Quốc hội xem xét dự thảo Nghị quyết về thực hiện thí điểm chế định luật sư công

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Khánh Ngọc (Đoàn Đà Nẵng) phát biểu thảo luận

Hầu hết ý kiến phát biểu bày tỏ nhất trí rất với sự cần thiết ban hành nghị quyết thí điểm thực hiện chế định luật sư công như tờ trình của Chính phủ, cho đây là bước đi cần thiết nhằm nâng cao năng lực bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, đặc biệt trong bối cảnh các tranh chấp đầu tư, thương mại và vấn đề đất đai, hành chính ngày một nhiều.

Cơ bản đồng tình với nội dung dự thảo Nghị quyết, tuy nhiên, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Đoàn Tây Ninh) cho rằng, về tổ chức và địa vị pháp lý cũng như điều kiện, tiêu chuẩn của luật sư công, hiện dự thảo đang thiết kế luật sư công đồng thời là cán bộ, công chức, viên chức nhưng lại phải có đủ các tiêu chí, điều kiện như một luật sư theo quy định của Luật Luật sư hiện hành.

Điều này trong thực tiễn triển khai ở địa phương sẽ có những vướng mắc và không khả thi như: cán bộ, công chức, viên chức trước khi được chứng nhận hành nghề luật sư công phải trải qua lớp đào tạo luật sư và quy định như vậy là phải tập sự hành nghề luật sư. Đại biểu đặt câu hỏi "vậy tập sự ở đâu?". Theo quy định của pháp luật về luật sư là phải tập sự ở các tổ chức hành nghề luật sư hiện nay như văn phòng luật, công ty luật. Như vậy, cán bộ, công chức, viên chức vừa phải thực hiện nhiệm vụ chuyên môn được giao, vừa phải đến các nơi này để tập sự, thời gian tập sự ít nhất là 6 tháng, cơ chế quản lý như thế nào? Trong khi, các luật sư hiện nay hoạt động theo cơ chế hợp đồng với khách hàng, thực hiện chăm sóc khách hàng, mục tiêu là bảo vệ quyền và lợi ích của khách hàng theo thỏa thuận đã ký kết.

Liên quan đến quy định về luật sư công phải tham gia đoàn luật sư (như dự thảo đã quy định), đại biểu Phan Thị Mỹ Dung đề nghị bỏ quy định này vì sẽ có những chồng chéo, trái với các quy định pháp luật khác liên quan như Luật Cán bộ, công chức, viên chức và pháp luật về tài chính.

Một số ý kiến khác đề nghị bổ sung quy định mang tính nguyên tắc về phạm vi công việc và ranh giới chức năng. Dự thảo quy định phạm vi công việc của luật sư công là rất rộng, từ tư vấn tố tụng đến tham gia các dự án giải quyết khiếu nại, tố cáo, thi hành án. Tuy nhiên, các ý kiến cho rằng, nhiều nội dung trong đó thuộc chức năng của bộ phận pháp chế hoặc cũng như nhiệm vụ chuyên môn của chính cán bộ, công chức, viên chức được giao trong cơ quan, đơn vị. Nếu không làm rõ ranh giới sẽ dẫn đến chồng chéo, khó xác định trách nhiệm, thậm chí phát sinh xung đột trong thực hiện nhiệm vụ, đặc biệt là trong các vụ việc cơ quan nhà nước có sai sót.

Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc (Đoàn Đà Nẵng) bày tỏ tán thành với sự cần thiết ban hành và phạm vi của Nghị quyết. Theo đại biểu, Tờ trình đã nêu rõ về nhu cầu cần có một đội ngũ luật sư công chuyên nghiệp, hiệu quả giúp cơ quan Nhà nước xử lý những vấn đề pháp lý phức tạp chuyên nghiệp.

Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc cũng đồng tình mở rộng phạm vi đối với các doanh nghiệp, bởi trên thực tế Chính phủ, các bộ ngành đã phải giúp nhiều các tập đoàn lớn của Nhà nước giải quyết các vụ việc phức tạp. Do vậy, đây là điều phù hợp. Nhấn mạnh luật sư công sẽ phải đóng hai vai: là cán bộ, công chức, viên chức, người làm việc trong khối nhà nước, đồng thời là luật sư, Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc cho rằng, nếu luật sư công làm công việc như công chức bình thường thì các chế độ chính sách mà chúng ta đầu tư sẽ rất lãng phí. Do vậy, đại biểu nhấn mạnh: nên cố gắng làm sao nhìn luật sư công là những người có tài thực sự mà chúng ta muốn thu hút để xử lý những vấn đề tranh tụng, giải quyết vấn đề pháp lý phức tạp của các cơ quan Nhà nước.

Vấn đề nữa là dự thảo Nghị quyết đề xuất thí điểm luật sư công tại 8 bộ và 10 địa phương từ tháng 10/2026 song đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc lo ngại rằng khối lượng công việc và vấn đề pháp lý xảy ra tại các cơ quan này sẽ không đồng đều. Theo đó, nếu tiếp tục thiết kế theo hướng mỗi cơ quan trực tiếp quản lý đội ngũ này có thể dẫn đến tình trạng một số luật sư công trong thời gian dài không được sử dụng hết năng lực, gây lãng phí nguồn nhân lực. Đại biểu đề xuất cần một cơ quan điều phối chung và Bộ Tư pháp nên đứng ở vai trò này để làm sao sử dụng được đội ngũ luật sư công thực sự hiệu quả.

"Cần một cơ quan điều phối chung để điều phối các luật sư công đều có thể được tham gia một cách đầy đủ", đại biểu Khánh Ngọc nói và nêu quan điểm tất cả cán bộ đã là luật sư công đều phải đạt chuẩn của luật sư thông thường bởi nếu hạ thấp năng lực trình độ và điều kiện tiêu chuẩn thì rất khó có thể ra tranh tụng. Do đó, phải bảo đảm các điều kiện tiêu chuẩn chung của luật sư. Về thời gian thí điểm, đại biểu cho rằng thời gian 2 năm là quá ngắn. Do đó đề xuất cho phép kéo dài tối thiểu 3 năm để đánh giá được đầy đủ việc thí điểm này.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị Bộ Tư pháp khẩn trương phối hợp với Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, các cơ quan có liên quan giúp Chính phủ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nghiên cứu, tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo nghị quyết với chất lượng cao nhất, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Nguyễn Hoàng

Tham khảo thêm

Kết luận của Bộ Chính trị về Đề án nghiên cứu xây dựng chế định luật sư công

Tham khảo thêm

Thí điểm chế định luật sư công

Tham khảo thêm

Thí điểm chế định luật sư công: Quy định rõ 2 nhóm đối tượng tham gia

Tham khảo thêm

Đề xuất thí điểm luật sư công tại 8 bộ và 10 địa phương từ tháng 10/2026