Triển khai EPR trong nông nghiệp: Doanh nghiệp chịu trách nhiệm cả vòng đời sản phẩm

Ông Andrew Ward, Giám đốc Quản lý Sản phẩm – CropLife International - Ảnh: VGP/Đỗ Hương

Cam kết toàn cầu trong quản lý vòng đời sản phẩm

Ngày 14/4/2026, tại Đắk Lắk, Diễn đàn “Phổ biến quy định EPR đối với sản phẩm thuốc bảo vệ thực vật (BVTV), phân bón và cơ chế hỗ trợ hoạt động xử lý bao bì thuốc BVTV tại các địa phương” được các cơ quan của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức.

Đây là diễn đàn trao đổi chính sách quan trọng, quy tụ đại diện cơ quan quản lý trung ương, địa phương, các tổ chức quốc tế, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp, tham dự theo hình thức trực tiếp và trực tuyến. 

EPR (Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhập khẩu) là cách tiếp cận chính sách môi trường, theo đó trách nhiệm của doanh nghiệp được mở rộng xuyên suốt vòng đời sản phẩm, từ nghiên cứu, sản xuất đến thu gom, xử lý sau sử dụng. Cơ chế này góp phần hiện thực hóa nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền”, đồng thời thúc đẩy quản lý theo vòng đời – nền tảng của kinh tế tuần hoàn.

Tại Việt Nam, EPR đã được luật hóa trong Luật Bảo vệ môi trường 2020 và đang từng bước được hoàn thiện thông qua hệ thống văn bản hướng dẫn. Đáng chú ý, việc Chính phủ ban hành Nghị định 110/2026/NĐ-CP đầu tháng 4/2026 đã tạo bước tiến quan trọng, quy định rõ cơ chế thực hiện trách nhiệm tái chế, xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu; đồng thời thiết lập quy trình quản lý, sử dụng nguồn đóng góp tài chính và cơ chế hỗ trợ cho hoạt động thu gom, xử lý chất thải.

Theo đánh giá của các đại biểu, khung pháp lý về EPR ngày càng được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, minh bạch và khả thi hơn, tạo điều kiện để chuyển hóa trách nhiệm của doanh nghiệp thành các hoạt động cụ thể trong thực tiễn.

Tại Diễn đàn, ông Andrew Ward, Giám đốc Quản lý Sản phẩm – CropLife International nhấn mạnh, cách tiếp cận EPR phù hợp với định hướng quản lý thuốc BVTV theo vòng đời mà mạng lưới CropLife toàn cầu đang triển khai.

Theo đó, các thành viên của CropLife cam kết đầu tư nguồn lực và thực hiện trách nhiệm xuyên suốt vòng đời sản phẩm, từ nghiên cứu – phát triển, thương mại hóa, sử dụng đến thu gom, xử lý sau sử dụng. Mục tiêu là tối ưu hiệu quả công nghệ, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực tới môi trường và sức khỏe con người.

Đại diện CropLife Việt Nam hoan nghênh việc ban hành Nghị định 110/2026/NĐ-CP, coi đây là nền tảng quan trọng để các đóng góp của doanh nghiệp được triển khai hiệu quả trong thực tế. Hiện nay, mạng lưới CropLife toàn cầu đã tham gia triển khai các mô hình quản lý bao bì thuốc BVTV theo cơ chế EPR tại hơn 50 quốc gia, với nhiều kết quả tích cực, đặc biệt trong nâng cao tỷ lệ thu gom và xử lý bao bì sau sử dụng. Tại Việt Nam, các doanh nghiệp thành viên đã tiên phong thực hiện nghĩa vụ EPR ngay từ năm 2022.

Diễn đàn tại Đắk Lắk được đánh giá là hoạt động thiết thực nhằm thúc đẩy triển khai EPR tại địa phương, tạo không gian đối thoại giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các bên trong chuỗi giá trị nông nghiệp.

Từ kinh nghiệm quốc tế, CropLife đưa ra một số khuyến nghị nhằm hỗ trợ Việt Nam triển khai hiệu quả cơ chế EPR trong giai đoạn đầu. Trong đó, nhấn mạnh việc xác định EPR không phải là một loại thuế mà là cơ chế trách nhiệm; nguồn đóng góp của doanh nghiệp cần được sử dụng đúng mục đích, minh bạch và hiệu quả để tạo niềm tin và sự tham gia lâu dài.

Bên cạnh đó, cần thiết kế cơ chế đảm bảo công bằng giữa các doanh nghiệp, kiểm soát bao bì từ sản phẩm không hợp pháp; xây dựng mục tiêu thu gom phù hợp với điều kiện thực tế; ưu tiên triển khai tại các khu vực phát sinh lượng bao bì lớn; đồng thời phát triển các mô hình tổ chức, vận hành đảm bảo tính bền vững tài chính trong dài hạn.

Các chuyên gia cũng cho rằng cần khuyến khích doanh nghiệp cải tiến thiết kế bao bì theo hướng dễ thu gom, dễ xử lý, qua đó giảm chi phí và nâng cao hiệu quả toàn hệ thống.

Việc triển khai hiệu quả cơ chế EPR đối với bao bì thuốc BVTV được kỳ vọng sẽ góp phần giải quyết một trong những thách thức lớn trong quản lý chất thải nông nghiệp hiện nay, đồng thời tạo nền tảng để mở rộng sang các lĩnh vực chất thải nông nghiệp khác trong thời gian tới.

Đỗ Hương

Tham khảo thêm

Thủ tướng: Khuyến khích đầu tư trong lĩnh vực kinh tế tuần hoàn

Tham khảo thêm

Kinh tế tuần hoàn từ rơm rạ mở lối cho nông nghiệp phát thải thấp

Tham khảo thêm

Kinh tế tuần hoàn là động lực chuyển đổi xanh