Bộ Nội vụ lý giải đề xuất mới về cách thức điều chỉnh tăng lương hưu

Theo Bộ Nội vụ, việc áp dụng mức tăng 8% cho toàn bộ người hưởng lương hưu sẽ không khắc phục được hạn chế trong việc điều chỉnh lương hưu.

Theo dự thảo Nghị định điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội (BHXH) và trợ cấp hằng tháng, Bộ Nội vụ đề xuất 2 phương án tăng lương hưu, trợ cấp.

Với phương án 1: Từ ngày 1/7/2026, điều chỉnh tăng thêm 4,5% và 200.000 đồng/tháng trên mức lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng của tháng 6/2026 đối với các đối tượng quy định cụ thể của dự thảo Nghị định; điều chỉnh tăng thêm 8% trên mức trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng của tháng 6.2026 đối với các đối tượng khác quy định cụ thể trong dự thảo nghị định.

Với phương án 2, từ ngày 1/7/2026, điều chỉnh tăng thêm 8% trên mức lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng của tháng 6/2026.

Ảnh minh họa.

Bộ Nội vụ cho biết lý do đề xuất cách thức điều chỉnh kết hợp theo số tương đối (tỉ lệ phần trăm) và theo số tiền tuyệt đối:

Căn cứ theo quy định tại khoản 1: "Lương hưu được điều chỉnh trên cơ sở mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng phù hợp với khả năng của ngân sách nhà nước và quỹ BHXH" và khoản 2: "Điều chỉnh mức tăng lương hưu thỏa đáng đối với đối tượng có mức lương hưu thấp và nghỉ trước năm 1995 bảo đảm thu hẹp khoảng cách chênh lệch lương hưu giữa người nghỉ hưu ở các thời kỳ" được quy định tại Điều 67 của Luật BHXH số 41/2025/QH15.

Bộ Nội vụ đã phối hợp với các bộ, ngành có liên quan báo cáo Chính phủ trình cấp có thẩm quyền xem, xét quyết định mức điều chỉnh lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng trong năm 2026 (trên cơ sở dự báo về mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng năm 2026, nâng cao mức sống của người nghỉ hưu). Theo đó, mức điều chỉnh chung 8% đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Tuy nhiên, việc áp dụng mức chung điều chỉnh 8% cho toàn bộ đối tượng người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng sẽ không khắc phục được hạn chế hiện nay trong việc điều chỉnh lương hưu, cụ thể:

(1) Chưa thể chế hoá được quan điểm tại Nghị quyết số 28-NQ/TW: "Thay đổi cách thức điều chỉnh lương hưu theo hướng chia sẻ";

(2) Chưa làm giảm bớt được vấn đề chênh lệnh lương hưu giữa người có mức lương hưu thấp và mức lương hưu cao sau khi thực hiện điều chỉnh (thậm chí còn làm gia tăng chênh lệch về giá trị tuyệt đối), đặc biệt là người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng từ năm 1995 trở đi;

(3) Chưa đáp ứng được mong mỏi, nguyện vọng của đa số những người đang hưởng lương hưu hiện nay, kiến nghị của cử tri, đại biểu Quốc hội (về việc thực hiện điều chỉnh lương hưu theo số tiền tuyệt đối bên cạnh việc điều chỉnh theo mức tăng chung (điều chỉnh theo số tương đối).

Cụ thể, căn cứ trên số liệu thống kê do cơ quan BHXH cung cấp, thì người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng chủ yếu thuộc nhóm có mức hưởng từ 3 triệu đồng/tháng đến dưới 10 triệu đồng/tháng với tổng số người là hơn 2,4 triệu người chiếm gần 80%. Mức hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng bình quân theo các nhóm đối tượng như sau:

(i) Đối với nguồn Ngân sách nhà nước đảm bảo: mức lương hưu bình quân là 5,7 triệu đồng/người/tháng; mức trợ cấp BHXH (mất sức lao động) bình quân là 3,3 triệu đồng/người/tháng; mức trợ cấp hằng tháng bình quân từ 2,2 đến 2,5 triệu đồng/người/tháng.

(ii) Đối với nguồn quỹ BHXH đảm bảo: mức lương hưu bình quân là 6,7 triệu đồng/người/tháng; mức hưởng bình quân của cán bộ xã, phường là 2,7 triệu đồng/người/tháng.

Do đó, khi việc thực hiện điều chỉnh lương hưu kết hợp giữa việc điều chỉnh theo số tương đối (điều chỉnh tăng thêm theo tỉ lệ %) và số tuyệt đối (tăng thêm số tiền tuyệt đối), cụ thể là: thực hiện điều chỉnh tăng 4,5% và 200.000 đồng/tháng trên mức lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng thì đối với những người có mức lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng với mức thấp sẽ nhận được mức điều chỉnh tương đối cao hơn trên mức lương hưu, trợ cấp hiện hưởng, điều này thể hiện tính chia sẻ hơn so với việc chỉ thuần điều chỉnh theo mức điều chỉnh theo mức tăng tương đối (tỉ lệ phần trăm). Trong khi đó, vẫn đảm bảo việc bảo toàn giá trị khoản lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng trước yếu tố lạm phát do vẫn thực hiện việc điều chỉnh theo tỉ lệ phần trăm (4,5%).

Về thời điểm thực hiện điều chỉnh lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng, thời điểm thực hiện điều chỉnh lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng là từ ngày 1/7/2026, cùng thời điểm thực hiện điều chỉnh tăng lương cơ sở.

Trúc Chi (t/h)