Sửa pháp lệnh; bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất với quy định của Luật Phòng, chống ma túy

Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến đối với dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân

Báo cáo tại phiên họp, Phó Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao Nguyễn Văn Tiến nhấn mạnh sự cần thiết xây dựng dự án Pháp lệnh trên cơ sở sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh số 03/2022/UBTVQH15 về Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại TAND (Pháp lệnh số 03) nhằm bảo đảm đồng bộ, thống nhất với quy định của Luật Phòng, chống ma túy; khắc phục những khó khăn, bất cập của thực tiễn; khẳng định, quá trình xây dựng dự án Pháp lệnh, Tòa án nhân dân tối cao đã thực hiện đầy đủ theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Trên cơ sở Luật Phòng, chống ma túy và để bảo đảm phù hợp với thực tiễn, dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số nội dung cơ bản cụ thể là: Bổ sung quy định về gửi, giao, nhận văn bản, quyết định, hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số (tại Điều 6a). Đồng thời, để bảo đảm triển khai có hiệu quả quy định này, phù hợp với cơ sở hạ tầng của từng cơ quan, dự thảo Pháp lệnh quy định "Tòa án nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, Bộ Công an trong phạm vi, chức năng, quyền hạn hướng dẫn thực hiện khoản này".

Bên cạnh đó là sửa đổi, bổ sung quy định về trình tự, thủ tục phiên họp xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc (phiên họp có tính chất sơ thẩm); phiên họp xem xét, giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị đối với quyết định của Tòa án (phiên họp có tính chất phúc thẩm) theo hướng không quy định chi tiết trình tự hỏi, tranh luận của người tham gia phiên họp mà giao Thẩm phán căn cứ vào tính chất, nội dung của từng vụ việc chủ động điều hành việc hỏi, tranh luận để bảo đảm hiệu quả và rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc (tại Điều 21 và Điều 25). 

Rút ngắn một số thời hạn trong quá trình xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc nhằm giải quyết vụ việc nhanh chóng, kịp thời, giảm áp lực cho công tác quản lý, tạm giữ người nghiện ma túy.

Quy định trường hợp Kiểm sát viên vắng mặt tại phiên họp xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc (sơ thẩm) thì Tòa án không hoãn phiên họp nhằm đề cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao, bảo đảm việc giải quyết vụ việc đúng thời hạn (tại Điều 20).

Rà soát, chỉnh sửa một số điều cụ thể để bảo đảm phù hợp, thống nhất với Luật Phòng, chống ma túy. Trong đó, bỏ quy định về dẫn chiếu đến các điểm, khoản, điều cụ thể của Luật Xử lý vi phạm hành chính, Luật Phòng, chống ma túy để bảo đảm tính ổn định của Pháp lệnh nếu sau này có sửa đổi, bổ sung. Đồng thời, bổ sung quy định Tòa án nhân dân tối cao trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn hướng dẫn thực hiện Pháp lệnh này tại khoản 3 Điều 2 của dự thảo Pháp lệnh.

Thẩm tra về dự án Pháp lệnh, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh số 03 với đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn. Việc sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh số 03 để bảo đảm phù hợp với các quy định mới của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số.

Nội dung của dự thảo Pháp lệnh phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, nhất là chủ trương về "tập trung đưa tối đa số người nghiện đủ điều kiện theo quy định pháp luật và số người nghiện có nguy cơ phạm tội, vi phạm pháp luật cao đi cai nghiện bắt buộc"; "đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ trong hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị".

Về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành không sửa đổi, bổ sung phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng. Nội dung dự thảo Pháp lệnh phù hợp với quy định của Hiến pháp, bảo đảm tính hợp pháp và tính thống nhất với hệ thống pháp luật.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp khẳng định: Dự án Pháp lệnh phù hợp với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên, bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh; đề nghị TANDTC tiếp tục nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng nguồn lực bảo đảm thực hiện; đồng thời, sau khi Pháp lệnh được ban hành, TANDTC cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn cho đội ngũ cán bộ Tòa án để triển khai thực hiện các quy định mới của Pháp lệnh.

Nguyễn Hoàng