Quản lý thuế theo dòng tiền: Hộ kinh doanh chuyển mình thời số hóa

Hội thảo "Quản lý thuế theo dòng tiền: Kinh doanh an tâm, thuế minh bạch" - Ảnh: VGP

Quản lý thuế theo dòng tiền: Xu hướng tất yếu trong nền kinh tế số

Tại hội thảo "Quản lý thuế theo dòng tiền: Kinh doanh an tâm, thuế minh bạch" diễn ra ngày 20/5, nhiều ý kiến từ cơ quan quản lý, ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ đã cùng nhìn nhận việc quản lý thuế dựa trên dữ liệu và dòng tiền là xu thế tất yếu trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh.

Theo ông Đặng Ngọc Minh, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính): Hiện nay nhiều hoạt động kinh doanh được thực hiện hoàn toàn trên môi trường số với giao dịch phát sinh nhanh, quy mô lớn và có tính xuyên biên giới. Nếu chỉ dựa vào phương thức quản lý truyền thống chủ yếu dựa trên kê khai thuế, hồ sơ kế toán và công tác hậu kiểm thì trong một số trường hợp chưa phản ánh đầy đủ bản chất giao dịch kinh tế.

Ông Minh cho biết, trong những năm qua, ngành Thuế đã triển khai nhiều giải pháp hiện đại hóa quản lý như hóa đơn điện tử, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền trên toàn quốc, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung, triển khai Cổng thông tin dành cho nhà cung cấp nước ngoài, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong toàn bộ quy trình quản lý thuế.

Đặc biệt, dữ liệu hóa đơn điện tử được xem là nền tảng quan trọng cho công tác quản lý trong thời gian tới. Theo lãnh đạo Cục Thuế, cơ quan thuế sẽ lấy dữ liệu hóa đơn điện tử làm trung tâm để so sánh, đối chiếu với các dòng tiền khác của người nộp thuế nhằm xác định nghĩa vụ thuế thực tế phát sinh, phân tích rủi ro và thực hiện kiểm tra khi cần thiết.

Ông Đặng Ngọc Minh, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính): Quản lý thuế theo dòng tiền là xu hướng tất yếu trong nền kinh tế số - Ảnh: VGP

Ông Đặng Ngọc Minh nhấn mạnh, trong chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030, ngành Thuế đặt mục tiêu xây dựng hệ thống quản lý hiện đại, minh bạch, hiệu quả, lấy dữ liệu làm nền tảng và lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ. Để thực hiện mục tiêu này cần có sự phối hợp và chia sẻ thông tin thường xuyên, tự động, theo thời gian thực giữa cơ quan thuế với Ngân hàng Nhà nước, ngân hàng thương mại, trung gian thanh toán, đơn vị vận chuyển và các cơ quan liên quan.

Minh bạch dòng tiền giúp hộ kinh doanh vận hành bài bản hơn

Ở góc độ ngân hàng, bà Phan Mỹ Hạnh, Phó Giám đốc khối khách hàng cá nhân, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) cho rằng: Quản lý thuế theo dòng tiền không chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp luật mà còn phản ánh xu hướng kinh doanh minh bạch, số hóa và chuyên nghiệp hơn.

Đại diện VPBank cho biết ngân hàng đã đầu tư nhiều giải pháp tài chính dành cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ, từng bước xây dựng hệ sinh thái tài chính số tích hợp thanh toán, quản lý dòng tiền và vận hành tài chính trên cùng nền tảng nhằm giúp khách hàng kinh doanh thuận tiện và hiệu quả hơn.

Trong khi đó, ông Nguyễn Tiến Trung, Trưởng ban Kiểm tra thuế, Cục Thuế cho biết, qua thực tế kiểm tra, cơ quan thuế đã ghi nhận nhiều hình thức có dấu hiệu trốn, né thuế thông qua điều chuyển dòng tiền.

Một trong những hình thức phổ biến là công ty mẹ chuyển tiền cho công ty con thông qua hợp đồng vay vốn với lãi suất bất thường nhằm điều chuyển lợi nhuận, điều tiết doanh thu và chi phí để giảm lợi nhuận tính thuế.

Ngoài ra còn có tình trạng công ty mẹ bán hàng cho công ty con với giá bất thường hoặc công ty con mua dịch vụ quản lý, tư vấn, giám sát từ công ty mẹ với giá không hợp lý nhằm điều chỉnh tăng chi phí, giảm thu nhập chịu thuế và tăng khấu trừ thuế VAT đầu vào. Đáng chú ý, cơ quan thuế cũng ghi nhận nhiều hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thương mại điện tử có doanh thu lớn nhưng không đăng ký, kê khai nộp thuế hoặc phân chia doanh thu vào nhiều tài khoản cá nhân khác nhau để che giấu dòng tiền và giảm nghĩa vụ thuế.

"Trong thời gian tới cần xây dựng kiến trúc dữ liệu liên thông giữa cơ quan thuế với ngân hàng, trung gian thanh toán, sàn thương mại điện tử và các cơ quan liên quan; lấy định danh điện tử và mã số thuế làm nền tảng kết nối dữ liệu. Đồng thời ngành Thuế sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong phân tích rủi ro", ông Nguyễn Tiến Trung chia sẻ.

Công nghệ hỗ trợ hộ kinh doanh minh bạch doanh thu

Dưới góc độ doanh nghiệp cung cấp giải pháp công nghệ, ông Nguyễn Quang Khải, Phó Giám đốc Khối Giải pháp Bán lẻ (MISA) phân tích: Để hộ kinh doanh thực hiện tốt nghĩa vụ thuế thì điều quan trọng không chỉ nằm ở khâu kê khai cuối kỳ mà phải bắt đầu từ việc ghi nhận đầy đủ dữ liệu kinh doanh ngay trong quá trình bán hàng hằng ngày.

Theo MISA, khi từng giao dịch, đơn hàng, khoản thu và hóa đơn được quản lý rõ ràng, hộ kinh doanh sẽ dễ đối soát doanh thu, kiểm soát dòng tiền và chuẩn bị dữ liệu kê khai thuế thuận lợi hơn.

MISA giới thiệu giải pháp MISA eShop theo hướng quản lý tập trung dữ liệu bán hàng, hỗ trợ hộ kinh doanh theo dõi doanh thu thời gian thực, quản lý thanh toán, xuất hóa đơn và chuẩn bị dữ liệu lập báo cáo, kê khai thuế.

Ông Nguyễn Quang Khải, Phó Giám đốc Khối Giải pháp Bán lẻ (MISA) - Ảnh: VGP

Đại diện MISA cho biết mục tiêu của giải pháp là đơn giản hóa thao tác hằng ngày cho hộ kinh doanh nhỏ lẻ, giúp chuyển từ quản lý thủ công sang quản lý bằng dữ liệu, từ đó minh bạch doanh thu và thuận tiện hơn khi thực hiện nghĩa vụ thuế.

Bà Nguyễn Thị Minh Khuê - Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị, Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo cho rằng, điều khiến nhiều hộ kinh doanh lo ngại hiện nay không hẳn là thuế mà là làm sao quản lý minh bạch và vận hành hiệu quả trong bối cảnh thương mại đa kênh ngày càng phức tạp.

Theo bà Nguyễn Thị Minh Khuê, một chủ cửa hàng hiện có thể bán hàng trên Facebook, TikTok Shop, Shopee, website và tại cửa hàng, trong khi dòng tiền đi qua nhiều hình thức như tiền mặt, COD, chuyển khoản, QR, ví điện tử hoặc thanh toán thẻ. Vì vậy nhiều người kinh doanh không biết bắt đầu từ đâu để theo dõi dòng tiền cho đúng.

Đại diện Sapo nhấn mạnh doanh thu và dòng tiền là hai khái niệm khác nhau nhưng thường bị nhầm lẫn. Một cửa hàng có thể bán được nhiều đơn hàng nhưng tiền COD chưa về, sàn thương mại điện tử chưa đối soát hoặc khách hàng còn công nợ trong khi chi phí nhập hàng, quảng cáo và nhân sự vẫn phải thanh toán hằng ngày.

Theo Sapo, quản lý dòng tiền không chỉ phục vụ tuân thủ thuế mà còn giúp nhà bán hàng biết tiền đang ở đâu, còn bao nhiêu để vận hành và chủ động kế hoạch kinh doanh an toàn hơn.

"Sapo còn triển khai chương trình hỗ trợ chuyển đổi số cho hộ kinh doanh, miễn phí phần mềm kế toán cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, đồng hành hướng dẫn sử dụng thực tế nhằm giúp việc minh bạch trở nên đơn giản hơn thay vì tạo áp lực cho người bán hàng", bà Nguyễn Thị Minh Khuê chia sẻ

Anh Minh