Chưa lặt lá mai là chưa thấy Tết miền Tây

Miền Tây Nam Bộ vốn là một phần của vùng đất phương Nam, nên trong đời sống sinh hoạt và văn hóa Tết có rất nhiều nét tương đồng với các tỉnh miền Nam nói chung. Nếu như ngoài Bắc, mỗi độ xuân về người ta nhắc đến hoa đào hồng thắm, miền Trung chuộng sắc cúc vàng rực rỡ thì ở miền Tây và miền Nam, hoa mai gần như đã trở thành biểu tượng không thể thiếu của ngày Tết.

Ảnh minh họa.

Cây mai vàng xuất hiện từ sân nhà, trước hiên, cho đến đình chùa, cơ quan, hàng quán. Với người miền Tây, Tết mà thiếu sắc mai thì coi như chưa trọn vẹn. Và cũng từ thói quen chơi mai ấy, hình thành nên một đặc trưng rất riêng của những ngày giáp Tết: Rục rịch lặt lá mai.

Tại sao cần phải lặt lá mai trước Tết?

Khoảng từ rằm tháng Chạp trở đi, đi dọc các xóm làng miền Tây không khó để bắt gặp cảnh người lớn trẻ nhỏ ngồi quanh gốc mai, tay thoăn thoắt lặt từng chiếc lá già. Có nhà chỉ vài chậu mai trước sân, có nhà cả một vườn mai rộng, nhưng không khí thì giống nhau: Vừa làm vừa trò chuyện, vừa ngắm nụ mai lớn dần, báo hiệu Tết đã cận kề.

Lặt lá mai trước Tết là một công đoạn quan trọng trong quá trình chăm sóc mai vàng trước tết, đảm bảo cây ra hoa đúng thời điểm, góp phần tô điểm không khí xuân. Lá già trên cây mai thường tiêu hao nhiều dinh dưỡng và che khuất các nụ hoa, làm chậm quá trình phát triển của chúng. Khi lặt bỏ lá, cây sẽ tập trung toàn bộ dinh dưỡng để nuôi nụ hoa, đồng thời nhận tín hiệu rằng mùa đông đã qua, kích thích sự bung nở của hoa.

Ngoài ra, việc lặt lá đúng thời điểm còn giúp điều chỉnh thời gian nở hoa theo ý muốn, để mai nở đẹp nhất vào khoảng 30 Tết hoặc những ngày đầu năm mới. Điều này không chỉ mang ý nghĩa thẩm mỹ mà còn có giá trị phong thủy, tượng trưng cho sự may mắn và khởi đầu thịnh vượng trong năm mới. Vì vậy, lặt lá mai đúng cách và đúng thời điểm là yếu tố không thể thiếu trong việc chăm sóc hoa mai nở đúng Tết.

Thời điểm lặt lá - kinh nghiệm "truyền đời" của người miền Tây

Người miền Tây không lặt lá mai theo một mốc ngày cứng nhắc, mà thường canh theo tình trạng nụ và thời tiết. Khi sang đầu tháng 12 âm lịch, khoảng ngày 5 đến ngày 7, tức là ngày 7 - 9 tháng 1 dương lịch, bạn cần quan sát thời tiết và nụ hoa mai để canh thời điểm lặt lá mai.

Nếu mai có nụ lớn và trời nắng tốt thì lặt lá mai vào ngày 15 - 20 tháng chạp, tức ngày 17 - 22 tháng 01 dương lịch. Nhưng nếu thời tiết lạnh kéo dài và mai chỉ có những nụ nhỏ thì thời điểm lặt lá mai rơi vào khoảng ngày 13 - 16 tháng chạp, tức ngày 15 - 18 tháng 01 dương lịch. Với những nhà trồng mai lâu năm, chỉ cần nhìn nụ là đã đoán được nên lặt lúc nào, gần như trở thành kinh nghiệm nằm lòng.

Ở miền Tây, lặt lá mai không đơn thuần là việc chăm cây. Đó là một dấu mốc rất rõ ràng báo hiệu Tết đang đến rất gần. Sau khi lặt lá mai là đến dọn dẹp nhà cửa, gói bánh, sắm sửa đồ Tết. Nhiều người vẫn nói vui rằng: "Chưa lặt lá mai thì chưa thấy Tết".

Cảnh cả gia đình quây quần bên gốc mai, người lặt lá, người gom lá, trẻ con chạy quanh, người lớn bàn chuyện Tết nhất… tạo nên một không khí Tết vô cùng rộn ràng. Dù cuộc sống ngày nay bận rộn hơn, nhiều gia đình mua mai chưng sẵn thay vì tự trồng, nhưng thói quen lặt lá mai vẫn được giữ lại như một cách giữ trọn hương vị Tết truyền thống.

T.Lâm (theo baophunuthudo, nongnghieppho, vietnamnet)