Quốc gia vùng Balkan nêu lý do quyết tâm gia nhập EU

Montenegro đang bước vào giai đoạn cuối cùng của hành trình gia nhập Liên minh châu Âu (EU).

Với dân số khoảng 626.000 người (theo ước tính năm 2026), nước nà là ứng cử viên tiên phong trong quá trình mở rộng của EU tại Tây Balkan khi đã hoàn thành 14 trong số 33 chương đàm phán cần thiết để gia nhập EU.

Phát biểu tại Diễn đàn European Pulse do Politico tổ chức ở Barcelona ngày 9/4, Thủ tướng Montenegro Milojko Spajic khẳng định mục tiêu đầy tham vọng: Đóng tất cả 33 chương đàm phán vào cuối năm 2026 và trở thành thành viên thứ 28 của EU vào năm 2028.

Về lý do gia nhập EU, ông Spajic cho biết, đất nước ông muốn trở thành một phần của khối này không phải chỉ vì hỗ trợ tài chính hay hạ tầng như trước đây, mà trong bối cảnh hiện nay thì nó còn là vì vấn đề an ninh.

"Gia nhập EU giờ đây không còn là câu chuyện về hỗ trợ tài chính cho hạ tầng. Lý do then chốt là các giá trị chung mà chúng tôi tin tưởng, và thứ hai là thị trường chung – nửa tỷ người so với nửa triệu người Montenegro", ông Spajic giải thích.

"Và điều thứ ba, đó là một dự án hòa bình, thậm chí có thể là dự án hòa bình cuối cùng trên Trái đất hiện nay, vì vậy đây là giá trị của Liên minh châu Âu", ông nói tiếp.

Thủ tướng Montenegro Milojko Spajic. Ảnh: Yonhap

Theo Politico, trên khắp châu Âu, các quốc gia không thuộc EU từ Iceland đến Moldova ngày càng bày tỏ sự quan tâm đến việc gia nhập khối này vì an ninh và an toàn hơn là chỉ vì lợi ích thương mại và kinh tế, theo sau sự bùng phát của cuộc xung đột Nga-Ukraine từ năm 2022 và các bất ổn địa chính trị khác.

Đối với một quốc gia nhỏ bé ở vùng Balkan như Montenegro, an ninh là động lực quan trọng nhất. Montenegro coi EU là lá chắn bảo vệ ổn định và hòa bình khu vực. Việc gia nhập sẽ mang lại hy vọng cho toàn Tây Balkan, đồng thời củng cố sự mở rộng của EU như một công cụ mạnh mẽ.

Thị trường chung EU mở ra cơ hội kinh tế khổng lồ: Tiếp cận 500 triệu người tiêu dùng, thay vì giới hạn trong thị trường nội địa chỉ hơn nửa triệu dân. Điều này giúp thúc đẩy tăng trưởng, thu hút đầu tư và nâng cao mức sống cho người dân Montenegro.

Bên cạnh an ninh và kinh tế, Montenegro hướng tới việc củng cố thể chế dân chủ. Các cải cách đang thực hiện được mô tả là "chưa từng có tiền lệ", tập trung vào pháp quyền, tư pháp độc lập, chống tham nhũng cấp cao và tội phạm có tổ chức, cũng như tự do truyền thông.

EU yêu cầu các ưu tiên tuyệt đối này phải được đáp ứng trước khi kết thúc đàm phán. Chính phủ do ông Spajic dẫn dắt khẳng định tiến độ đang theo đúng kế hoạch, và Podgorica sẵn sàng đẩy nhanh hơn nữa để hoàn tất các tiêu chuẩn cao nhất.

Tuy nhiên, con đường vẫn còn thách thức. Một số quốc gia thành viên EU vẫn hoài nghi về việc mở rộng, đòi hỏi cải cách nội bộ EU trước khi tiếp nhận thành viên mới.

Dù vậy, Montenegro vẫn lạc quan. Hơn 80% người dân ủng hộ gia nhập EU, coi đây là con đường mang lại thịnh vượng và ổn định. Việc đóng chương về kiểm soát tài chính vào đầu năm nay cho thấy đà tiến rõ rệt.

Nếu duy trì đà này, Montenegro không chỉ hoàn tất đàm phán mà còn trở thành tấm gương cho các nước Tây Balkan khác trên con đường hội nhập châu Âu.

Minh Đức (Theo Politico, Balkan Insight)