Xuân mới và chiến lược nâng tầm giá trị của dệt may Việt Nam

Ông Lê Tiến Trường, Chủ tịch HĐQT Vinatex: "Tốc độ tăng trưởng thặng dư của Vinatex đạt khoảng 10%. Đây chính là yếu tố then chốt để ngành dệt may đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số" - Ảnh: VGP/Giang Oanh

Năm 2025, tăng trưởng thặng dư đạt khoảng 10%, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số

Thưa ông, với vai trò là doanh nghiệp hàng đầu trong ngành dệt may, Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) không chỉ chú trọng hiệu quả sản xuất kinh doanh mà còn gắn liền với các mục tiêu lớn hơn như ổn định việc làm, tăng trưởng xuất khẩu và đóng góp vào ngân sách quốc gia. Xin ông cho biết những đóng góp của Tập đoàn vào sự phát triển kinh tế - xã hội trong năm 2025?

Ông Lê Tiến Trường: Năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng của ngành dệt may Việt Nam khi kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt khoảng 46 tỷ USD, qua đó tiếp tục duy trì vị thế là quốc gia xuất khẩu dệt may lớn thứ hai trên thế giới. Tuy nhiên, điều đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô kim ngạch, mà là ở cấu trúc giá trị của ngành. Trong các ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam hiện nay, dệt may là ngành có tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa cao nhất, với gần 23 tỷ USD được giữ lại trong nước.

Nếu xét thuần về tổng kim ngạch, dệt may đứng thứ tư trong các ngành xuất khẩu. Nhưng nếu xét về phần giá trị thực sự được tạo ra tại Việt Nam, bao gồm tiền lương, lợi nhuận doanh nghiệp, đóng góp ngân sách và lan tỏa sang các ngành phụ trợ… thì có thể nói dệt may đang đứng ở vị trí hàng đầu trong các ngành sản xuất xuất khẩu của nền kinh tế.

Đối với riêng Tập đoàn Dệt may Việt Nam, năm 2025 chúng tôi tiếp tục duy trì lực lượng lao động khoảng 150.000 người, bao gồm các đơn vị thành viên và các công ty con trong hệ sinh thái của Tập đoàn. Tổng kim ngạch xuất khẩu hợp cộng đạt xấp xỉ 4,5 tỷ USD, chiếm khoảng 10% kim ngạch xuất khẩu dệt may của cả nước.

Điều đáng nói là lực lượng lao động của Vinatex chỉ chiếm khoảng 6% lao động toàn ngành, nhưng lại tạo ra tới 10% kim ngạch xuất khẩu. Điều này cho thấy năng suất lao động bình quân tại các đơn vị của Tập đoàn cao hơn mặt bằng chung của ngành khoảng 30-40%. Đây là một chỉ báo rất quan trọng, phản ánh sự dịch chuyển thực chất về chất lượng tăng trưởng.

Đóng góp lớn nhất và bền vững nhất của Vinatex trong năm 2025 vẫn là bảo đảm việc làm và thu nhập cho người lao động. Mức lương bình quân toàn Tập đoàn đạt 11,7 triệu đồng/người/tháng. Tổng quỹ lương chi trả trong năm vượt 21.000 tỷ đồng. Bên cạnh đó, các khoản đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp đạt trên 4.000 tỷ đồng.

Về nghĩa vụ ngân sách, các khoản thuế (bao gồm thuế đất và đặc biệt là thuế thu nhập doanh nghiệp) đạt hơn 2.000 tỷ đồng. Như vậy, tổng giá trị mà Vinatex đóng góp trực tiếp cho người lao động và ngân sách nhà nước trong năm 2025 ước tính khoảng 27.000 tỷ đồng. Điều này càng có ý nghĩa khi vốn chủ sở hữu của Tập đoàn hiện chỉ vào khoảng 10.000 tỷ đồng, cho thấy hiệu quả sử dụng vốn và khả năng tạo giá trị lan tỏa rất lớn.

Một điểm nhấn quan trọng khác trong năm 2025 là việc Vinatex thiết lập kỷ lục mới về lợi nhuận hợp nhất, đạt xấp xỉ 1.500 tỷ đồng. Tỉ suất lợi nhuận trên vốn điều lệ đạt gần 30% - một con số rất cao trong ngành dệt may, kể cả khi so sánh với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hay doanh nghiệp tư nhân lớn.

Hiệu quả này cũng được thị trường vốn ghi nhận. Hiện nay, một số đơn vị thành viên của Vinatex có giá cổ phiếu thuộc nhóm cao nhất thị trường dệt may, tiêu biểu như Tổng Công ty Cổ phần Dệt May Hòa Thọ - doanh nghiệp có giá trị cổ phiếu vượt cả nhiều doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp FDI niêm yết.

Chúng tôi cho rằng đóng góp quan trọng nhất của Vinatex trong năm 2025 không chỉ nằm ở tăng trưởng quy mô, mà là tăng trưởng chất lượng. Cụ thể, tốc độ tăng tiền lương bình quân của người lao động đạt xấp xỉ 13% - cao hơn tốc độ tăng trưởng chung của nền kinh tế. Tiền lương là thành phần đóng góp trực tiếp vào GDP, vì vậy tăng trưởng tiền lương nhanh và bền vững có ý nghĩa rất lớn.

Bên cạnh đó, với kim ngạch xuất khẩu 4,5 tỷ USD và cơ cấu nhập khẩu hợp lý, Tập đoàn đã giữ lại trong nước khoảng 2,2 tỷ USD giá trị gia tăng, tạo thặng dư xuất nhập khẩu đáng kể. Tốc độ tăng trưởng thặng dư đạt khoảng 10%. Đây chính là yếu tố then chốt để ngành dệt may có thể đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, thay vì chỉ chạy theo kim ngạch danh nghĩa.

Từ tháng 4/2025 đến tháng 8/2025 (trước khi chính sách thuế đối ứng của Mỹ có hiệu lực), Vinatex tạo ra khoảng 55% hiệu quả của cả năm - Ảnh: VGP

Kiên trì dịch chuyển lên các nấc thang cao hơn trong chuỗi cung ứng

Dư luận rất quan tâm đến câu chuyện đơn hàng và thị trường. Năm 2025, Vinatex đã làm gì để giữ vững đơn hàng trong bối cảnh sức mua toàn cầu chưa phục hồi mạnh, thưa ông?

Ông Lê Tiến Trường: Trong vòng 10 năm qua, tốc độ tăng trưởng bình quân của thị trường dệt may thế giới chỉ đạt khoảng 1,7%/năm. Điều này cho thấy nếu chỉ trông chờ vào cầu thị trường tăng lên thì rất khó đạt được mục tiêu tăng trưởng cao. Vì vậy, tăng trưởng của ngành dệt may Việt Nam buộc phải dựa trên việc gia tăng thị phần và mở rộng sự hiện diện tại các thị trường khác nhau.

Đến năm 2025, hàng dệt may Việt Nam đã có mặt tại hơn 130 thị trường trên toàn cầu. Thị trường chủ lực vẫn là Hoa Kỳ, chiếm khoảng 47% kim ngạch, tiếp theo là châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc. Năm thị trường này chiếm khoảng 90% tổng kim ngạch xuất khẩu dệt may cả nước.

Để duy trì chất lượng tăng trưởng, Việt Nam buộc phải tập trung vào các sản phẩm có giá trị cao hơn. Thu nhập bình quân trong ngành dệt may Việt Nam hiện cao gấp gần ba lần Bangladesh, Ấn Độ và khoảng hai lần Campuchia. Riêng tại Vinatex, thu nhập cao hơn gần bốn lần Bangladesh.

TIN LIÊN QUANTập đoàn Dệt May Việt Nam kỷ niệm 30 năm thành lập

Trong bối cảnh đó, nếu chỉ làm gia công đơn thuần, năng lực cạnh tranh sẽ nhanh chóng suy giảm. Chính vì vậy, nhiều năm qua, Vinatex kiên trì dịch chuyển lên các nấc thang cao hơn trong chuỗi cung ứng. Hiện nay, tại các đơn vị chủ lực như Tổng Công ty May 10; Tổng Công ty Cổ phần Dệt May Hòa Thọ; Tổng Công ty Cổ phần May Việt Tiến; Tổng Công ty May Nhà Bè, tỷ trọng đơn hàng FOB đã lên tới khoảng 90%. Đồng thời, tỷ trọng đơn hàng theo mô hình ODM (thiết kế - sản xuất) cũng ngày càng tăng.

Năm 2025, thành công lớn nhất của Vinatex là năng lực quản trị biến động thị trường. Sau cú sốc từ việc công bố thuế đối ứng vào đầu tháng 4, Tập đoàn đã nhanh chóng điều chỉnh chiến lược, đẩy mạnh sản xuất trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 8 - trước khi chính sách thuế có hiệu lực.

Chỉ trong vòng 4 tháng, chúng tôi đã tạo ra khoảng 55% hiệu quả của cả năm. Dù kim ngạch xuất khẩu chỉ tăng khoảng 8%, nhưng hiệu quả kinh doanh lại tăng gần 60%, đạt mức cao nhất từ trước tới nay. Điều này cho thấy năng lực chuyển đổi linh hoạt đang trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi của doanh nghiệp dệt may trong giai đoạn mới.

Chiến lược 2026: "Chúng tôi không chạy theo kim ngạch mà theo đuổi vị trí bền vững"

Nhìn về năm 2026 và giai đoạn tới, theo ông, đâu là ưu tiên chiến lược của Vinatex?

Ông Lê Tiến Trường: Thị trường thế giới hiện không ổn định để có những dự báo dài hạn về nhu cầu. Tuy nhiên, các dự báo khả quan nhất cũng chỉ cho thấy nhu cầu tăng trưởng khoảng 2-2,5% trong kịch bản "sáng". Điều này có nghĩa là để đáp ứng tốc độ tăng trưởng hai con số của cả nước, ngành dệt may trong nước phải sử dụng các giải pháp khác ngoài việc mở rộng quy mô.

Vinatex, với định vị là sản phẩm chất lượng cao, thu nhập thuộc top đầu ngành dệt may và top khá của ngành sản xuất công nghiệp cả nước, bắt buộc phải lựa chọn khách hàng và thị trường.

Chúng tôi ưu tiên những khách hàng sản xuất và sử dụng các mặt hàng có chất lượng cao, yêu cầu thời gian giao hàng nhanh, quy mô đơn hàng nhỏ, đòi hỏi năng lực quản trị, năng suất và chất lượng khác biệt.

Thứ nhất, chúng tôi tiếp tục đi sâu vào các khu vực mà trước đây Việt Nam chưa đảm nhiệm, đặc biệt là thiết kế và sản xuất nguyên liệu. Mục tiêu chung là không tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu hai con số, nhưng tăng trưởng thặng dư kim ngạch xuất khẩu hai con số, và điều này mới đóng góp vào tăng trưởng GDP.

Thứ hai, nhờ đổi mới công nghệ, chúng ta tăng trưởng tiền lương hai con số, điều này cũng trực tiếp đóng góp vào GDP. Đây chắc chắn là mục tiêu chiến lược của Vinatex. Do đó, chúng tôi tiếp tục triển khai các nội dung về đầu tư công nghệ, đổi mới sáng tạo, robot hóa, đặc biệt là các khâu đơn giản, lặp đi lặp lại.

Thứ ba là đổi mới quản trị trên nền tảng số để giảm số lượng người tham gia quản trị, nhưng quan trọng hơn là có dữ liệu thống nhất, chuẩn mực thông tin với khách hàng. Khi khách hàng tiếp cận các doanh nghiệp Vinatex, họ sẽ tiếp cận trên một ngôn ngữ chung, có thể cùng theo dõi quá trình sản xuất kinh doanh, tiến độ đơn hàng để bảo đảm phục vụ thị trường đúng lúc nhất với chi phí hợp lý nhất.

Tất nhiên, Vinatex sẽ không theo đuổi chiến lược chi phí thấp nhất mà theo đuổi chiến lược khác biệt về công nghệ, giải pháp quản trị và sản phẩm. Mục tiêu là hình thành các chuỗi cung ứng mà vị trí của mình là bền vững, không mang tính chất thời vụ, mà là một phần của chuỗi cung ứng thời trang toàn cầu.

Năm 2026, Vinatex ưu tiên những khách hàng sản xuất và sử dụng các mặt hàng có chất lượng cao, đồng thời đi sâu vào các khu vực mà trước đây Việt Nam chưa đảm nhiệm - Ảnh: VGP

Kỳ vọng chính sách: Khuyến khích chất lượng tăng trưởng

Vậy Vinatex kỳ vọng Chính phủ sẽ tiếp tục hỗ trợ và đồng hành như thế nào để ngành dệt may phát triển bền vững?

Ông Lê Tiến Trường: Đối với một ngành xuất khẩu, sự ổn định của chính sách là rất quan trọng, bởi ngành này luôn phải thỏa thuận đơn hàng trước từ 3 đến 6 tháng. Những thay đổi chính sách quá nhanh sẽ khiến doanh nghiệp không kịp điều chỉnh phương án đàm phán và trở nên bị động.

Do đó, mong muốn đầu tiên của doanh nghiệp là các thay đổi chính sách phải được thông báo sớm để có sự chuẩn bị.

Thứ hai, chi phí trong sản xuất của doanh nghiệp xuất khẩu, bao gồm năng suất, chất lượng và tiết kiệm, chỉ chiếm khoảng dưới 70% tổng giá trị. Phần còn lại là chi phí logistics và các chi phí khác. Chính vì vậy, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp luôn phải gắn liền với nâng cao năng lực thể chế và năng lực quản trị chung của các ngành hỗ trợ, đặc biệt là logistics và cảng biển.

Việc bảo đảm lợi thế chi phí từ nhà máy đến cảng, tần suất tàu đi các trung tâm tiêu thụ sẽ giúp hàng hóa đi nhanh hơn, tốt hơn và chúng ta có lợi thế về thời gian giao hàng. Đây là những điểm mà doanh nghiệp dệt may rất cần.

Thứ ba, chúng tôi mong muốn sự bảo đảm công bằng giữa các doanh nghiệp. Doanh nghiệp tuân thủ tốt các yêu cầu về môi trường, lao động không nên bị các doanh nghiệp né tránh các yếu tố này cạnh tranh về giá. Điều này tạo ra một sân chơi không công bằng. Chúng tôi cũng mong muốn có những chính sách khuyến khích trực tiếp cho các đơn vị đạt tăng trưởng hai con số, vì đây là mục tiêu thách thức đối với mọi ngành.

Ví dụ, các đơn vị có giá trị gia tăng về xuất khẩu, thặng dư kim ngạch xuất khẩu trên 10% có thể được thưởng bằng cách giảm thuế thu nhập doanh nghiệp. Hoặc các đơn vị có tăng trưởng thu nhập cho người lao động trên 10% cũng có thể được thưởng.

Sự khuyến khích này sẽ là động lực lớn để các doanh nghiệp quyết tâm theo đuổi con đường tăng trưởng đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước, đặc biệt là mục tiêu của Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ 14 về chất lượng tăng trưởng.

Giang Oanh (thực hiện)