Khẩn trương kiểm tra các hệ thống quan trắc nước thải tại các địa phương

Trường hợp phát hiện hành vi cố ý gian lận, làm sai lệch dữ liệu, đề nghị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật, chuyển hồ sơ sang cơ quan công an nếu có dấu hiệu tội phạm - Ảnh minh họa

Vừa qua, các phương tiện thông tin đại chúng đã phản ánh tình trạng can thiệp, làm sai lệch số liệu tại một số hệ thống quan trắc tự động, liên tục nước thải, khí thải của các doanh nghiệp. Để kịp thời chấn chỉnh và tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường, ngày 2/4, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản đề nghị Ủy ban nhân dân (UBND) các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chỉ đạo các Sở Nông nghiệp và Môi trường và các cơ quan liên quan khẩn trương tổ chức rà soát, kiểm tra các hệ thống quan trắc nước thải, khí thải tự động, liên tục trên địa bàn, cụ thể như sau:

Yêu cầu các cơ sở thực hiện kiểm tra bằng chất chuẩn còn hạn sử dụng, được liên kết chuẩn theo quy định về đo lường; đánh giá độ chính xác của hệ thống quan trắc tự động, liên tục; ghi nhận đầy đủ sai số và xử lý theo quy định tại Điều 35 và Điều 38 Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT.

Thực hiện kiểm soát chất lượng và đánh giá độ chính xác tương đối của hệ thống: căn cứ nguồn lực của địa phương để xem xét, lựa chọn một số cơ sở có quy mô lớn, nguy cơ ô nhiễm cao để thực hiện quan trắc đối chứng; phối hợp với tổ chức độc lập có đủ năng lực để đánh giá độ chính xác tương đối theo quy định tại Khoản 6 Điều 35 và Khoản 6 Điều 38 Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT.

Trường hợp sai lệch vượt ngưỡng quy định thì tạm dừng việc công nhận dữ liệu; yêu cầu hiệu chỉnh toàn bộ hệ thống theo quy định và ghi lại hệ số chuyển đổi được cài đặt trong hệ thống để tiếp tục quản lý. Mọi thay đổi liên quan tới các hệ số cài đặt trên thiết bị phải được cơ sở báo cáo cho Sở Nông nghiệp và Môi trường để theo dõi, quản lý.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề nghị các đơn vị kiểm tra nhật ký vận hành, nhật ký thiết bị để phát hiện các thay đổi bất thường; xác định những thời điểm các hệ số chuyển đổi được điều chỉnh; làm rõ, phân biệt việc hiệu chỉnh hệ số kỹ thuật để bù trừ sai lệch điểm zero/span sau khi kiểm định, hiệu chuẩn với hành vi cố tình cài đặt hệ số nhằm làm sai lệch dữ liệu.

Kiểm soát chặt chẽ quyền quản trị và bảo mật hệ thống nhận, truyền và quản lý dữ liệu (data logger): Sở Nông nghiệp và Môi trường trực tiếp quản lý tài khoản quản trị cao nhất (Admin, Master, Supervisor…) của thiết bị data logger theo đúng quy định tại Điều 39 Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT.

Tăng cường an ninh, niêm phong và giám sát hệ thống: Kiểm tra việc niêm phong các cổng kết nối của thiết bị theo quy định; Rà soát hệ thống camera tại hệ thống quan trắc của cơ sở, bảo đảm có 1 camera phía bên trong nhà trạm để quan sát bộ điều khiển (data controller) của thiết bị phục vụ mục tiêu an ninh cho nhà trạm theo đúng quy định tại Điều 33 và Điều 36 của Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT; dữ liệu camera phải được lưu tối thiểu 3 tháng và truyền về Sở Nông nghiệp và Môi trường để phục vụ đối chiếu khi cần thiết.

Kiểm tra các đường ống thải và ống dẫn mẫu: trực tiếp kiểm tra thực địa ống dẫn dòng thải và đường ống dẫn mẫu từ điểm lấy mẫu về buồng phân tích; kiên quyết xử lý theo quy định nếu phát hiện các hành vi cố tình pha loãng mẫu, can thiệp dòng thải, lắp đặt hệ thống bypass hoặc đường ống ngầm không đúng quy định.

Kiểm tra chuyên sâu thiết bị: trong trường hợp cần thiết đối với một số cơ sở, có thể phối hợp với các đơn vị có chức năng kiểm định, hiệu chuẩn để kiểm tra các đầu đo cảm biến và thiết bị phân tích; bảo đảm không để xảy ra việc can thiệp kỹ thuật; ngăn chặn việc bơm khí trơ hoặc chất khác vào buồng phân tích để làm sai lệch kết quả đo.

Trường hợp phát hiện hành vi cố ý gian lận, làm sai lệch dữ liệu, đề nghị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật, chuyển hồ sơ sang cơ quan công an nếu có dấu hiệu tội phạm.

Trước đó, xoay quanh vụ việc công an khởi tố 74 bị can về 10 tội danh liên quan đến những sai phạm trong quan trắc môi trường tại nhiều địa phương, Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Xuân Hải nhấn mạnh đây là hành vi vi phạm pháp luật và trước hết thuộc trách nhiệm của tổ chức vận hành hệ thống.

"Qua vụ việc, có thể thấy tồn tại một số hạn chế trong thực hiện, chủ yếu là khâu giám sát, kiểm soát kỹ thuật và hậu kiểm chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh số lượng hệ thống quan trắc tự động, liên tục tăng nhanh, khối lượng dữ liệu cần xử lý rất lớn. Song cũng cần khẳng định rằng đây không phải là khoảng trống của pháp luật, mà là vấn đề cần tiếp tục siết chặt trong quá trình tổ chức thực hiện và kiểm soát," ông Hải nói.

Theo quy định Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, Nghị định số 08/2022/NĐ-CP và Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT, trách nhiệm quản lý hệ thống quan trắc môi trường được quy định rất rõ theo từng cấp.

Theo đó, doanh nghiệp chịu trách nhiệm trực tiếp đối với việc lắp đặt, vận hành, bảo đảm tính chính xác, trung thực của số liệu quan trắc; cơ quan quản lý Nhà nước (các Sở Nông nghiệp và Môi trường) thực hiện tiếp nhận, giám sát, kiểm tra và hậu kiểm đối với dữ liệu.

"Như vậy, việc can thiệp, làm sai lệch số liệu quan trắc là hành vi vi phạm pháp luật và trước hết thuộc trách nhiệm của tổ chức vận hành hệ thống," ông Hải cho biết và nhấn mạnh quan điểm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong việc này là xử lý nghiêm sai phạm, đồng thời rà soát toàn bộ quy trình kỹ thuật và quy trình quản lý dữ liệu để siết chặt hơn nữa việc kiểm soát.

Thu Cúc

Tham khảo thêm

VKSND Tối cao phê chuẩn khởi tố 74 bị can làm sai lệch chỉ số quan trắc môi trường

Tham khảo thêm

Làm công tác quan trắc môi trường có được phụ cấp nghề?

Tham khảo thêm

Đề xuất quy định thời gian quan trắc xâm nhập mặn

Tham khảo thêm

Ban hành Quy hoạch tổng thể quan trắc môi trường quốc gia đồng bộ, hiện đại