Nền kinh tế chưa có dấu hiệu phục hồi, Thủ tướng Đức đối mặt sức ép mới

Báo cáo mới nhất do Hội đồng Chuyên gia Kinh tế Đức, một nhóm cố vấn kinh tế độc lập cho chính phủ, đã đưa ra bức tranh ảm đạm, đồng thời kêu gọi Thủ tướng Friedrich Merz thực hiện ngay các cải cách mạnh tay, dù đau đớn, để khôi phục tăng trưởng.

Theo báo cáo triển vọng kinh tế mới nhất, công bố ngày 27/5, nhóm gồm 5 giáo sư kinh tế đã cắt giảm mạnh dự báo tăng trưởng GDP của đất nước năm 2026 xuống chỉ còn 0,5%, giảm từ mức 0,9% đưa ra hồi tháng 11/2025.

Tăng trưởng năm 2027 cũng chỉ được dự báo ở mức khiêm tốn 0,8%. Đồng thời, lạm phát được điều chỉnh tăng lên 3% trong năm 2026 và 2,8% năm 2027.

Những con số này trùng khớp với dự báo mới nhất của chính phủ Thủ tướng Merz và phản ánh rõ ràng sức khỏe của nền kinh tế lớn nhất "cựu lục địa".

"Thật không may, chúng tôi đã phải hạ thấp dự báo tăng trưởng mà chúng tôi đã đưa ra trong báo cáo năm nay", bà Monika Schnitzer, Chủ tịch Hội đồng Chuyên gia Kinh tế Đức, cho biết trước cuộc họp tại Phủ Thủ tướng ở Berlin.

"Hiện tại, chúng tôi dự kiến tổng sản phẩm quốc nội (GDP) sẽ chỉ tăng trưởng 0,5% trong năm nay và 0,8% vào năm tới", vị chuyên gia nói.

Theo đài DW, đây là những con số thảm khốc. "Trên thực tế, chúng hoàn toàn trái ngược với những gì Thủ tướng đã hứa hẹn là ưu tiên hàng đầu vào tháng 5/2025 khi chính phủ của ông nhậm chức: Nhanh chóng đưa nền kinh tế trở lại đúng hướng", DW cho biết.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz. Ảnh: Daily Sabah

Các chuyên gia chỉ ra 2 nhóm nguyên nhân chính. Thứ nhất là các yếu tố chu kỳ. Đặc biệt, xung đột giữa Mỹ-Israel với Iran là yếu tố bất ngờ lớn nhất làm phá hủy hy vọng phục hồi.

Giá dầu sưởi tăng 40%, giá khí đốt và điện cũng tiếp tục leo thang do gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz – tuyến đường chiếm 20% lượng dầu mỏ và khí hóa lỏng (LNG) toàn cầu.

Kết hợp với chính sách thuế quan của Mỹ và cạnh tranh khốc liệt từ Trung Quốc, xuất khẩu của Đức – động lực chính của nền kinh tế – đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Thứ hai là các vấn đề cấu trúc lâu dài. Dân số Đức già hóa nhanh chóng với thế hệ baby boomer nghỉ hưu hàng loạt, tỉ lệ sinh thấp, nhập cư giảm và tuổi thọ tăng. Hệ quả là chi phí an sinh xã hội, như hưu trí, y tế, chăm sóc dài hạn, tăng vọt.

Hiện nay, mức đóng góp an sinh xã hội đã chiếm hơn 42% chi phí lao động. Nếu không cải cách, con số này có thể vượt 50% vào năm 2040, dẫn đến gánh nặng khổng lồ lên người lao động và doanh nghiệp.

Các chuyên gia cảnh báo rằng chính phủ của Thủ tướng Merz không nên dùng gói chi tiêu lớn cho quốc phòng và hạ tầng để "né" cải cách cấu trúc.

"Rất cám dỗ khi dùng tiền để giảm áp lực cải cách ở các lĩnh vực khác", bà Veronika Grimm, thành viên Hội đồng, cảnh báo, đồng thời kêu gọi chính phủ hành động quyết liệt.

Các chuyên gia ước tính chi phí an sinh xã hội tăng cao sẽ làm giảm tăng trưởng GDP từ 0,5-0,9% vào năm 2035.

Doanh nghiệp Đức đang bày tỏ sự thất vọng sâu sắc. Các hiệp hội công nghiệp lớn cho biết vị thế cạnh tranh toàn cầu của Đức đang ở mức thấp nhất kể từ sau Thế chiến II.

Khoảng 1/4 việc làm tại Đức phụ thuộc vào ngành công nghiệp, nhưng các doanh nghiệp xuất khẩu đang mất dần thị phần trước sức ép từ các đối thủ lớn hơn và chi phí năng lượng cao.

Trong bối cảnh này, áp lực đặt lên Thủ tướng Merz càng lớn. Chính phủ liên minh giữa liên minh CDU/CSU trung hữu của ông và Đảng SPD trung tả đang gặp khó khăn lớn trong việc thông qua các cải cách về thuế, hưu trí và bảo hiểm y tế.

Mặc dù ông Merz cam kết đưa kinh tế Đức trở lại quỹ đạo tăng trưởng khi nhậm chức năm 2025, nhưng thực tế cho thấy nền kinh tế vẫn chưa có dấu hiệu phục hồi.

Đồng thời, uy tín của ông đang ở mức thấp kỷ lục do công chúng bất mãn với tình hình kinh tế yếu kém. Dù một số yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát của Thủ tướng, áp lực đòi hỏi hành động nhanh chóng và mạnh mẽ đang gia tăng.

Minh Đức (Theo DW, Financial Post)