Bộ Công Thương: Việc đảm bảo cung ứng điện phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết

Tại Họp báo thường kỳ quý I/2026 chiều ngày 9/4, ông Nguyễn Thế Hữu – Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) cho biết, ngay từ ngày 31/3, nắng nóng tại miền Bắc đã xuất hiện, kéo theo nhu cầu sử dụng điện tăng cao.

Theo ông Hữu, sản lượng điện tiêu thụ toàn quốc đã vượt mốc 1 tỷ kWh từ ngày 31/3, trong đó miền Bắc ghi nhận mức cao nhất. Đến ngày 7/4, phụ tải tiếp tục tăng.

“Con số khoảng 1 tỷ kWh điện không phải là kỷ lục quốc gia vì các năm trước đã từng ghi nhận, nhưng đây là mức cao nhất từ đầu năm tính đến 31/3. Đến ngày 7/4 vừa rồi, phụ tải còn cao hơn. Nguyên nhân chủ yếu là do thời tiết nắng nóng dẫn tới nhu cầu sử dụng điện tăng cao”, ông Nguyễn Thế Hữu nói.

Dù chưa phải mức tiêu thụ kỷ lục, song đây là mức cao nhất kể từ đầu năm và xuất hiện sớm hơn so với thông lệ. Tính chung từ đầu năm đến nay, tăng trưởng phụ tải điện đạt hơn 6%, vẫn nằm trong kịch bản dự kiến.

Ông Nguyễn Thế Hữu – Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương).

Trước đó, từ cuối năm 2025, Bộ Công Thương đã phê duyệt kế hoạch cung ứng điện năm 2026 với phương án cơ sở tăng trưởng khoảng 8,5% và kịch bản cực đoan mùa khô có thể lên tới 14,1%.

“Tuy nhiên, việc đáp ứng nhu cầu phụ tải phụ thuộc rất nhiều vào tình hình thời tiết. Nếu nắng nóng kéo dài, nhiệt độ tăng cao và hiệu ứng ủ nhiệt tại các đô thị lớn, nhu cầu sử dụng điện sẽ tăng đột biến, gây áp lực rất lớn lên hệ thống điện”, đại diện Cục Điện lực cảnh báo.

Bộ Công Thương cho biết đã triển khai hàng loạt giải pháp để bảo đảm cung ứng điện trong năm 2026.

Hiện nay, các hồ thủy điện lớn, đặc biệt ở miền Bắc, đều duy trì mực nước cao để sẵn sàng cho cao điểm mùa khô. Việc này khiến tỉ trọng thủy điện trong cơ cấu nguồn điện thời điểm hiện tại ở mức thấp và sẽ điều chỉnh lại khi bước vào mùa lũ. Tuy nhiên, sản lượng thủy điện vẫn phụ thuộc lớn vào lượng nước về hồ, nên có thể biến động.

Ở nguồn điện khí, từ đầu tháng 4, PV GAS đã nâng khả năng tái hóa khí từ hơn 7 triệu m³/ngày lên 9,5 triệu m³/ngày, qua đó tăng tính linh hoạt trong huy động các nhà máy điện khí, đặc biệt tại khu vực Đông Nam Bộ, đáp ứng nhu cầu phụ tải miền Nam vào giờ cao điểm chiều.

Đáng chú ý, vào 0h ngày 7/4, Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng II đã hoàn tất thử nghiệm kỹ thuật và chính thức vận hành thương mại, bổ sung khoảng 1.300 MW cho hệ thống điện quốc gia.

Về lưới điện, Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia đã thực hiện nâng công suất, bổ sung thiết bị tại một số trạm 500kV như Phố Nối, Lai Châu, Hòa Bình nhằm tăng khả năng truyền tải.

Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia đã thực hiện nâng công suất, bổ sung thiết bị tại một số trạm 500kV.

Song song đó, Bộ Công Thương đang lấy ý kiến điều chỉnh khung giờ cao điểm trong biểu giá điện theo hướng khuyến khích các ngành sản xuất lớn như thép, xi măng, chế biến thực phẩm… dịch chuyển phụ tải sang giờ thấp điểm.

“Việc này sẽ giúp cân bằng đồ thị phụ tải và giảm áp lực cho hệ thống điện, đặc biệt trong những giờ cao điểm”, ông Hữu cho biết.

Một yếu tố mới tác động đến nhu cầu điện là xu hướng chuyển dịch sang phương tiện điện trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động.

Dẫn số liệu từ Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam, đại diện Bộ Công Thương cho biết, đến hết năm 2025, cả nước có khoảng 2,6 triệu xe máy điện và khoảng 215.000 ô tô điện.

Tuy vậy, nhu cầu điện phục vụ giao thông vận tải hiện vẫn ở mức thấp, khoảng 652 triệu kWh, tương đương 0,2–0,3% tổng điện thương phẩm toàn quốc.

Dự báo đến năm 2030, Việt Nam có thể đạt từ 1–1,6 triệu ô tô điện và 8–13 triệu xe máy điện, với nhu cầu điện khoảng 3,1–5,6 tỷ kWh/năm, chiếm 0,68–1,1%.

“Như vậy, sản lượng tiêu thụ điện từ các phương tiện sử dụng điện vẫn còn chiếm tỉ lệ nhỏ trong tổng nhu cầu sử dụng điện năng, chưa gây áp lực đáng kể lên hệ thống điện”, ông Nguyễn Thế Hữu nhận định.

Tuy nhiên, thách thức không nằm ở tổng sản lượng mà ở công suất tức thời. Theo tính toán, nếu có khoảng 100.000 ô tô điện cùng sạc nhanh (60–120 kW/cổng), tổng công suất có thể đạt 6–12 GW, tương đương 1/8 đến 1/4 phụ tải cực đại hiện nay.

“Do đó, nhu cầu điện cho giao thông cần được đánh giá đồng thời theo quy mô phương tiện, đặc tính tiêu thụ, hành vi sạc và mức độ tập trung theo khu vực”, ông Hữu nhấn mạnh.

Trước xu hướng điện hóa giao thông, Bộ Công Thương xác định thách thức lớn nằm ở việc phát triển đồng bộ lưới điện trung, hạ áp với hạ tầng trạm sạc, đặc biệt tại khu vực đô thị đông dân và các điểm sạc công cộng.

Trong thời gian tới, ngành điện sẽ tập trung rà soát, cập nhật quy hoạch điện lực, nhất là lưới phân phối tại các khu vực có tốc độ điện hóa cao; đồng thời xây dựng cơ chế giá điện phù hợp để khuyến khích sạc ngoài giờ cao điểm, hạn chế quá tải cục bộ.

Ngoài ra, các trạm sạc thông minh tích hợp với nguồn điện phân tán cũng sẽ được thúc đẩy nhằm nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống.

“Bộ Công Thương đánh giá nhu cầu điện cho phương tiện giao thông điện là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến cung cấp điện trong thời gian tới”, đại diện Cục Điện lực cho biết.