EU chốt thời điểm “khóa van” năng lượng Nga mãi mãi

Đây không phải là lần đầu tiên Hội đồng EU nhắm mục tiêu vào khí đốt Nga kể từ cuộc xung đột toàn diện ở Ukraine năm 2022.

"Đã đến lúc phải khóa van", Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen nhấn mạnh trong một tuyên bố khi công bố một trong số hàng chục gói trừng phạt của EU chống lại Nga vào mùa thu năm ngoái.

Hôm nay, ngày 26/1, Hội đồng EU đã chính thức thông qua quy định về lệnh cấm từng bước đối với cả khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và khí đốt Nga qua đường ống vào các nước EU.

Theo quy định, việc cung cấp LNG sẽ bị dừng lại từ ngày 1/1/2027, tiếp theo là lệnh cấm khí đốt qua đường ống từ ngày 30/9/2027.

Theo trang web của Hội đồng EU, các quốc gia thành viên sẽ có thời hạn đến ngày 1/32026 để "chuẩn bị các kế hoạch quốc gia nhằm đa dạng hóa nguồn cung khí đốt và xác định những thách thức tiềm tàng trong việc thay thế khí đốt Nga".

Trang web này cho biết thêm rằng nếu an ninh nguồn cung bị "đe dọa nghiêm trọng ở một hoặc nhiều quốc gia EU", lệnh cấm nhập khẩu có thể bị tạm dừng trong tối đa 4 tuần.

Để thay thế cho xuất khẩu của Nga, EU đang thực hiện kế hoạch REPowerEU, được triển khai sau Tuyên bố Versailles ngày 11/3/2022. Mục tiêu của kế hoạch này là tăng cường tính độc lập của châu Âu đồng thời giảm ảnh hưởng của Nga trên thị trường năng lượng.

Đây không phải là lần đầu tiên EU nhắm mục tiêu cắt đứt quan hệ năng lượng với Nga, nhưng lần này có vẻ "van" sẽ bị khóa mãi mãi. Ảnh: Belga News Agency

Nga vẫn là một trong những nhà cung cấp khí đốt lớn nhất cho châu Âu, chiếm khoảng 19% vào năm 2024. Tỉ lệ này bao gồm cả khí đốt đường ống và LNG.

Mặc dù vậy, nhập khẩu khí đốt từ Nga đã giảm đáng kể kể từ khi Moscow bắt đầu chiến dịch quân sự ở Ukraine vào năm 2022. Để so sánh, Nga đã xuất khẩu 150 tỷ m3 khí đốt sang châu Âu vào năm 2021 và chỉ bằng 1/3, tức 51 tỷ m3, vào năm 2024.

Để bù đắp cho sự sụt giảm khí đốt Nga, cả Na Uy và Mỹ đều đã tăng xuất khẩu. Các số liệu do Ủy ban châu Âu đưa ra cũng cho thấy nhu cầu của châu Âu đang giảm.

Mặc dù thông thường cần sự nhất trí tuyệt đối để các nghị quyết của khối được thông qua, lệnh cấm này được thiết kế để chỉ được chấp thuận bằng đa số áp đảo, sử dụng các luật thương mại và năng lượng nhằm tránh quyền phủ quyết của các quốc gia.

Trong số 27 quốc gia thành viên EU, 2 quốc gia đã kiên quyết chống lại lệnh cấm nhập khẩu năng lượng Nga. Cả Hungary và Slovakia đều nhấn mạnh sự phản đối của họ với tư cách là các quốc gia không có đường bờ biển.

Thứ trưởng Ngoại giao và châu Âu của Cộng hòa Slovakia, Marek Eštok tuyên bố: "Slovakia là một quốc gia không có đường bờ biển và không có đường tiếp cận trực tiếp đến các cảng LNG. Mặc dù chúng tôi đã đầu tư và phát triển đáng kể vào các đường ống kết nối, nhưng cơ sở hạ tầng bị tắc nghẽn bên ngoài lãnh thổ Slovakia vẫn hạn chế khả năng tiếp cận nguồn cung khí đốt thay thế đầy đủ cũng như khả năng đảm bảo nguồn cung này với chi phí hợp lý".

Nghị sĩ Hungary tại Hội đồng EU, Barna Pál Zsigmond, cũng đưa ra những lập luận tương tự, đại diện cho một quốc gia không có đường bờ biển. Tại Hội đồng EU, ông Zsigmond cũng nhấn mạnh rằng Hungary sẽ đưa vụ việc ra Tòa án Công lý châu Âu (EJC) sau lệnh cấm này.

Minh Đức (Theo Barents Observer, DW)