Việt Nam - ASEAN: 31 năm đồng hành và hội nhập kinh tế

Cảng Cái Mép - Thị Vải là hướng tới trở thành một trong những trung tâm trung chuyển hàng hải lớn nhất châu Á.

Trong suốt 31 năm qua, Việt Nam tham gia ASEAN với tinh thần chủ động, tích cực và trách nhiệm trong các trụ cột cộng đồng và tất cả các lĩnh vực hợp tác, có những đóng góp quan trọng đối với xây dựng Cộng đồng ASEAN, góp phần bảo đảm môi trường khu vực hòa bình, ổn định và hợp tác, được ASEAN và các nước đánh giá cao.

Năm 2015, Cộng đồng ASEAN được thành lập, với định hướng theo Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 và Kế hoạch tổng thể trên 3 trụ cột, nhằm mục tiêu phát triển Cộng đồng gắn kết về chính trị, liên kết về kinh tế và chia sẻ trách nhiệm xã hội chung, dựa trên luật lệ, hướng đến người dân và lấy người dân làm trung tâm.

Sau 10 năm thực hiện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 (2015-2025), về kinh tế, ASEAN đạt được những thành tựu nổi bật về quy mô, tốc độ tăng trưởng và mức độ hội nhập.

Từ một nền kinh tế lớn thứ 7 thế giới năm 2015 với GDP đạt 2,5 nghìn tỷ USD, ASEAN đã vươn lên trở thành nền kinh tế lớn thứ 5 thế giới vào năm 2025 với GDP đạt 4,16 nghìn tỉ USD và dự kiến vươn lên thứ 4 vào năm 2030.

ASEAN cũng mở rộng hội nhập kinh tế toàn cầu thông qua mạng lưới hiệp định thương mại tự do (FTA), triển khai FTA với nhiều đối tác lớn như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Australia và New Zealand, nỗ lực đón đầu các động lực tăng trưởng mới như kinh tế số, chuyển đổi xanh, kinh tế biển xanh, hệ sinh thái xe điện và chiến lược trung hòa carbon, phù hợp với định hướng phát triển bền vững.

Đáng chú ý, tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 46 diễn ra vào tháng 5/2025 tại Philippines đã thông qua tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 về "ASEAN 2045: Tương lai chung của chúng ta" cùng bốn Kế hoạch chiến lược về Chính trị-An ninh, Kinh tế, Văn hóa-Xã hội và Kết nối.

Đặc biệt, tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 47 (tháng 10/2025), lãnh đạo các nước ASEAN cũng thông qua Kế hoạch Công tác Sáng kiến Hội nhập ASEAN (IAI) giai đoạn V (2026-2030). Đây là gói gồm 5 văn kiện quan trọng, đề ra các định hướng và mục tiêu chiến lược cho Cộng đồng ASEAN trong giai đoạn phát triển mới, đặc biệt là đẩy mạnh liên kết khu vực, củng cố đoàn kết, vai trò trung tâm của ASEAN, mở rộng và làm sâu sắc quan hệ giữa ASEAN với các đối tác, nâng cao tự cường, khả năng thích ứng của ASEAN trước các cơ hội và thách thức.

Quan hệ kinh tế-thương mại Việt Nam – ASEAN phát triển vượt bậc

Với Việt Nam, trong những năm qua, Cộng đồng Kinh tế ASEAN đã mang lại cho nước ta nhiều lợi ích thiết thực. Theo Bộ Công Thương, với những nỗ lực của các ban, bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và người dân trong hợp tác với ASEAN, quan hệ kinh tế - thương mại của Việt Nam - ASEAN đã có sự phát triển vượt bậc, cả về bề rộng lẫn chiều sâu.

Năm 1996, khi Việt Nam mới tham gia Khối Thương mại Tự do ASEAN (AFTA), thương mại hai chiều của Việt Nam với các nước trong khối mới chỉ đạt khoảng gần 6 tỷ USD, nhưng đến nay, con số này đã tăng cao, gấp hàng chục lần.

Cụ thể, kim ngạch thương mại giữa Việt Nam với ASEAN đã tăng gấp gần 25 lần, từ 3,26 tỷ USD năm 1995 đã chạm mốc trên 83 tỷ USD năm 2024.

Không những vậy, mạng lưới FTA ASEAN +1 với các đối tác đến thỏa thuận tầm khu vực như Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) đã giúp Việt Nam có cơ hội tiếp cận thị trường, tăng trưởng xuất khẩu, thu hút đầu tư.

Người dân Việt Nam được hưởng lợi trực tiếp từ các chương trình hợp tác khu vực trên các trụ cột của Cộng đồng ASEAN, từ phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, phát triển bền vững, môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, giảm nhẹ thiên tai, đến giáo dục, lao động, khởi nghiệp, y tế, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, nông nghiệp thông minh...

Bộ Công Thương nhận định, tham gia vào tiến trình chung xây dựng Cộng đồng Kinh tế ASEAN đã mang lại cho Việt Nam nhiều lợi ích thiết thực. ASEAN tiếp tục là một trong những đối tác thương mại quan trọng hàng đầu của Việt Nam, với cơ cấu xuất khẩu sang khu vực này ngày càng được cải thiện theo hướng nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng. Việt Nam cũng nổi lên là điểm đến đầu tư hấp dẫn đối với các nhà đầu tư đến từ ASEAN và các nhà đầu tư nước ngoài có trụ sở tại khu vực. Song song với việc tham gia sâu rộng vào ASEAN, quan hệ kinh tế của Việt Nam với các đối tác không ngừng được mở rộng, tạo nền tảng vững chắc cho quá trình hội nhập kinh tế và chính trị ở các cấp độ đa phương, khu vực và song phương.

Anh Thơ

Tham khảo thêm

Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48: Cùng chèo lái tương lai chung

Tham khảo thêm

Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48