Thủ tướng: Khoa học công nghệ cần chuyển tư duy "làm cho có" sang "thực chất"

Sáng 18/5, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ (KHCN) và Đổi mới sáng tạo Việt Nam và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược.

Thủ tướng nêu rõ, Ngày KHCN và Đổi mới sáng tạo Việt Nam hôm nay không chỉ là dịp để chúng ta tôn vinh các nhà khoa học, trí thức, doanh nhân với những thành tích trong nghiên cứu, phát triển, ứng dụng KHCN, đổi mới sáng tạo; mà còn là dịp rất quan trọng để khơi dậy niềm tự hào về trí tuệ Việt Nam, tinh thần đổi mới sáng tạo trong các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ Việt Nam.

Theo Thủ tướng, chúng ta vẫn đang tiếp tục triển khai rất nhiều công việc liên quan hoàn thiện thể chế, phát triển công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược, đào tạo nhân lực, cơ chế tài chính, đột phá về cơ chế chính sách để thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thực sự đưa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị vào cuộc sống và quan trọng nhất là đóng góp vào tăng năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại hội nghị (Ảnh: VGP).

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, chúng ta đang sống trong thời đại mà KHCN, đổi mới sáng tạo phát triển và thay đổi từng ngày, cạnh tranh toàn cầu ngày càng tăng. Quốc gia nào có năng lực cạnh tranh cao sẽ nắm được cơ hội để vươn lên, phát triển nhanh và bền vững.

Với mục tiêu trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ chốt, là "chìa khóa vàng", là yếu tố sống còn để hiện thực hóa khát vọng phát triển của đất nước.

Thủ tướng nhấn mạnh cơ chế chính sách ưu đãi phải đủ mạnh và khả thi, áp dụng được trong thực tế. Chính sách phải đi kèm hướng dẫn chi tiết để triển khai ngay, phải chỉ rõ điểm nghẽn, vướng mắc cụ thể, thẩm quyền xử lý, đề xuất tháo gỡ kịp thời.

Đặc biệt, khẩn trương rà soát, tháo gỡ ngay các "điểm nghẽn" liên quan đến cơ chế tài chính cho KHCN và đổi mới sáng tạo; ưu tiên đảm bảo nguồn lực cho công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và doanh nghiệp công nghệ, thúc đẩy phát triển thị trường vốn cho đổi mới sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Cho biết về vấn đề này, Chính phủ đã giao nhiệm vụ trực tiếp cho Bộ trưởng Bộ Tài chính, Bộ trưởng Bộ KH&CN và các Bộ trưởng trong các lĩnh vực, phải hoàn thiện rất sớm.

Thủ tướng nhấn mạnh: Cơ chế phải đột phá, nếu chúng ta áp dụng theo quy trình, cơ chế thông thường thì sẽ không thực hiện được những việc đầu tư cho đổi mới sáng tạo. Bài toán là đặt hàng, chấp nhận rủi ro có kiểm soát và lấy sản phẩm cuối cùng, sản phẩm đầu ra để đánh giá hiệu quả đầu tư của nhà nước.

Quang cảnh hội nghị (Ảnh: VGP).

Theo Thủ tướng, cùng với vốn nhà nước là một phần, phải khuyến khích vốn của doanh nghiệp và xã hội để cùng đầu tư, tập trung vào một số sản phẩm ưu tiên, trong đó cơ chế tài chính của Nhà nước phải rất thông thoáng.

Đồng thời, Nhà nước phải làm tốt vai trò hướng dẫn, kết nối, đặt hàng, hỗ trợ nghiên cứu phát triển và đóng vai trò "người mua đầu tiên" đối với sản phẩm công nghệ chiến lược khi đủ điều kiện. Tinh thần là: rõ bài toán, rõ sản phẩm, rõ cơ quan chủ trì, rõ doanh nghiệp và viện, trường tham gia, rõ nguồn lực, rõ thời hạn.

Bộ, cơ quan nào được giao nhiệm vụ thì Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan đó phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm đến cùng. Tập trung làm chủ công nghệ, nâng cao tỉ lệ nội địa hóa, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Thủ tướng yêu cầu xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiệu quả, trong đó Nhà nước kiến tạo thể chế; viện nghiên cứu, trường đại học tạo tri thức, công nghệ và nhân lực; doanh nghiệp là trung tâm thực hiện ứng dụng, thương mại hóa công nghệ, là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Tăng cường hợp tác quốc tế; có cơ chế để các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam chuyển giao công nghệ; từng bước tham gia và làm chủ các chuỗi công nghệ chiến lược; phát huy mạnh mẽ mạng lưới các trí thức và chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài.

"Phải chuyển mạnh từ tư duy "làm cho có" sang tư duy tạo ra sản phẩm thực chất, giá trị thực chất và hiệu quả thực chất. Mọi chương trình, nhiệm vụ KHCN, đổi mới sáng tạo phải hướng tới giải quyết các bài toán lớn của đất nước, phục vụ trực tiếp người dân, doanh nghiệp, lấy sản phẩm đầu ra, hiệu quả thực tiễn và mức độ thương mại hóa làm thước đo đánh giá kết quả thực hiện", Thủ tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng Chính phủ khẳng định, phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và công nghệ chiến lược chính là con đường để đưa đất nước ta phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn phát triển mới.

"Chính phủ tin tưởng rằng, với trí tuệ Việt Nam, bản lĩnh Việt Nam cùng với khát vọng vươn lên của dân tộc Việt Nam, chúng ta nhất định sẽ từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược, nâng cao năng lực tự chủ quốc gia và khẳng định vị thế Việt Nam trong kỷ nguyên số và phải quyết tâm cao nhất làm bằng được, thực hiện bằng được mục tiêu này", Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu.