Cần Thơ tìm lời giải cho bài toán mức sinh thấp và già hóa dân số
(Chinhphu.vn) - Là một trong những địa phương có mức sinh thấp nhất cả nước, Cần Thơ đang triển khai hàng loạt giải pháp nhằm khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con trước 35 tuổi, đồng thời tăng tốc chuyển đổi số y tế, củng cố y tế cơ sở, phát triển y tế chuyên sâu và xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân theo tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị.
PGS.TS Hoàng Quốc Cường, Giám đốc Sở Y tế TP. Cần Thơ báo cáo tại cuộc họp - Ảnh: VGP/LS
Sáng 4/6, Thường trực Thành ủy Cần Thơ tổ chức cuộc họp với các sở, ngành để nghe báo cáo tình hình thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trên địa bàn TP. Cần Thơ. Cuộc họp do Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP. Cần Thơ Đồng Văn Thanh chủ trì.
Sau gần một năm triển khai Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, ngành y tế Cần Thơ đang đứng trước yêu cầu vừa giải quyết những vấn đề cấp bách của hiện tại, vừa chuẩn bị nền tảng cho sự phát triển bền vững trong nhiều thập niên tới.
Báo cáo của Sở Y tế TP. Cần Thơ cho thấy nhiều nhiệm vụ trọng tâm đã được triển khai đồng bộ, từ hoàn thiện cơ chế chính sách, sắp xếp hệ thống y tế theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, phát triển y tế cơ sở, chuyển đổi số, cho đến xây dựng các chương trình thích ứng với già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số.
Thách thức kép từ mức sinh thấp và già hóa dân số
Báo cáo tại cuộc làm việc, PGS.TS Hoàng Quốc Cường, Giám đốc Sở Y tế TP. Cần Thơ cho biết, một trong những vấn đề nổi bật nhất được ngành y tế thành phố xác định hiện nay là câu chuyện dân số.
Trong bối cảnh nhiều địa phương khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đang đối mặt với tình trạng mức sinh giảm sâu, Cần Thơ cũng không nằm ngoài xu hướng đó. Đây được xem là thách thức lớn đối với mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội dài hạn bởi mức sinh thấp kéo dài sẽ làm gia tăng tốc độ già hóa dân số, thiếu hụt nguồn nhân lực trong tương lai và tạo áp lực ngày càng lớn lên hệ thống an sinh xã hội.
Để ứng phó với tình trạng này, Sở Y tế Cần Thơ đã tham mưu UBND thành phố triển khai hàng loạt chương trình giai đoạn 2026-2030 như Chiến lược Dân số Việt Nam đến năm 2030; Chương trình bảo đảm mức sinh thay thế; Chương trình mở rộng tầm soát, chẩn đoán và điều trị một số bệnh, tật trước sinh và sơ sinh; Chương trình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi; Chương trình củng cố và nâng cao chất lượng dịch vụ kế hoạch hóa gia đình cùng nhiều chương trình chuyên ngành khác.
Điểm đáng chú ý là ngành y tế đang xây dựng dự thảo nghị quyết quy định các nội dung khuyến khích, khen thưởng và hỗ trợ đối với tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số. Trong đó có các chính sách hướng tới mục tiêu tăng sinh, từng bước đạt và duy trì mức sinh thay thế.
Song song với đó, công tác truyền thông đang được đẩy mạnh theo hướng vận động nam, nữ thanh niên kết hôn trước 30 tuổi và sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Đây được xem là giải pháp mang tính căn cơ nhằm bảo đảm cơ cấu dân số hợp lý, tạo nguồn nhân lực cho giai đoạn phát triển mới của thành phố.
Cùng với điều chỉnh mức sinh, chất lượng dân số tiếp tục được chú trọng. Từ đầu năm 2026 đến nay, có 17,6% thanh niên được khám sức khỏe trước hôn nhân; 37,0% phụ nữ mang thai được sàng lọc trước sinh và 48,5% trẻ sơ sinh được sàng lọc sơ sinh.
103 trạm y tế trước yêu cầu nâng cấp toàn diện
Nếu dân số là bài toán dài hạn thì củng cố y tế cơ sở là nhiệm vụ cấp bách nhất hiện nay của TP. Cần Thơ.
Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thành phố đã chuyển giao nguyên trạng 103 trạm y tế về UBND các xã, phường quản lý. Đây là bước đi lớn trong quá trình phân cấp, phân quyền nhưng cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới về tổ chức bộ máy, cơ sở vật chất, nhân lực và cơ chế vận hành.
Nhằm đánh giá thực trạng hoạt động của các trạm y tế sau chuyển giao, Sở Y tế đã thành lập 4 đoàn khảo sát tại 20 khu vực để ghi nhận khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp tháo gỡ. Đồng thời, ngành y tế đã tổ chức các lớp tập huấn về chuyên môn và quản lý cho đội ngũ cán bộ y tế cơ sở nhằm bảo đảm các trạm y tế hoạt động hiệu quả theo mô hình mới.
Theo đánh giá của Sở Y tế Cần Thơ, một trong những yêu cầu quan trọng nhất trong thời gian tới là sớm đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại cho hệ thống trạm y tế xã, phường và hoàn thiện các cơ chế vận hành phù hợp với chức năng mới của tuyến y tế cơ sở.
Một mục tiêu đáng chú ý khác là phát triển mô hình bác sĩ gia đình. Hiện toàn thành phố đã có 15 phòng khám bác sĩ gia đình hoạt động. Ngành y tế phấn đấu đến cuối năm 2026 mở thêm tối thiểu 15 phòng khám và đến năm 2030, 100% xã, phường triển khai mô hình này.
Ghép thận thành công, chuẩn bị phẫu thuật tim hở cho trẻ em
Bên cạnh củng cố y tế cơ sở, Cần Thơ tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm y tế chuyên sâu của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Một dấu mốc nổi bật trong thời gian qua là việc triển khai thành công kỹ thuật ghép thận sau khi tiếp nhận chuyển giao từ Bệnh viện Trung ương Huế. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong nâng cao năng lực chuyên môn của ngành y tế thành phố.
Không dừng lại ở đó, Sở Y tế Cần Thơ đang xây dựng Đề án phẫu thuật tim hở ở trẻ em tại Bệnh viện Nhi đồng thành phố giai đoạn 2026-2030. Khi được triển khai, đề án sẽ mở ra cơ hội điều trị ngay tại địa phương cho nhiều bệnh nhi mắc bệnh tim bẩm sinh trong toàn vùng.
Ngành y tế cũng đang xây dựng Đề án cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030 và các đề án phát triển y tế chuyên sâu tại những bệnh viện đảm nhiệm chức năng vùng theo Quy hoạch mạng lưới cơ sở y tế thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Song song với đó là kế hoạch nâng cấp hệ thống y tế dự phòng, đầu tư sửa chữa, cải tạo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố với tổng mức đầu tư 50 tỷ đồng nhằm nâng cao năng lực giám sát, cảnh báo sớm và kiểm soát dịch bệnh.
Hơn 1,17 triệu sổ sức khỏe điện tử đã được tích hợp
Chuyển đổi số đang trở thành một trong những trụ cột quan trọng nhất của ngành y tế thành phố.
Đến nay, Cần Thơ đã tích hợp thành công 1.178.151 sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID, đạt tỉ lệ 32,07% dân số thường trú. Đồng thời đã tạo lập được 700.734 hồ sơ sức khỏe điện tử tại các trạm y tế, tương đương 21,73% dân số.
100% cơ sở khám bệnh, chữa bệnh công lập và trạm y tế đã triển khai tiếp nhận đăng ký khám chữa bệnh bằng căn cước công dân gắn chip hoặc thông qua ứng dụng VNeID.
Ngành y tế cũng đang đẩy nhanh tiến độ xây dựng kho dữ liệu tập trung và dự kiến đưa vào vận hành trong tháng 7/2026. Khi hoàn thành, toàn bộ dữ liệu sức khỏe của người dân, kể cả những người chưa tham gia bảo hiểm y tế, sẽ được liên thông và tích hợp trên sổ sức khỏe điện tử, bảo đảm mỗi người dân có một hồ sơ sức khỏe điện tử duy nhất, được quản lý xuyên suốt cuộc đời.
Ở góc độ quản trị, ngành y tế hiện quản lý 136 thủ tục hành chính cấp thành phố và 20 thủ tục hành chính cấp xã. Tỉ lệ hồ sơ giải quyết trực tuyến đạt 100%; tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt trên 99%; mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt 100%.
Xây dựng nền y tế hiện đại, lấy người dân làm trung tâm
Một trong những thông điệp xuyên suốt của Nghị quyết 72-NQ/TW là chuyển mạnh từ tư duy chữa bệnh sang phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe chủ động và quản lý sức khỏe toàn dân.
Năm 2026, thành phố bố trí dự toán kinh phí sự nghiệp y tế 1.309 tỷ đồng. Trong đó, 782 tỷ đồng được phân bổ cho y tế dự phòng và y tế cơ sở, chiếm 71% dự toán của ngành; riêng các trạm y tế được phân bổ 366 tỷ đồng.
Cùng với nguồn lực thường xuyên, ngành y tế đã rà soát và đề xuất nhu cầu vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 lên tới 7.923,3 tỷ đồng nhằm nâng cấp cơ sở hạ tầng, trang thiết bị và năng lực hoạt động của hệ thống y tế thành phố.
Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra nhiều khó khăn như hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ, một số cơ sở xuống cấp, thiếu nhân lực công nghệ thông tin, tỷ lệ lập hồ sơ sức khỏe điện tử còn thấp và một số cơ chế, chính sách từ Trung ương chưa được ban hành đầy đủ.
Trước những thách thức đó, ngành y tế kiến nghị tiếp tục tăng đầu tư cho y tế cơ sở, y tế dự phòng, đẩy mạnh chuyển đổi số, sớm phê duyệt quy hoạch khu y tế kỹ thuật cao 300 ha và ban hành các cơ chế đặc thù nhằm phát triển hệ thống y tế hiện đại, đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân trong giai đoạn mới.
Từ câu chuyện mức sinh thấp đến già hóa dân số, từ chuyển đổi số đến nâng cao chất lượng y tế cơ sở và phát triển y tế chuyên sâu, những nhiệm vụ mà TP. Cần Thơ đang triển khai không chỉ nhằm thực hiện Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn: Xây dựng một hệ thống y tế hiện đại, công bằng, hiệu quả, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.
Lê Sơn
Link nội dung: https://dulichgiaitri.vn/can-tho-tim-loi-giai-cho-bai-toan-muc-sinh-thap-va-gia-hoa-dan-so-a264570.html