Khoa học và công nghệ số: Chìa khóa để chuyển đổi hệ thống chăn nuôi

Ngày 24/3, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng Viện Nghiên cứu chăn nuôi Quốc tế, Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc và Trung tâm Hợp tác Quốc tế về nghiên cứu nông nghiệp vì sự phát triển của Pháp tổ chức Hội nghị khu vực "Chuyển đổi chăn nuôi bền vững trong hệ thống lương thực thực phẩm ở châu Á - Thái Bình Dương".

Diễn ra từ ngày 24 - 26/3/2026, hội nghị thu hút hơn 150 đại biểu là các nhà hoạch định chính sách, nhà khoa học, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và đối tác phát triển. Đây được xem là diễn đàn quan trọng nhằm thảo luận các giải pháp thúc đẩy chăn nuôi bền vững trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng thực phẩm có nguồn gốc động vật ngày càng gia tăng, trong khi ngành chăn nuôi đang chịu nhiều sức ép từ biến đổi khí hậu, dịch bệnh và suy thoái mô

Hội nghị khu vực "Chuyển đổi chăn nuôi bền vững trong hệ thống lương thực thực phẩm ở châu Á - Thái Bình Dương" sáng 24/3.

Nhiều giải pháp thực chất đã tồn tại, từ thực hành chăn nuôi thông minh thích ứng khí hậu, cải thiện hệ thống thú y và quản lý sức khỏe vật nuôi, đến nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn chăn nuôi và siết chặt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Những biện pháp này có thể giúp giảm đáng kể tác động môi trường mà vẫn cải thiện năng suất. Tuy nhiên, trở ngại lớn nhất hiện nay là việc nhân rộng còn chậm, do chính sách phân tán, phối hợp giữa các quốc gia còn hạn chế, cũng như khoảng cách giữa nghiên cứu khoa học, đầu tư và triển khai thực tế.

Phát biểu khai mạc sự kiện, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết, tại châu Á - Thái Bình Dương, chăn nuôi đóng góp 18-30% GDP nông nghiệp ở nhiều quốc gia, nhưng cũng đang chịu sức ép lớn từ khí hậu, môi trường, thay đổi nhu cầu tiêu dùng cũng như áp lực về đất đai, nước và tài nguyên. Ông nhấn mạnh cách thức sản xuất, quản lý và phát triển ngành chăn nuôi trong những thập kỷ tới sẽ góp phần quyết định mức độ thành công của quá trình chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm toàn cầu.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến.

Từ thực tiễn Việt Nam, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết chăn nuôi hiện là một trong những trụ cột của ngành nông nghiệp, đóng góp khoảng 27% giá trị sản xuất toàn ngành và tạo sinh kế cho hàng triệu hộ nông dân. Những năm gần đây, ngành đã chuyển dịch mạnh từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn, ứng dụng khoa học công nghệ và phát triển theo chuỗi giá trị.

Lãnh đạo Bộ NN-MT cũng nêu ba định hướng chiến lược cho giai đoạn tới. Thứ nhất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực trung tâm của phát triển chăn nuôi, thông qua phát triển giống năng suất cao, dinh dưỡng chính xác, ứng dụng công nghệ sinh học, công nghệ số và các hệ thống quản lý thông minh. Thứ hai, phát triển chăn nuôi phải gắn chặt với tăng cường an toàn sinh học và cách tiếp cận "Một sức khỏe" (One Health), trong đó hệ thống thú y hiện đại và giám sát dịch bệnh là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe con người, vật nuôi và hệ sinh thái. Thứ ba, chăn nuôi cần trở thành một phần của giải pháp khí hậu, thông qua các mô hình chăn nuôi xanh, kinh tế tuần hoàn và quản lý chất thải hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời cải thiện sinh kế cho người dân.

"Việt Nam sẵn sàng là đối tác tin cậy, là cầu nối chuyển giao công nghệ và chia sẻ kinh nghiệm để cùng xây dựng ngành chăn nuôi hiện đại, minh bạch, có trách nhiệm và bền vững", Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết.

Trong thông điệp gửi tới hội nghị, đại diện FAO nhấn mạnh châu Á - Thái Bình Dương đang ở trung tâm của quá trình chuyển đổi ngành chăn nuôi toàn cầu. Bên cạnh vai trò về thực phẩm, chăn nuôi còn gắn trực tiếp với sinh kế, khả năng chống chịu và phát triển nông thôn, hỗ trợ hàng trăm triệu nông dân, cộng đồng chăn nuôi du mục và các tác nhân trong chuỗi giá trị.

FAO cũng lưu ý rằng, chuyển đổi chăn nuôi bền vững đã được FAO đặt trong khuôn khổ Chiến lược 2022-2031 với định hướng "Bốn tốt hơn" gồm sản xuất tốt hơn, dinh dưỡng tốt hơn, môi trường tốt hơn và cuộc sống tốt hơn. Ở cấp toàn cầu, các nước thành viên FAO thông qua Tiểu ban Chăn nuôi đã xác định đây là ưu tiên chiến lược và đề nghị xây dựng một Kế hoạch hành động toàn cầu để điều phối nỗ lực chung.

Ở góc độ nghiên cứu quốc tế, bà Siboniso Moyo, Phó tổng giám đốc ILRI, cho biết, thành viên của CGIAR, ILRI đang hợp tác với nhiều đối tác tại châu Phi và châu Á để tạo ra bằng chứng khoa học và giải pháp thực tiễn cho các hệ thống chăn nuôi năng suất hơn, bền vững hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn, nhất là đối với nông hộ nhỏ. Bà cho biết châu Á là khu vực chiến lược của ILRI, còn Việt Nam là nơi tổ chức này đã hiện diện gần 20 năm, hợp tác trong các lĩnh vực như sức khỏe vật nuôi, Một sức khỏe, an toàn thực phẩm, chăn nuôi thích ứng khí hậu và chuỗi giá trị chăn nuôi.

Bà Siboniso Moyo, Phó tổng giám đốc ILRI.

Đại diện ILRI nhận định khoa học và đổi mới sáng tạo là chìa khóa để chuyển đổi hệ thống chăn nuôi. Những nghiên cứu về sức khỏe vật nuôi, chăn nuôi thích ứng biến đổi khí hậu và Một sức khỏe có thể giúp các quốc gia vừa nâng cao năng suất, vừa quản lý tốt hơn nguy cơ dịch bệnh và áp lực môi trường. Hội nghị lần này, theo bà, cần giúp xác định các ưu tiên chung, các giải pháp đổi mới và những cơ hội hợp tác mạnh hơn giữa khoa học, chính sách và đầu tư, hướng tới các hành động cụ thể cho khu vực.

Lãnh đạo ILRI ký kết MoU với lãnh đạo Viện VASS.

Ở vai trò đồng tổ chức, CIRAD cũng nhấn mạnh vai trò của hợp tác khoa học trong giải quyết các thách thức phức hợp của khu vực. Theo đại diện tổ chức này, với hàng triệu nông dân, chăn nuôi vẫn là trụ cột sinh kế; do đó, các quan hệ đối tác nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển các giải pháp phù hợp với hệ thống canh tác đa dạng, đồng thời bảo đảm quá trình chuyển đổi ngành chăn nuôi đóng góp vào phát triển bao trùm và bền vững.

Ngoài mục tiêu trao đổi chính sách và giải pháp, hội nghị được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để các nước và đối tác chia sẻ mô hình thành công, xác định lĩnh vực ưu tiên về an ninh lương thực - dinh dưỡng, sinh kế nông thôn, sức khỏe vật nuôi, Một sức khỏe và chăn nuôi thích ứng khí hậu, qua đó tăng cường hợp tác khu vực trong giai đoạn tới.

Trong khuôn khổ hội nghị, ILRI và CIRAD đã ký kết bốn thỏa thuận hợp tác nghiên cứu với các đối tác Việt Nam gồm Viện Chăn nuôi Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam và Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam. Đây được kỳ vọng sẽ mở rộng hợp tác, tạo nền tảng chia sẻ mô hình thành công, xác định lĩnh vực ưu tiên về an ninh lương thực, sinh kế nông thôn, sức khỏe vật nuôi và chăn nuôi thích ứng khí hậu, qua đó thúc đẩy hợp tác khu vực trong giai đoạn tới.