EU dần từ bỏ hy vọng áp lệnh cấm đối với tàu chở dầu Nga

Liên minh châu Âu (EU) đang rơi vào thế bế tắc trong kế hoạch áp đặt lệnh cấm toàn diện các dịch vụ hàng hải đối với tàu chở dầu Nga. Nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng do căng thẳng tại eo biển Hormuz, sự thiếu ủng hộ từ các đồng minh G7 cùng sự phản đối của Hy Lạp và Malta đã khiến khả năng thực thi biện pháp này ngày càng xa vời.

"Mọi chuyện sẽ không xảy ra", một nhà ngoại giao thẳng thắn nhận định.

Trong thư ngỏ gửi ông Putin, ông Zelensky đề xuất cuộc gặp trực tiếpĐỌC NGAY

Lệnh cấm được EU thông qua vào cuối tháng 4 trong khuôn khổ gói trừng phạt thứ 20 nhằm làm suy yếu nền kinh tế phục vụ xung đột của Moscow. Biện pháp này dự kiến cấm mọi dịch vụ liên quan đến vận tải biển, bao gồm ngân hàng, vận chuyển, đăng ký cờ tàu và bảo hiểm đối với các tàu chở dầu Nga.

Tuy nhiên, biện pháp có phạm vi ảnh hưởng rộng này đã bị hoãn vô thời hạn.

Lý do chính thức là EU muốn đạt được sự đồng thuận ở cấp độ G7, tương tự cơ chế áp trần giá dầu Nga vốn được triển khai cùng các đồng minh.

"Đó là cách tốt nhất để phát đi tín hiệu rằng chúng tôi đã sẵn sàng hành động", một nhà ngoại giao khác cho biết. "Đây là quyết định có chủ đích".

G7 không mặn mà, Mỹ nới lỏng một phần trừng phạt

Tuy nhiên, các thành viên G7 khác hầu như không thể hiện sự nhiệt tình đối với đề xuất này.

Mỹ thậm chí còn đi theo hướng ngược lại khi liên tiếp ban hành ba đợt miễn trừ trừng phạt đối với dầu mỏ Nga nhằm đối phó với những biến động trên thị trường năng lượng do tình hình tại eo biển Hormuz gây ra. Những động thái gần đây của Anh cũng khiến giới chức Brussels đặt dấu hỏi.

Mặc dù EU kiên quyết bác bỏ khả năng nới lỏng các biện pháp trừng phạt đối với Nga, khối này vẫn trì hoãn đề xuất được chờ đợi từ lâu về việc từng bước chấm dứt nhập khẩu dầu Nga.

Các nhà lãnh đạo G7 sẽ nhóm họp tại Evian (Pháp) vào giữa tháng 6. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, người nhiều lần kêu gọi tăng cường trừng phạt Nga, dự kiến sẽ tham dự hội nghị.

Về mặt công khai, Ủy ban châu Âu cùng các quốc gia Baltic và Bắc Âu vẫn tiếp tục thúc đẩy việc thực thi lệnh cấm dịch vụ hàng hải nhằm gia tăng chi phí cho ngành năng lượng Nga.

Tuy nhiên, nhiều quan chức và nhà ngoại giao thừa nhận rằng những biến động trên thị trường năng lượng toàn cầu cùng giá dầu duy trì ở mức cao đang là rào cản lớn đối với việc kích hoạt biện pháp chưa từng được thử nghiệm này. Đáng chú ý, đề xuất được đưa ra chỉ vài tuần trước khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran.

"Những diễn biến tại Vùng Vịnh rõ ràng đã làm thay đổi cách tính toán liên quan đến mọi vấn đề về năng lượng", Đặc phái viên phụ trách trừng phạt của EU David O'Sullivan nhận định.

"Hiện tại, điều mà các nền kinh tế phương Tây đang phải vật lộn là đảm bảo nguồn năng lượng với mức giá hợp lý. Nguồn cung tại một số lĩnh vực, chẳng hạn như các sản phẩm dầu tinh chế, dầu diesel hay nhiên liệu máy bay, đang bị hạn chế".

"Vì vậy, ở thời điểm này không có nhiều sự ủng hộ đối với các biện pháp bổ sung có thể khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn", ông nói thêm.

Hy Lạp và Malta tiếp tục phản đối

Một trở ngại lớn khác là Brussels vẫn chưa nhận được sự đồng thuận từ hai quốc gia thành viên có lợi ích trực tiếp liên quan là Hy Lạp và Malta.

Hy Lạp sở hữu ngành vận tải biển hùng mạnh, trong khi Malta quản lý hệ thống đăng ký tàu biển lớn nhất châu Âu.

Hai quốc gia Địa Trung Hải này cho rằng việc áp đặt lệnh cấm dịch vụ hàng hải nếu không có sự phối hợp của G7 sẽ gây thiệt hại kinh tế, tạo lợi thế cho "hạm đội bóng tối" của Nga và giúp các đối thủ cạnh tranh từ Trung Quốc và Ấn Độ hưởng lợi.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Malta cảnh báo rằng các hành động đơn phương từ phía EU có thể tạo ra những "lỗ hổng" trong cơ chế trừng phạt.

Pháp và các đồng minh chặn bắt tàu chở dầu NgaĐỌC NGAY

"Rủi ro lớn nhất là sự phân mảnh. Nếu các đối tác trong liên minh không hành động đồng bộ, các doanh nghiệp có thể đơn giản chuyển hoạt động sang những khu vực pháp lý khác trong cùng hệ sinh thái, làm giảm hiệu quả của các biện pháp trừng phạt. Đó là lý do vì sao sự phối hợp là điều thiết yếu", người phát ngôn cho biết.

"Các lệnh trừng phạt phải phát huy hiệu quả trên thực tế chứ không chỉ tồn tại trên nguyên tắc. Nếu các đối tác chủ chốt không cùng hành động, hoạt động kinh doanh có thể chỉ chuyển địa điểm trong cùng không gian liên minh rộng lớn hơn, làm suy yếu mục tiêu đề ra".

Trọng tâm chuyển sang cơ chế áp trần giá dầu Nga

Trong khi hy vọng về lệnh cấm dịch vụ hàng hải đang dần phai nhạt, sự chú ý hiện chuyển sang cơ chế áp trần giá dầu Nga của G7.

Theo quy định của EU, mức giá trần phải được điều chỉnh định kỳ để luôn thấp hơn khoảng 15% so với giá thị trường trung bình của dầu thô Nga.

Tuy nhiên, do giá dầu Urals tăng mạnh sau những gián đoạn liên quan đến Eo biển Hormuz, lần điều chỉnh tiếp theo dự kiến diễn ra vào ngày 15/7 có khả năng sẽ theo hướng tăng lên thay vì giảm xuống.

Giới ngoại giao kỳ vọng EU sẽ tìm ra một cơ chế mới nhằm duy trì hiệu lực của mức giá trần mà không vô tình mang lại lợi ích kinh tế cho Moscow.

Thế Hải (Theo Euronews, Thehill)