Cuộc sống bình lặng của nữ NSƯT "vụt sáng" thành ngôi sao ở tuổi 13 sau một vai diễn để đời

Vai "bé Nga": Dấu ấn không thể phai mờ trong lịch sử điện ảnh

NSƯT Tố Uyên sinh năm 1948 tại Thanh Oai, Hà Nội. Sớm bộc lộ năng khiếu nghệ thuật từ khi còn sinh hoạt tại Câu lạc bộ thiếu niên Hà Nội, bà bước chân vào thế giới điện ảnh rất sớm qua việc lồng tiếng cho các bộ phim hoạt họa đầu tiên của Việt Nam như "Ngô, khoai, sắn" khi mới 10 tuổi.

Vẻ đẹp của NSƯT Tố Uyên thời trẻ. Ảnh: Internet.

Năm 13 tuổi, vượt qua hàng chục ứng viên, Tố Uyên được giao vai bé Nga trong bộ phim "Con chim vành khuyên" (ra mắt năm 1962). Để vào vai con gái người dân chài, cô thiếu nữ ngày ấy đã tự học chèo đò, bơi lội và không ngại hiểm nguy trên phim trường thời chiến.

Nữ nghệ sĩ nhớ lại: "Lúc đó, tôi không hiểu động lực nào khiến mình có thể tự thực hiện những cảnh quay nguy hiểm, từ nhảy từ trên cây cao xuống nước cho đến lăn dọc triền đê, mà phía dưới chỉ được che chắn sơ sài bằng vài nắm rơm cho đỡ đau".

Vai bé Nga trong "Con chim vành khuyên" đã giúp nghệ sĩ Tố Uyên nổi tiếng cả nước năm mới 13 tuổi. Ảnh: Internet.

Bộ phim sau đó đã giành Giải đặc biệt của Ban Giám khảo tại Liên hoan phim quốc tế Karlovy Vary (Tiệp Khắc). Hình ảnh bé Nga mưu trí, dũng cảm đã đưa Tố Uyên trở thành một trong những ngôi sao nhí đầu tiên, một biểu tượng về khát vọng hòa bình của điện ảnh cách mạng Việt Nam.

Sau dấu mốc này, Tố Uyên không tiếp tục phát triển liên tục trong điện ảnh mà được cử đi học tại Trường Múa Việt Nam. Theo chia sẻ của bà, đây là sự sắp xếp từ cơ quan quản lý. Tại đây, bà vừa học múa vừa theo học piano với NSND Thái Thị Liên. Tốt nghiệp năm 1966, bà hoạt động tại Nhà hát Nhạc Vũ kịch Việt Nam, đảm nhận vai múa chính trong các vở diễn như: "Cô Sao", "Hòn đất", "Núi rừng lên tiếng", đồng thời tham gia dẫn chương trình.

Năm 1969, Tố Uyên vẫn trở lại điện ảnh và tham gia vai chính trong "Cô giáo vùng cao". Tác phẩm sau đó được trao giải tại Liên hoan phim Việt Nam (tổ chức năm 1973). Ngoài ra, bà còn góp mặt trong các phim: "Nổi gió", "Ngày lễ thánh", "Biển gọi", "Những ngôi sao biển", để lại dấu ấn ở cả vai chính lẫn vai phụ.

Đến năm 1985, bà chuyển sang công tác tại Fafim Việt Nam (tiền thân là Doanh nghiệp Quốc gia Chiếu bóng và Chụp ảnh Việt Nam). Từ đây, bà dần rời xa màn ảnh, chỉ tham gia một số vai ngắn trong các phim truyền hình của lực lượng công an. Công việc chính của bà chuyển sang thuyết minh phim, sửa morat (soát lỗi chính tả, câu từ, ngữ pháp, trình bày bản in thử) và cộng tác báo chí.

Ở lĩnh vực nào, bà cũng dâng hiến trọn vẹn sự say mê thuần khiết của người nghệ sĩ. Ảnh: Internet.

Trong giai đoạn ít xuất hiện trước công chúng, Tố Uyên chuyển hướng sang sáng tác. Thập niên 1990, bà trở lại với vai trò nhà thơ. Tập "Ngày ấy mưa rơi" (1999) được xem như một ghi chép mang tính tự sự, phản ánh đời sống nội tâm và những trải nghiệm cá nhân, trong đó có ký ức về cuộc hôn nhân với cố nhà thơ, biên kịch Lưu Quang Vũ. Năm 2011, Tố Uyên được trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú trong lĩnh vực điện ảnh.

Mối tình khắc cốt ghi tâm với nhà thơ Lưu Quang Vũ

Nhắc đến cuộc đời NSƯT Tố Uyên, mối quan hệ với nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ là một phần không thể tách rời. Hai người quen biết từ năm 10 tuổi khi cùng sinh hoạt tại Cung thiếu nhi Hà Nội.

Nghệ sĩ Tố Uyên và nhà thơ Lưu Quang Vũ trong ngày cưới. Ảnh: Internet.

Tình yêu của họ lớn dần theo năm tháng và chín muồi giữa những năm tháng chiến tranh khói lửa. Trong những bức thư tình gửi Tố Uyên, Lưu Quang Vũ luôn dành cho bà những lời lẽ nồng cháy nhất, gọi bà là "Bé Nga của anh". Tố Uyên chính là nguồn cảm hứng đầu tiên để Lưu Quang Vũ viết nên những vần thơ tình nổi tiếng như "Bài hát ấy vẫn còn dang dở", "Gửi Tố Uyên", "Vườn trong phố"...

Năm 1969, Tố Uyên và Lưu Quang Vũ kết hôn. Năm 1970, con trai Lưu Minh Vũ ra đời. Tuy nhiên, cuộc hôn nhân kết thúc vào năm 1972, khi con trai chưa đầy 2 tuổi. Theo chia sẻ của Tố Uyên, thời điểm đó cả hai còn trẻ, chịu nhiều áp lực từ công việc, điều kiện kinh tế và dư luận, dẫn đến việc không duy trì được đời sống gia đình.

Họ có con trai chung là Lưu Minh Vũ. Ảnh: Internet.

Sau khi ly hôn, NSƯT Tố Uyên đã trải qua những năm tháng vô cùng gian khó. Với đồng lương ít ỏi, bà phải làm thêm đủ nghề từ bê vác, vận chuyển băng video đến giao hàng để nuôi con. Bà nghẹn ngào nhớ lại: "Có những đêm đi biểu diễn về, thấy con trai mới 4 tuổi đã dậy sớm đi lĩnh đồ ăn sáng về cho mẹ khiến tôi trào nước mắt".

Dù cuộc hôn nhân đã dừng lại, nhưng trong lòng nữ nghệ sĩ, Lưu Quang Vũ vẫn luôn chiếm một vị trí đặc biệt. Bà vẫn luôn giữ bên mình những tấm ảnh gia đình cũ như một cách để thấy họ luôn ở bên. Khi người chồng cũ qua đời, bà đã viết những dòng đầy đau xót: "Tiễn anh đi rồi, em chỉ còn một nửa. Một nửa mặt hồ chia xa, một nửa tiếng chim đang hót".

Cuộc sống bình lặng tuổi xế chiều

Hiện tại, ở tuổi U80, NSƯT Tố Uyên chọn cuộc sống bình lặng trong một căn hộ dịch vụ tại Hà Nội. Sau nhiều năm hoạt động nghệ thuật, bà lựa chọn nhịp sống ổn định, ít xuất hiện trước công chúng. Dù mắc bệnh tiểu đường và phải duy trì chế độ ăn uống, sinh hoạt nghiêm ngặt, nữ nghệ sĩ vẫn giữ trạng thái tinh thần lạc quan, minh mẫn.

Vẻ đẹp phúc hậu của NSƯT Tố Uyên khi về già. Ảnh: Internet.

Sinh hoạt thường ngày của bà diễn ra đều đặn. Buổi sáng bắt đầu vào khoảng 8h, sau đó bà xuống sảnh trò chuyện cùng bạn bè cùng trang lứa, nghỉ ngơi trong căn hộ vào buổi trưa và dành thời gian đi dạo, vận động nhẹ vào chiều muộn. Ngoài ra, bà đọc sách, xem lại các tác phẩm cũ hoặc tự hát để giải trí.

Hạnh phúc lớn nhất của bà hiện tại là sự trưởng thành của các con. Con trai bà là BTV, MC Lưu Minh Vũ - gương mặt quen thuộc của VTV qua các chương trình như "Hãy chọn giá đúng", "Chiếc nón kỳ diệu". Ngoài ra, bà còn có một người con gái tên là Tố Quyên, tuy nhiên thông tin về đời sống riêng của người con này được bà giữ kín.

NSƯT Tố Uyên bên con trai là MC Lưu Minh Vũ. Ảnh: Internet

Nhìn lại hành trình đã qua với nhiều thăng trầm, nữ nghệ sĩ cho biết bà không còn nhiều trăn trở: "Ở giai đoạn này, giá trị cốt lõi là sự bình ổn trong đời sống". Hàng ngày, bà tìm niềm vui trong việc đọc sách, trò chuyện cùng bạn bè và theo dõi sự trưởng thành của con cháu.

Tùng Lâm (t/h)

Tham khảo thêm

Nữ nghệ sĩ Thanh Tú: Chọn cách sống mạnh mẽ hơn sau biến cố sức khỏe và hôn nhân

Tham khảo thêm

Nam tài tử Lý Hùng hé lộ lý do 57 tuổi chưa vợ con