Ông Magyar chạy đua với thời gian để “mở khóa” quỹ EU cho Hungary

Sau chiến thắng vang dội của đảng Tisza trong cuộc bầu cử quốc hội ngày 12/4, ông Péter Magyar – Thủ tướng sắp nhậm chức của Hungary – đã đặt việc giải phóng khoản quỹ EU bị đóng băng làm ưu tiên hàng đầu.

Khoản tiền khoảng 17 tỷ Euro bị phong tỏa do các vấn đề về nhà nước pháp quyền và chống tham nhũng dưới thời chính phủ Hungary tiền nhiệm do ông Viktor Orbán dẫn dắt.

Số tiền này tương đương gần 10% GDP hằng năm của Hungary và được ông Magyar coi là yếu tố then chốt để ổn định nền kinh tế đang gặp khó khăn của quốc gia Trung Âu.

Ngay sau khi thắng cử, ông Magyar đã nhanh chóng xúc tiến việc tiếp cận nguồn tiền quan trọng này, như một trong những lời hứa tranh cử của ông. Vị chính trị gia 45 tuổi khẳng định: "Chúng tôi không có thời gian để lãng phí".

Vào ngày 29/4, ông Magyar đã có cuộc trao đổi không chính thức với Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen. Sau cuộc gặp, Thủ tướng tương lai của Hungary mô tả đây là cuộc thảo luận "cực kỳ xây dựng và hiệu quả".

Ông Peter Magyar. Ảnh: Euronews

Ông Magyar dự kiến sẽ tuyên thệ nhậm chức vào ngày 9/5, đánh dấu sự khởi đầu chính thức nhiệm kỳ Thủ tướng của ông. Sau đó, vào tuần cuối của tháng 5, ông dự kiến sẽ trở lại Brussels để hoàn tất thỏa thuận chính trị cần thiết, nhằm giúp Hungary tiếp cận "ngay lập tức" khoản tiền này.

"Tôi sẽ trở lại Brussels trong tuần bắt đầu vào ngày 25/5 để hoàn tất thỏa thuận chính trị cần thiết để Hungary và người dân Hungary có thể sớm tiếp cận hàng nghìn tỷ Forint tiền quỹ EU mà họ xứng đáng được hưởng", ông Magyar viết trên mạng xã hội.

"Tóm lại, quỹ EU sẽ sớm đến với Hungary, và với số tiền này chúng tôi sẽ có thể khôi phục động lực cho nền kinh tế Hungary và thực hiện những phát triển cần thiết cho một đất nước hoạt động hiệu quả và nhân văn hơn", vị Thủ tướng đắc cử khẳng định.

Bà Von der Leyen cũng đánh giá cuộc trao đổi là "rất tốt đẹp" và cho biết Ủy ban châu Âu sẽ hỗ trợ Đảng Tisza trong việc giải quyết các vấn đề nhà nước pháp quyền cũng như "tái liên kết với các giá trị chung của châu Âu".

Người đứng đầu cơ quan điều hành EU nhấn mạnh rằng hai bên sẽ tiếp tục làm việc chặt chẽ để hướng tới "một Hungary thịnh vượng ở trung tâm ngôi nhà châu Âu chung".

Hiện Hungary đang tìm cách "mở khóa" 17 tỷ euro quỹ bị đóng băng, trong đó trọng tâm trước mắt là khoảng 10,4 tỷ Euro từ Quỹ Phục hồi và Tăng cường sức chống chịu (RRF) – quỹ phục hồi hậu đại dịch của EU.

Nếu không đạt thỏa thuận trước cuối tháng 8, Hungary có nguy cơ mất trắng khoản tiền này. Ngoài ra, Budapest cũng đang đề nghị nhận thêm 17 tỷ Euro dưới hình thức vay từ chương trình quốc phòng SAFE của EU, nâng tổng số tiền tiềm năng lên đến 34 tỷ Euro.

Tuy nhiên, Brussels không dễ dàng "mở khóa" quỹ chỉ bằng cam kết chính trị. Khung xử phạt của EU về nhà nước pháp quyền rất phức tạp, được chia nhỏ qua nhiều công cụ pháp lý khác nhau.

"Không có con đường dễ dàng nào để một quốc gia thành viên dỡ bỏ các hình phạt", ông Jacob Öberg, giáo sư luật EU tại Đại học Nam Đan Mạch, cho biết. "Một quốc gia thành viên vẫn phải tuân thủ các điều kiện đã được đặt ra. Cam kết chính trị đơn thuần là chưa đủ, cần có bằng chứng về hành động thực tế".

Trên thực tế, điều này có nghĩa là ông Magyar phải thực hiện những cải cách cụ thể trong nước đồng thời thuyết phục EU và các tòa án của EU rằng các khoản tiền sẽ được bảo vệ đúng cách.

Một quan chức Ủy ban cho biết Thủ tướng sắp nhậm chức của Hungary có rất nhiều việc phải làm phía trước, nhưng cũng có quyết tâm và đa số nghị viện để thực hiện điều đó.

Như vậy, tiền có thể thuộc về Hungary, nhưng con đường để giải ngân nó lại phải thông qua Brussels. Ủy ban châu Âu cần thấy bằng chứng cụ thể trước khi giải ngân, vì việc "mở khóa" quỹ quá dễ dàng có thể dẫn đến chỉ trích về việc chính trị hóa công cụ pháp quyền.

Minh Đức (Theo TVP World, Euractiv)