ chí, hồ sơ quy tập ở một số nơi còn thiếu chặt chẽ; địa hình, địa vật thay đổi; quá trình đô thị hóa, xây dựng các khu công nghiệp, nhiều khu vực còn sót lại bom mìn, vật nổ gây ảnh hưởng đến công tác tìm kiếm, quy tập.
Ngoài ra, thân nhân liệt sĩ tuổi đã cao, sức khỏe yếu, nhiều liệt sĩ không còn thân nhân. Các yếu tố tự nhiên cũng tác động mạnh đến quá trình phân hủy hài cốt. Năng lực lưu trữ, bảo quản và giám định ADN trong nước còn hạn chế, tạo thêm thách thức đối với nhiệm vụ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Đặt mục tiêu tìm kiếm, quy tập được khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ
Từ những khó khăn, vướng mắc và xuất phát từ truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa"; từ mong muốn của thân nhân liệt sĩ và nhân dân, ngày 2/4/2026, tại di tích lịch sử Thành cổ Quảng Trị, Ban Chỉ đạo quốc gia đã phát động "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".
Chiến dịch có ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc; là sự cụ thể hóa chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đứng đầu là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về thực hiện chế độ, chính sách đối với người có công với cách mạng.
Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, là trách nhiệm thiêng liêng của cả hệ thống chính trị, của toàn dân đối với những người đã hy sinh vì đất nước; đồng thời là dịp để giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Chiến dịch được triển khai từ ngày 15/3/2026 đến ngày 27/7/2027, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027).
Theo kế hoạch, Chiến dịch đặt ra 5 mục tiêu trọng tâm gồm: Tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành lấy mẫu hài cốt đối với khoảng 230.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính trong các nghĩa trang liệt sĩ và hài cốt tìm kiếm, quy tập được; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ; xây dựng, hoàn thiện và đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu gen thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin phục vụ công tác đối sánh; đẩy mạnh, hoàn thành công tác rà phá bom mìn, vật liệu nổ phục vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại các địa bàn trọng điểm, vùng lõi như Tuyên Quang (Vị Xuyên), Lào Cai, Lạng Sơn và các khu vực có thông tin về mộ liệt sĩ.
Huy động tổng lực cho nhiệm vụ đặc biệt
Để hoàn thành các mục tiêu của Chiến dịch, Bộ Quốc phòng đã giao chỉ tiêu tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ cho các đơn vị trong giai đoạn 2026-2027; tiếp tục duy trì hoạt động của 24 đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong nước, tại Lào và Campuchia.
Kết quả bước đầu cho thấy sự vào cuộc quyết liệt của các lực lượng. Đến nay đã tìm kiếm, quy tập được 1.109 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 242 hài cốt trong nước, 173 hài cốt tại Lào và 694 hài cốt tại Campuchia; đồng thời phát hiện 2 mộ liệt sĩ tập thể tại Tuyên Quang.
Ban Chỉ đạo quốc gia cũng tổ chức các hội thảo khoa học xác minh, kết luận thông tin về mộ liệt sĩ tập thể tại khu vực phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi và khu vực Công viên Lê Thị Riêng, TP Hồ Chí Minh để phục vụ công tác khảo sát, đào tìm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Trong công tác rà phá bom mìn phục vụ tìm kiếm, quy tập, các quân khu đã thành lập 360 đội rà phá với gần 5.000 người tham gia, sử dụng 1.311 thiết bị dò bom mìn. Đến nay đã rà phá bom mìn, vật nổ để tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ được 3.500ha/22.725ha; riêng vùng lõi Vị Xuyên/Tuyên Quang đã rà phá được 1.795ha/4.460ha (đạt 40,25%)
Đối với nhiệm vụ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định thông tin, Bộ Quốc phòng đã ban hành hướng dẫn, quy trình kỹ thuật và tổ chức tập huấn toàn quốc. Hiện 100% quân khu và các tỉnh, thành phố đã xây dựng kế hoạch triển khai; thành lập 297 tổ, đội lấy mẫu với quân số 3.615 người. Đến nay, các đơn vị đã tổ chức lấy mẫu tại 3.651 mộ liệt sĩ, trong đó có 2.510 mộ đủ điều kiện lấy mẫu...
Tăng tốc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ
Theo Ban Chỉ đạo quốc gia, để hoàn thành các mục tiêu của Chiến dịch, thời gian tới cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; xác định tiếp tục đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập tại các địa bàn trọng điểm;
Triển khai đồng bộ việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính trong các nghĩa trang trên cả nước; tăng tốc thu nhận ADN thân nhân liệt sĩ để xây dựng ngân hàng gene phục vụ xác định danh tính…
Bộ Công an cũng đang hoàn thiện kế hoạch "Mở đợt cao điểm triển khai thu nhận ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin", dự kiến triển khai đồng loạt trên toàn quốc từ ngày 20/6/2026 đến ngày 20/7/2027 với số lượng dự kiến khoảng 250.000 mẫu ADN thân nhân liệt sĩ.
Tăng cường hợp tác quốc tế trong trao đổi thông tin, kinh nghiệm và công nghệ giám định ADN phục vụ công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ;…
Với ý nghĩa chính trị và nhân văn sâu sắc, Chiến dịch 500 ngày đêm đang thể hiện quyết tâm của cả hệ thống chính trị trong việc thực hiện trách nhiệm đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc, góp phần đưa các anh trở về với tên tuổi, quê hương và vòng tay của gia đình.
Diệu Anh
