Cơn "địa chấn" tại PC1 và những dấu hiệu đã xuất hiện từ trước

Ngày 16/5/2026, CTCP Tập Đoàn PC1 (HoSE: PC1) công bố thông tin bất thường liên quan đến việc Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố, bắt tạm giam nhiều lãnh đạo cấp cao để điều tra các hành vi “vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và “tham ô tài sản”.

Theo công bố của doanh nghiệp, cơ quan điều tra đã ra quyết định khởi tố bị can, lệnh bắt bị can để tạm giam đối với 7 cá nhân là người nội bộ của công ty.

Trong đó, ông Trịnh Văn Tuấn - Chủ tịch HĐQT bị điều tra về hành vi vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và tham ô tài sản.

Ông Trịnh Văn Tuấn - Chủ tịch HĐQT bị điều tra về hành vi vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và tham ô tài sản.

Cùng bị điều tra với các cáo buộc tương tự còn có ông Vũ Ánh Dương - Thành viên HĐQT kiêm Tổng giám đốc công ty; ông Nguyễn Minh Đề - Thành viên HĐQT kiêm Phó tổng giám đốc; bà Trần Thị Minh Việt - Kế toán trưởng.

Ngoài ra, ông Trịnh Ngọc Anh - Phó tổng giám đốc, Chủ tịch HĐQT CTCP Khoáng sản Tấn Phát bị điều tra về hành vi vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.

Hai lãnh đạo khác gồm ông Võ Hồng Quang - Thành viên HĐQT kiêm Phó tổng giám đốc và ông Đặng Quốc Trường - Phó tổng giám đốc hiện đang bị áp dụng biện pháp tạm giam.

Theo nghị quyết của Ban kiểm soát công bố cùng ngày, hiện có 4 thành viên HĐQT bị tạm giam, khiến số lượng thành viên HĐQT còn lại chỉ còn 1 người.

Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh PC1 vừa ghi nhận giai đoạn tăng trưởng mạnh nhất kể từ khi cổ phần hóa, đồng thời mở rộng nhanh sang nhiều lĩnh vực ngoài xây lắp điện truyền thống như năng lượng tái tạo, khai khoáng và bất động sản.

Khủng hoảng dần lộ diện 

Trước thời điểm vụ án được công bố, PC1 từng xuất hiện trong kết luận thanh tra liên quan đến phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ do Thanh tra Chính phủ công bố vào tháng 2/2026.

Theo kết luận này, doanh nghiệp công bố thông tin chưa đầy đủ theo quy định, bao gồm thông tin cụ thể về mục đích phát hành, thời điểm giải ngân nguồn vốn từ phát hành trái phiếu, ngày dự kiến phát hành và thông tin về tài sản đảm bảo.

Ngoài ra, PC1 được xác định đã sử dụng khoảng 90 tỷ đồng từ một số lô trái phiếu không đúng phương án đã công bố hoặc chưa phù hợp quy định pháp luật.

Diễn biến này khiến vấn đề quản trị tài chính và kiểm soát dòng tiền tại doanh nghiệp tiếp tục thu hút sự chú ý của thị trường.

Trong thông báo gửi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Sở Giao dịch Chứng khoán Tp.HCM ngày 16/5, PC1 cho biết doanh nghiệp chưa thể công bố báo cáo tài chính quý I/2026 đúng thời hạn.

PC1 từng xuất hiện trong kết luận thanh tra hồi tháng 2/2026.

Nguyên nhân được doanh nghiệp đưa ra là các nhân sự liên quan đến việc lập, rà soát và phê duyệt báo cáo tài chính đang phối hợp làm việc với cơ quan điều tra và đã bị khởi tố, tạm giam.

Việc nhiều lãnh đạo chủ chốt đồng thời bị khởi tố khiến hoạt động quản trị và điều hành của doanh nghiệp đối mặt áp lực lớn, đặc biệt trong bối cảnh PC1 đang vận hành hệ sinh thái trải rộng ở nhiều lĩnh vực như xây lắp điện, năng lượng, khai khoáng và bất động sản.

Ngày sau thời gian này, cổ phiếu PC1 đã trải qua giai đoạn lao dốc mạnh trên thị trường chứng khoán. Từ vùng giá khoảng 31.000 đồng/cổ phiếu, mã này giảm xuống còn 17.650 đồng/cổ phiếu, kéo vốn hóa doanh nghiệp giảm hơn 5.700 tỷ đồng.

Dữ liệu giao dịch cho thấy làn sóng bán tháo diễn ra đồng loạt từ nhiều quỹ đầu tư lớn.

Tại thời điểm cuối tháng 3, có khoảng 24 quỹ đầu tư nắm giữ tổng cộng hơn 7 triệu cổ phiếu PC1. Tuy nhiên, đến cuối tháng 4, số lượng quỹ còn sở hữu cổ phiếu doanh nghiệp chỉ còn 10, với tổng lượng nắm giữ khoảng 1 triệu đơn vị.

Như vậy, chỉ trong chưa đầy một tháng, đã có 14 quỹ đầu tư rút khỏi PC1, bán ra hơn 6 triệu cổ phiếu, tương đương mức thu hẹp tỉ lệ sở hữu khoảng 84,6%.

Trong nhóm các tổ chức thoái vốn mạnh nhất, Công ty TNHH Quản lý Quỹ Vietcombank (VCBF) là đơn vị bán ra nhiều nhất. Thông qua 4 quỹ thành viên gồm VCBF-MGF, VCBF-BCF, VCBF-TBF và VCBF-AIF, tổ chức này đã bán toàn bộ khoảng 1,63 triệu cổ phiếu PC1.

Diễn biến thị giá cổ phiếu PC1 (Ảnh: TradingView).

Cụ thể, quỹ VCBF-MGF bán ra gần 750.000 cổ phiếu, VCBF-BCF thoái hơn 505.000 đơn vị, trong khi VCBF-TBF và VCBF-AIF lần lượt bán 190.000 và gần 189.000 cổ phiếu.

Dragon Capital cũng nằm trong nhóm thoái vốn mạnh khỏi PC1. Hai quỹ thành viên là DCDE và DCDS đã bán ra tổng cộng hơn 1 triệu cổ phiếu, với khối lượng lần lượt khoảng 663.000 và 457.000 đơn vị.

Làn sóng rút vốn còn ghi nhận sự tham gia của nhiều tổ chức tài chính khác như VinaCapital, Mirae Asset hay Eastspring Investments.

Trong đó, quỹ VinaCapital-VIBF bán toàn bộ hơn 455.000 cổ phiếu PC1, còn quỹ MAGEF thuộc Mirae Asset Việt Nam thoái gần 400.000 đơn vị. Quỹ ENF của Eastspring Investments cũng bán ra 200.000 cổ phiếu.

Ngoài ra, hàng loạt quỹ khác như PHVSF của Phú Hưng, TCSME của Techcom Capital, ABEF của An Bình cùng các quỹ VCAMBF và VCAMDF của Bản Việt cũng đồng loạt đưa PC1 ra khỏi danh mục đầu tư.

Từ DN xây lắp điện đến tập đoàn đa ngành

PC1 có tiền thân là Xí nghiệp Đường dây và Trạm, được thành lập năm 1963 với nhiệm vụ xây lắp các công trình truyền tải điện quốc gia.

Năm 1967, doanh nghiệp được tổ chức lại thành Công ty Xây lắp Đường dây và Trạm trực thuộc Cục Điện lực. Đến năm 1988, đơn vị đổi tên thành Công ty Xây lắp Điện 1 (PCC1), trực thuộc Bộ Năng lượng.

Sau quá trình cổ phần hóa năm 2005, doanh nghiệp chuyển sang mô hình công ty cổ phần.

Một trong những dấu mốc đáng chú ý của PC1 diễn ra năm 2009 khi doanh nghiệp mua lại Công ty Chế tạo cột thép mạ Đông Anh (DAST) từ Tập đoàn Hyundai của Hàn Quốc. Cùng năm, doanh thu lần đầu vượt mốc 1.000 tỷ đồng.

Theo báo cáo của Công ty Chứng khoán Beta, PC1 hiện là tổng thầu EPC hàng đầu Việt Nam trong lĩnh vực xây lắp đường dây và trạm biến áp với hơn 60 năm hoạt động.

Trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp, doanh nghiệp là đơn vị duy nhất tại Việt Nam có quy mô lớn trong thiết kế, chế tạo cột thép đơn thân 110kV, 220kV từ 1 đến 4 mạch và cột thép liên kết thanh đến 750kV.

Năm 2010, thời điểm ông Trịnh Văn Tuấn bắt đầu giữ vai trò Chủ tịch HĐQT, doanh thu doanh nghiệp đạt khoảng 1.230 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế đạt 104 tỷ đồng. Đây cũng là giai đoạn PC1 bắt đầu mở rộng sang lĩnh vực bất động sản và từng bước hình thành mô hình tập đoàn đa ngành.

Sau hơn 15 năm mở rộng hoạt động, quy mô kinh doanh của PC1 tăng mạnh.

Năm 2025, doanh thu hợp nhất đạt 13.085 tỷ đồng, tăng gần 30% so với năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt 1.356 tỷ đồng, tăng 91% và là mức cao nhất kể từ khi doanh nghiệp hoạt động theo mô hình công ty cổ phần. So với năm 2010, doanh thu của PC1 đã tăng hơn 10 lần, trong khi lợi nhuận cũng mở rộng đáng kể.

Trong cơ cấu doanh thu năm 2025, mảng xây lắp tiếp tục đóng vai trò chủ lực khi mang về khoảng 6.700 tỷ đồng, tăng 81% so với cùng kỳ. Đây vẫn là lĩnh vực cốt lõi của doanh nghiệp trong bối cảnh nhiều dự án điện truyền tải và hạ tầng năng lượng được triển khai trở lại.

Mảng bất động sản ghi nhận tăng trưởng đột biến với doanh thu đạt khoảng 774 tỷ đồng, trong khi năm 2024 chỉ ghi nhận khoảng 24 tỷ đồng. Các mảng kinh doanh công nghiệp và bán điện đều tăng trưởng tích cực. Ngược lại, doanh thu từ bán tinh quặng khoáng sản giảm 33,3%, còn khoảng 1.140 tỷ đồng.

Mảng bất động sản ghi nhận tăng trưởng đột biến với doanh thu đạt khoảng 774 tỷ đồng năm 2025.

Tại đại hội cổ đông thường niên năm 2026, doanh nghiệp thông qua kế hoạch doanh thu hợp nhất khoảng 15.618 tỷ đồng, tăng 19% so với năm trước. Kế hoạch lợi nhuận sau thuế khoảng 1.056 tỷ đồng.

Bên cạnh xây lắp điện, năng lượng là lĩnh vực được PC1 mở rộng mạnh trong những năm gần đây. Doanh nghiệp hiện vận hành 7 nhà máy thủy điện và đang xây dựng thêm 2 nhà máy với tổng công suất thủy điện khoảng 212 MW. Ngoài thủy điện, PC1 cũng vận hành cụm 3 nhà máy điện gió tại Quảng Trị với tổng công suất 144 MW. Các dự án này đủ điều kiện bán điện theo giá FIT.

Trong lĩnh vực khai khoáng, PC1 sở hữu 57,27% vốn tại CTCP Khoáng sản Tấn Phát - đơn vị triển khai dự án khai thác lộ thiên khoáng sản niken, đồng tại Cao Bằng. Dự án có tổng mức đầu tư giai đoạn 1 khoảng 1.700 tỷ đồng, công suất khai thác và chế biến khoảng 600.000 tấn quặng nguyên khai mỗi năm và đi vào sản xuất chính thức từ tháng 2/2023.

Ở lĩnh vực bất động sản, doanh nghiệp tập trung phát triển khu công nghiệp và các dự án nhà ở tại Hà Nội.

 Gia đình Chủ tịch Trịnh Văn Tuấn nắm hơn 24% vốn 

Theo cơ cấu cổ đông đến cuối năm 2025, ông Trịnh Văn Tuấn là cổ đông lớn duy nhất sở hữu trên 5% vốn điều lệ của PC1.

Ông Tuấn hiện nắm gần 88 triệu cổ phiếu PC1, tương đương 21,38% vốn điều lệ. Ông sinh năm 1962, có trình độ kỹ sư điện và thạc sĩ quản trị kinh doanh, gia nhập PC1 từ năm 2002 và từng đảm nhiệm nhiều vị trí quản lý cấp cao trước khi giữ vai trò Chủ tịch HĐQT.

Các thành viên trong gia đình ông Tuấn cũng sở hữu lượng cổ phiếu đáng kể tại doanh nghiệp.

Cụ thể, vợ ông là bà Lê Thị Thoi nắm hơn 7,7 triệu cổ phiếu, tương đương 1,88% vốn điều lệ. Con gái ông là bà Trịnh Khánh Linh đã mua thêm 4 triệu cổ phiếu trong tháng 11/2025, qua đó nâng tỉ lệ sở hữu lên gần 1% vốn. Trong khi đó, ông Trịnh Ngọc Anh hiện nắm gần 21.000 cổ phiếu PC1.

Tổng cộng, gia đình ông Trịnh Văn Tuấn sở hữu khoảng 100 triệu cổ phiếu, tương đương 24,24% vốn điều lệ doanh nghiệp. Phần vốn còn lại thuộc về các cổ đông tổ chức và cá nhân khác.