Chiến khu Đ: Bản hùng ca bất diệt, nguồn lực tinh thần cho Đồng Nai vươn mình

Chiến khu Đ vùng đất từng in dấu những năm tháng khói lửa, nơi hun đúc ý chí quật cường của quân và dân miền Đông Nam Bộ, đang trở lại mạnh mẽ trong dòng chảy ký ức và hiện thực, khi Đồng Nai chuẩn bị tổ chức chuỗi hoạt động kỷ niệm 80 năm thành lập Chiến khu Đ (1946–2026) và 65 năm thành lập Trung ương Cục miền Nam (1961–2026).

Từ căn cứ địa cách mạng đến biểu tượng tinh thần của miền Đông

Không chỉ là sự kiện chính trị, lịch sử có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, lễ kỷ niệm còn là dịp để Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Đồng Nai tri ân thế hệ đi trước; đồng thời khẳng định giá trị trường tồn của Chiến khu Đ anh hùng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.

Các cựu chiến binh, cán bộ và du khách tham quan, nghe giới thiệu về lịch sử Chiến khu Đ tại khu vực Di tích Căn cứ Khu ủy miền Đông Nam Bộ (phường Trị An, tỉnh Đồng Nai), nơi lưu giữ dấu ấn hào hùng của căn cứ địa cách mạng miền Đông.

Trong lịch sử đấu tranh cách mạng Việt Nam, Chiến khu Đ là một biểu tượng đặc biệt. Những cánh rừng già miền Đông gian khó từng là căn cứ địa chiến lược, là "cánh cửa thép" án ngữ cửa ngõ Sài Gòn, là địa bàn đứng chân của nhiều cơ quan đầu não cách mạng, trong đó có Trung ương Cục miền Nam cơ quan lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp cách mạng miền Nam trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, Chiến khu Đ không chỉ là địa danh quân sự, mà còn là biểu tượng của lòng trung kiên, ý chí bất khuất, tinh thần đoàn kết quân, dân. Từ nơi đây, nhiều chủ trương chiến lược quan trọng được ban hành, nhiều chiến công vang dội được viết nên, góp phần làm nên thắng lợi vẻ vang của dân tộc.

Bia tưởng niệm tại Căn cứ Khu ủy miền Đông Nam Bộ, phường Trị An, tỉnh Đồng Nai “địa chỉ đỏ” ghi dấu một thời chiến đấu hào hùng của quân và dân miền Đông trong kháng chiến.

Kỷ niệm 80 năm thành lập Chiến khu Đ và 65 năm thành lập Trung ương Cục miền Nam vì vậy không đơn thuần là nhắc lại lịch sử, mà là khơi dậy ký ức cách mạng như một nguồn lực tinh thần sống động cho hiện tại và tương lai.

Theo bà Nguyễn Thị Loan, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy nhấn mạnh, công tác tuyên truyền phải được triển khai sâu rộng, đồng bộ, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân; qua đó hun đúc niềm tin, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân và tạo khí thế thi đua hướng tới chặng đường phát triển mới của Đồng Nai.

Song hành với tuyên truyền lịch sử là giới thiệu những thành tựu nổi bật của công cuộc đổi mới, phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, văn hóa và du lịch của Đồng Nai. Đây là cách để nối liền mạch nguồn truyền thống với khát vọng phát triển, để tinh thần Chiến khu Đ không chỉ sống trong ký ức mà hiện diện rõ nét trong từng công trình, từng đổi thay của quê hương hôm nay.

Với nhiều cựu chiến binh từng sống, chiến đấu trên vùng đất này, Chiến khu Đ không chỉ là ký ức mà là một phần máu thịt.

Ông Lê Minh Trí, nguyên chiến sĩ Ban Thông tin liên lạc Khu ủy miền Đông Nam Bộ

Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Lê Minh Trí, nguyên chiến sĩ Ban Thông tin liên lạc Khu ủy miền Đông Nam Bộ, xúc động chia sẻ: "Chiến khu Đ không chỉ là nơi ghi dấu những năm tháng chiến đấu gian khổ, mà còn là nơi hun đúc tinh thần đoàn kết, ý chí kiên cường của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân miền Đông. Mỗi tấc đất, mỗi cánh rừng nơi đây đều thấm mồ hôi, xương máu của biết bao đồng chí, đồng đội. Hôm nay trở lại, thấy vùng đất năm xưa được gìn giữ, tôn tạo khang trang, lớp trẻ tìm về học lịch sử, tôi càng tin những hy sinh ấy không hề vô nghĩa".

Cựu chiến binh Vũ Đức Ninh (nguyên chiến sĩ Đại đội 1, Tiểu đoàn 23, Trung đoàn Đặc công 113) cũng xúc động nhớ lại: "Ngày ấy, rừng thiêng nước độc, bom đạn dày đặc, thiếu ăn, thiếu thuốc nhưng không ai lùi bước. Chúng tôi bám rừng, giữ đất, giữ từng đường dây liên lạc để bảo vệ cơ quan, bảo vệ phong trào. Nay trở lại, thấy Chiến khu Đ xanh hơn, đẹp hơn, có đường, có điện, có lớp trẻ tìm về học sử, tôi thấy sự hy sinh của đồng đội mình là xứng đáng".

Những lời kể mộc mạc ấy chính là "chứng tích sống" quý giá nhất để lịch sử trở nên gần gũi, chân thực và lay động hơn mọi bài diễn văn.

Cựu chiến binh Vũ Đức Ninh (nguyên chiến sĩ Đại đội 1, Tiểu đoàn 23, Trung đoàn Đặc công 113)

Không chỉ với người đi qua chiến tranh, Chiến khu Đ hôm nay còn là "địa chỉ đỏ" đặc biệt với thế hệ trẻ. EM Nguyễn Hoàng Nam, sinh viên năm 2 trường Đại Học Đồng Nai chia sẻ, sau chuyến hành trình về nguồn: "Trước đây em biết Chiến khu Đ qua sách giáo khoa, nhưng khi trực tiếp đến đây, nghe kể chuyện, nhìn hầm hào, lán trại, em mới cảm nhận rõ hơn giá trị của hòa bình. Với người trẻ, học lịch sử không phải để tự hào suông, mà để sống có trách nhiệm hơn với hiện tại".

Biến di sản thành nguồn lực phát triển

Những năm gần đây, quần thể di tích Chiến khu Đ gồm Căn cứ Khu ủy miền Đông Nam Bộ, Căn cứ Trung ương Cục miền Nam, Địa đạo Suối Linh được đầu tư chỉnh trang, tôn tạo theo hướng hài hòa giữa bảo tồn và phát huy giá trị. Không gian xanh, hệ sinh thái đặc trưng, chiều sâu lịch sử cùng các hoạt động trải nghiệm đang giúp nơi đây trở thành điểm đến giàu tính giáo dục và hấp dẫn với du khách.

Ông Nguyễn Khắc Vĩnh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Nai cho biết, tỉnh đang hoàn thiện kế hoạch tổ chức các hoạt động kỷ niệm theo hướng trang trọng, sâu sắc, thiết thực, bảo đảm vừa tôn vinh giá trị lịch sử, vừa phát huy hiệu quả giáo dục truyền thống trong đời sống đương đại. Trong đó, lễ kỷ niệm cấp tỉnh dự kiến tổ chức tại khu vực Di tích Khu ủy miền Đông Nam Bộ, Phường Trị An, với chương trình nghệ thuật, triển lãm chuyên đề và các hoạt động văn hóa chào mừng.

Mô hình phục dựng phiên họp của Trung ương Cục miền Nam tại khu trưng bày Di tích Chiến khu Đ, tái hiện không gian làm việc và chỉ đạo cách mạng của cơ quan đầu não kháng chiến miền Nam trong những năm chiến tranh.

Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Nguyễn Văn Trí, Phó Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Căn cứ Khu ủy miền Đông Nam Bộ cho biết, cùng với nhiệm vụ bảo vệ rừng, lực lượng kiểm lâm tại khu di tích còn phối hợp chặt chẽ với các đơn vị chức năng để gìn giữ cảnh quan sinh thái, bảo vệ hệ động thực vật bản địa và bảo đảm môi trường xanh, sạch, an toàn cho du khách. "Chúng tôi xác định giữ rừng hôm nay cũng chính là giữ ký ức chiến khu, giữ không gian lịch sử để giáo dục truyền thống cho thế hệ mai sau. Bảo tồn hệ sinh thái nơi đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm gìn giữ một phần hồn cốt của Chiến khu Đ", ông Trí nói.

Chiến khu Đ đang dần trở thành điểm đến đặc biệt nhờ sự giao thoa giữa chiều sâu lịch sử và cảnh quan sinh thái. Bà Vũ Thị Ngác, du khách đến từ Tp.HCM, chia sẻ: "Tôi từng nghĩ đây chỉ là một điểm tham quan lịch sử đơn thuần, nhưng khi trực tiếp đến mới cảm nhận rõ sự khác biệt. Không gian rừng rất yên bình, xanh mát, còn mỗi câu chuyện về chiến khu lại khiến mình xúc động. Đây không chỉ là chuyến đi tham quan mà còn là hành trình để hiểu hơn về giá trị của hòa bình và sự hy sinh của cha ông".

Ông Nguyễn Văn Trí, Phó Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Căn cứ Khu ủy miền Đông Nam Bộ trao đổi với phóng viên Người Đưa Tin về công tác bảo vệ rừng, gìn giữ cảnh quan sinh thái và phát huy giá trị lịch sử tại khu di tích Chiến khu Đ.

Chiến khu Đ không chỉ là di sản cần bảo tồn mà còn là tài sản văn hóa, lịch sử quý giá để Đồng Nai phát triển du lịch giáo dục, du lịch về nguồn, du lịch sinh thái gắn với bản sắc vùng đất.

Kỷ niệm 80 năm thành lập Chiến khu Đ và 65 năm thành lập Trung ương Cục miền Nam vì thế không dừng ở một cột mốc lễ nghi. Đó là dịp để Đồng Nai đánh thức ký ức lịch sử bằng ngôn ngữ của hiện tại; biến truyền thống thành động lực; biến niềm tự hào thành trách nhiệm hành động.

Từ Chiến khu Đ năm xưa đến Đồng Nai hôm nay là hành trình nối dài của ý chí, niềm tin và khát vọng. Tinh thần ấy, sau 80 năm, vẫn không chỉ là ký ức bất diệt, mà còn là mạch nguồn nội sinh để Đồng Nai tiếp tục vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên phát triển mới.