Để dòng vốn quốc tế không chỉ “đến” mà còn “ở lại”

Hệ sinh thái đầu tư bước đầu hình thành

Dù là mô hình hoàn toàn mới, chưa có tiền lệ và đòi hỏi cách tiếp cận khác biệt, song sau những tháng đầu vận hành, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng và Tp.HCM đã bắt đầu ghi nhận những tín hiệu tích cực về thu hút đầu tư, hoàn thiện thể chế và hình thành hệ sinh thái tài chính hiện đại.

Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Đặng Đình Đức - Phó Chủ tịch Thường trực Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng (VIFC-DN), sau gần 4 tháng đi vào hoạt động, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng đã ghi nhận kết quả tích cực trên 3 phương diện: thu hút đầu tư, tổ chức vận hành và hoàn thiện thể chế.

Đến nay, trung tâm đã có 12 thành viên chính thức, 11 nhà đầu tư được cấp chấp thuận quan tâm và 12 nhà đầu tư đang hoàn thiện hồ sơ. Đồng thời, gần 90 nhà đầu tư trong và ngoài nước đã gửi thư bày tỏ quan tâm.

Ông Đặng Đình Đức - Phó Chủ tịch Thường trực Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng.

Về vận hành, bộ máy được kiện toàn với 21 nhân sự, có sự tham gia của chuyên gia quốc tế giàu kinh nghiệm, góp phần chuẩn hóa quy trình theo thông lệ quốc tế. Thành phố cũng đang hoàn tất thủ tục để tiếp nhận thêm chuyên gia trong thời gian tới.

“Nhiều tổ chức tài chính, quỹ đầu tư, tập đoàn đa quốc gia đã làm việc trực tiếp hoặc trực tuyến, không chỉ tìm hiểu mà còn xúc tiến hiện diện và triển khai thủ tục cho các dự án cụ thể. Điều này cho thấy niềm tin thị trường đang dần hình thành”, ông Đức cho biết.

Trong khi đó, tại Tp.HCM, ông Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Tp.Hồ Chí Minh (VIFC-HCM) đánh giá tín hiệu tích cực lớn nhất của IFC-HCMC là đã bắt đầu xuất hiện những chuyển động thực chất của dòng vốn và cấu trúc thị trường.

Theo ông Huân, hiện đã có khoảng 50 định chế tài chính và nhà đầu tư lớn đăng ký hiện diện hoặc tham gia hệ sinh thái của trung tâm, với tổng vốn cam kết xấp xỉ 19 tỷ USD.

“Dù đây mới là vốn cam kết chứ chưa phải dòng vốn giải ngân thực tế, nhưng về mặt kinh tế học, điều đó phản ánh kỳ vọng của thị trường đối với một cấu trúc tài chính mới đang hình thành tại Việt Nam”, ông Huân nhận định.

Ông Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Tp.HCM.

Theo lãnh đạo hai trung tâm, Việt Nam không lựa chọn cách phát triển theo mô hình “sao chép” các trung tâm tài chính truyền thống. PGS.TS Nguyễn Hữu Huân cho rằng, IFC-HCM đang đi theo chiến lược chọn các phân khúc ngách như tài chính hàng không, tài chính hàng hải và tài chính số.

“Một trung tâm đi sau nếu muốn cạnh tranh thì phải tạo ra sự khác biệt về cấu trúc thị trường, thay vì cạnh tranh trực diện với Singapore hay Hong Kong (Trung Quốc)”, ông Huân nói.

Trong khi đó, Đà Nẵng lại tập trung vào việc xây dựng các nền tảng tài chính mới phục vụ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh. Theo ông Đặng Đình Đức, cơ quan điều hành đang nghiên cứu đề xuất xây dựng 2-3 sàn giao dịch chuyên biệt, trong đó có sàn giao dịch tài sản số và token hóa tài sản trong khuôn khổ sandbox nhằm huy động vốn cho các dự án hạ tầng lớn của Đà Nẵng, miền Trung và cả nước.

Bên cạnh đó là kế hoạch hình thành trung tâm giao dịch tín chỉ carbon thí điểm và nghiên cứu xây dựng sàn giao dịch hàng hóa cho kim loại màu, kết nối với các sàn quốc tế và Khu thương mại tự do Đà Nẵng.

Theo ông Đức, định hướng của Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng không chỉ là nơi cung ứng dịch vụ tài chính mà còn là hạt nhân kết nối dòng vốn, công nghệ và tri thức, qua đó hình thành cực tăng trưởng tài chính mới cho khu vực miền Trung.

Vừa làm, vừa hoàn thiện thể chế

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là xây dựng mô hình vận hành cho lĩnh vực hoàn toàn mới tại Việt Nam. Ông Đặng Đình Đức cho biết, khó khăn lớn nhất của VIFC-DN là chuyển từ giai đoạn thiết kế sang vận hành thực tế, vừa tuân thủ khung pháp lý trong nước vừa tiếp cận chuẩn mực quốc tế.

Đặc biệt, các lĩnh vực như fintech, tài sản số hay tài chính xanh phát triển rất nhanh, đòi hỏi phải cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và kiểm soát rủi ro. Yêu cầu về giám sát, phòng chống rửa tiền và bảo đảm an toàn hệ thống được đặt ra rất cấp thiết.

Theo ông Đức, VIFC-DN hiện lựa chọn cách tiếp cận “vừa làm, vừa hoàn thiện”, ban hành hướng dẫn tạm thời, phối hợp với các bộ ngành rà soát quy định và tham vấn nhà đầu tư quốc tế để hoàn thiện chính sách theo hướng tiệm cận chuẩn mực toàn cầu.

Ở góc độ Tp.HCM, ông Nguyễn Hữu Huân cho rằng điểm tiến bộ đáng chú ý nhất là việc triển khai sandbox và khung pháp lý đặc thù theo Nghị quyết 222 cùng các nghị định liên quan. Theo ông, điều nhà đầu tư quốc tế quan tâm nhất không phải là ưu đãi thuế, mà là khả năng chuyển đổi vốn, mức độ bảo vệ pháp lý và khả năng thoái vốn.

“Khi nhà đầu tư nhìn thấy một không gian pháp lý linh hoạt nhưng vẫn có kiểm soát rủi ro, họ sẽ sẵn sàng tham gia hơn”, ông Huân nói.

Làm sao để dòng vốn ở lại?

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, vốn quốc tế không đi theo lời kêu gọi mang tính hành chính mà vận động theo logic lợi nhuận, rủi ro và khả năng thanh khoản.

“Vấn đề cốt lõi không phải là làm sao thu hút thêm nhà đầu tư, mà là làm sao tạo ra lý do để nhà đầu tư buộc phải đi qua trung tâm này”, ông Huân nhấn mạnh.

Muốn làm được điều đó, theo ông, trung tâm tài chính phải tạo ra các thị trường và sản phẩm tài chính gắn với nhu cầu thực của nền kinh tế như tài chính hàng không, tài chính hàng hải, tài sản số hay tài chính xanh.

VIFC-DN đã hình thành hệ sinh thái với hàng chục thành viên và nhà đầu tư đăng ký tham gia.

Trong khi đó, ông Đặng Đình Đức cho biết VIFC-DN hiện tập trung vào 3 trụ cột chính: triển khai hiệu quả các cơ chế chính sách đã được ban hành; xây dựng bộ máy vận hành minh bạch, ổn định; và định vị trung tâm trở thành kênh dẫn vốn cho các lĩnh vực ưu tiên như hạ tầng, quản lý tài sản dài hạn, tài chính chuỗi cung ứng và chuyển đổi xanh.

Bên cạnh thể chế và dòng vốn, nguồn nhân lực cũng là yếu tố then chốt. Ông Đặng Đình Đức cho biết ngay trong đợt tuyển dụng đầu tiên, VIFC-DN đã nhận được 129 hồ sơ ứng tuyển, trong đó khoảng 20% là chuyên gia nước ngoài và người Việt Nam ở nước ngoài từng học tập, làm việc tại các trung tâm tài chính quốc tế. Đáng chú ý, trung tâm đã ký hợp đồng với một chuyên gia quốc tế từng là giám đốc điều hành một trung tâm tài chính quốc tế để chuẩn hóa quy trình vận hành theo thông lệ toàn cầu.

Trong thời gian tới, VIFC-DN sẽ tiếp tục tuyển dụng theo hướng quốc tế hóa, kết hợp thu hút nhân tài toàn cầu và phát triển nguồn nhân lực trong nước.

Động lực tăng trưởng mới

Theo các chuyên gia, tác động của trung tâm tài chính quốc tế sẽ không xuất hiện ngay lập tức mà mang tính tích lũy trong trung và dài hạn. Tuy nhiên, nếu được vận hành đúng hướng, đây có thể trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng nhất của Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân cho rằng, sự xuất hiện của VIFC-HCMC không đơn thuần là bổ sung thêm một khu chức năng tài chính, mà là cú hích mang tính “tái cấu trúc” đối với mô hình tăng trưởng của Tp.HCM.

Việc xây dựng 2 Trung tâm Tài chính quốc tế mở ra một giai đoạn phát triển mới của thị trường tài chính Việt Nam.

Theo ông, trong nhiều năm qua, tăng trưởng của Tp.HCM chủ yếu dựa vào sản xuất, bất động sản và tín dụng ngân hàng. Tuy nhiên, khi nền kinh tế bước sang giai đoạn phát triển mới, mô hình này dần bộc lộ giới hạn về khả năng hấp thụ vốn và tạo ra giá trị gia tăng cao. Việc hình thành trung tâm tài chính quốc tế sẽ giúp thành phố chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào thị trường vốn, dịch vụ tài chính chất lượng cao và dòng vốn quốc tế.

“Sự xuất hiện của trung tâm tài chính sẽ tạo thêm một kênh dẫn vốn mới, giúp TP.HCM kết nối trực tiếp với dòng vốn toàn cầu. Khi đó, thành phố không chỉ “xin vốn” mà có thể “hấp thụ vốn” theo cơ chế thị trường thông qua trái phiếu, cổ phiếu, quỹ đầu tư hay các sản phẩm tài chính mới”, ông Huân phân tích.

Theo ông Huân, tác động của trung tâm tài chính cũng không chỉ dừng ở lĩnh vực tài chính – ngân hàng mà sẽ lan tỏa sang toàn bộ nền kinh tế đô thị. Khi dòng vốn quốc tế, các định chế tài chính, quỹ đầu tư và doanh nghiệp công nghệ tài chính cùng hiện diện, thành phố sẽ có thêm động lực để nâng cấp hạ tầng số, cải thiện chất lượng quản trị đô thị, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hình thành các ngành dịch vụ giá trị gia tăng cao.

“Trong dài hạn, Tp.HCM sẽ không chỉ là nơi tạo ra hàng hóa và dịch vụ, mà còn là nơi tạo ra và phân bổ vốn, tức nắm giữ vai trò cao hơn trong chuỗi giá trị kinh tế toàn cầu”, ông Huân nhận định.

Ở góc độ Đà Nẵng, ông Đặng Đình Đức cho rằng, VIFC-DN được định hướng trở thành cực tăng trưởng tài chính mới của miền Trung, đóng vai trò kết nối dòng vốn cho các dự án hạ tầng, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo.

Theo ông Đức, lợi thế của Đà Nẵng nằm ở khả năng phát triển các mô hình tài chính mới gắn với tài sản số, tín chỉ carbon, tài chính xanh và thương mại tự do. Đây cũng là những lĩnh vực đang thu hút sự quan tâm ngày càng lớn của các nhà đầu tư quốc tế trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chuyển mạnh sang xu hướng số hóa và phát triển bền vững.

Theo lãnh đạo hai trung tâm, nếu tận dụng tốt cơ hội này, Việt Nam không chỉ có thêm nguồn lực cho tăng trưởng mà còn từng bước nâng vị thế trên bản đồ tài chính khu vực, tham gia sâu hơn vào mạng lưới dòng vốn và chuỗi giá trị toàn cầu.

Hoàng Bích - Duy Cường