Con "cùng đống" xưa không ai ngó, nay thành đặc sản Tây Bắc đắt đỏ, được dân nhậu mê tít

Ẩn mình trong những khu rừng sâu ẩm ướt của vùng núi phía Bắc, con “cùng đống” với hình thù kỳ dị từng bị xem là loài côn trùng chẳng ai đoái hoài. Thế nhưng vài năm trở lại đây, nó bất ngờ “đổi đời”, trở thành đặc sản lạ được nhiều người săn lùng, nhất là giới sành nhậu ưa khám phá.

“Cùng đống”, còn gọi là tôm rừng, tôm leo cây, một đặc sản nổi tiếng của Lạng Sơn. Trong rừng sâu heo hút, rậm rạp, trông chúng như một tổ ong khổng lồ.

“Cùng đống” thực chất là một loài côn trùng có hình dáng khá giống tôm, thân nhỏ chỉ bằng ngón tay út. Chúng có chân dài như cào cào, đầu nhỏ, màu xám trong, nhìn qua khiến không ít người e dè. Tuy nhiên, chính ngoại hình “nửa tôm nửa cào cào” lại tạo nên sự tò mò đặc biệt.

Theo tiếng của người dân tộc Nùng, tôm rừng còn được gọi là con cùng đống, chữ "cùng" nghĩa là tôm và chữ "đống" là rừng.

Loài này thường sinh sống trong các hốc cây lớn, hang đá ẩm và rậm rạp, nơi ít ánh sáng. Chúng tụ tập thành từng bầy dày đặc, bám vào thành tổ, nhìn từ xa giống như tổ ong. Nhờ khả năng leo bám linh hoạt, người dân địa phương còn gọi vui là “tôm leo cây”.

Trước đây, “cùng đống” chỉ là món ăn dân dã của một số đồng bào dân tộc Tày, Nùng. Tuy nhiên, khi được các thực khách dưới xuôi biết đến, món ăn này nhanh chóng trở nên nổi tiếng nhờ hương vị lạ miệng, khác biệt hoàn toàn so với các loại thịt quen thuộc.

Thời điểm “cùng đống” xuất hiện nhiều nhất là vào mùa mưa, khoảng tháng 6-7 âm lịch. Đây cũng là lúc người dân địa phương vào rừng săn bắt. Công việc này không hề đơn giản, đòi hỏi kinh nghiệm và sự nhanh nhạy vì loài côn trùng này rất thính, dễ bật nhảy khi phát hiện động tĩnh.

Để bắt được, người đi rừng phải dùng que dài hoặc cành cây luồn vào tổ, khéo léo lùa chúng ra ngoài. Cùng lúc đó, người khác phải căng mắt quan sát, nhanh tay chụp lấy từng con. Nếu không phối hợp nhịp nhàng, cả đàn có thể nhảy tán loạn, rất khó thu gom.

Chính vì việc săn bắt vất vả, sản lượng ít nên “cùng đống” có giá khá cao trên thị trường. Thông thường, giá dao động từ 300.000 đến 400.000 đồng/kg, nhưng vào thời điểm khan hiếm có thể lên tới gần 1 triệu đồng/kg mà vẫn không đủ hàng để bán.

Sau khi bắt về, “cùng đống” được sơ chế kỹ trước khi chế biến. Người ta thường cắt bỏ phần chân dưới vì ít thịt, sau đó rửa sạch, để ráo. Đây là công đoạn quan trọng để đảm bảo món ăn không bị lẫn tạp chất và giữ được độ thơm ngon đặc trưng.

Món phổ biến nhất là “cùng đống” rang với lá gừng, lá mắc mật hoặc lá chanh. Khi chế biến, người dân thường dùng mỡ lợn, rang trên chảo gang và bếp củi để tạo mùi thơm đậm đà. Khi chuyển sang màu vàng nâu, dậy mùi thơm là món ăn đã hoàn thành.

So với tôm thường, loại tôm rừng này có thân màu xám trong, đầu nhỏ, ít râu hơn

Thực khách từng thưởng thức cho biết, “cùng đống” có phần thịt chắc, đặc biệt ở đùi, ăn giòn nhẹ bên ngoài nhưng bên trong lại bùi và dai. Hương vị vừa béo, vừa ngọt tự nhiên, tạo cảm giác lạ miệng, dễ gây “nghiện” ngay từ lần thử đầu tiên.

"Cùng đống" có kích thước khá nhỏ, chân như con cào cào, con nào to nhất cũng chỉ bằng ngón tay út.

Dù vậy, đây không phải món ăn dành cho tất cả mọi người. Với những người có cơ địa nhạy cảm hoặc dễ dị ứng, việc thử món từ côn trùng cần thận trọng. Các chuyên gia khuyến cáo nên ăn thử với lượng nhỏ trước để đảm bảo an toàn cho sức khỏe.

Từ một loài côn trùng bị lãng quên, “cùng đống” nay đã trở thành đặc sản độc lạ, góp phần làm phong phú thêm bản đồ ẩm thực vùng cao. Sự kết hợp giữa yếu tố hiếm, lạ và hương vị đặc biệt khiến món ăn này ngày càng được nhiều người tìm kiếm, trải nghiệm.

Khánh Linh (t/h)

Tham khảo thêm

Con đặc sản “nhìn đã thấy sợ” ở Tây Bắc xưa không ai ngó, nay thành món ăn được dân nhậu mê tít săn lùng

Tham khảo thêm

Con đặc sản “xấu xí” xưa không ai ngó, nay thành món lạ Tây Bắc, được dân nhậu mê tít săn lùng

Tham khảo thêm

Con đặc sản xưa nhiều người “sợ xanh mặt”, nay thành đặc sản Tây Bắc tiền triệu, dân nhậu mê tít săn lùng

Tham khảo thêm

Con “re re” xưa không ai ngó, nay thành đặc sản Tây Bắc đắt đỏ, dân nhậu mê tít săn lùng