Học kỳ đầu tiên tại ngôi trường đặc biệt

Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Si Pa Phìn hiện đang tổ chức dạy học cho 1.013 học sinh với 31 lớp học

Lời chia sẻ của thầy Nguyễn Văn Dúp, Hiệu trưởng Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Si Pa Phìn, mở đầu cuộc trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ sau học kỳ đầu tiên tại ngôi trường đặc biệt nơi biên giới tỉnh Điện Biên.

Ở vùng đất cách trung tâm tỉnh gần 100km, giữa những dãy núi trùng điệp sát đường biên, một công trình giáo dục mang ý nghĩa đặc biệt đã thành hình với tốc độ khiến nhiều người bất ngờ.

Khởi công cuối tháng 7/2025, Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Si Pa Phìn được xây dựng trên diện tích 6,88ha. Chỉ sau hơn 5 tháng thi công xuyên mùa mưa, công trình cơ bản hoàn thành và đưa vào sử dụng. Trong điều kiện địa hình hiểm trở, giao thông cách trở, thời tiết khắc nghiệt, tiến độ ấy được xem là một kỳ tích.

Đây là ngôi trường đầu tiên hoàn thành trong chương trình xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại 248 xã biên giới đất liền theo chủ trương của Bộ Chính trị và Chính phủ. Từ một quyết sách lớn, một mái trường hiện đại đã hiện hữu giữa vùng biên giới xa xôi, mở ra cơ hội học tập mới cho hàng nghìn học sinh dân tộc thiểu số.

Hiện nhà trường đang tổ chức dạy học cho 1.013 học sinh với 31 lớp (có 773 học sinh nội trú và 240 học sinh bán trú ăn trưa). Phần lớn các em là con em đồng bào dân tộc thiểu số đến từ các bản vùng cao, vùng biên giới của xã Si Pa Phìn, tỉnh Điện Biên.

Thầy Nguyễn Văn Dúp, Hiệu trưởng nhà trường (hàng đầu) cùng giáo viên và học sinh tổ chức lễ dâng hoa tại tượng đài Bác Hồ trong khuôn viên trường - Ảnh: Si Pa Phìn

Giá trị nằm ngoài bảng điểm

Ngày đầu đón học sinh về trường mới, thầy Nguyễn Văn Dúp vẫn nhớ như in những đêm nhiều em nhỏ khóc vì nhớ nhà. "Có em lần đầu tiên xa gia đình; có em chưa quen sinh hoạt tập thể; có em chưa biết tự phục vụ bản thân. Buổi tối nhớ bố mẹ, nhớ anh chị em ở nhà rồi khóc...".

Những đứa trẻ vốn quen với nếp sống ở bản làng nay bước vào một môi trường hoàn toàn mới. Từ giờ giấc học tập, ăn ở, sinh hoạt đến việc tự sắp xếp cuộc sống hằng ngày, tất cả đều là những trải nghiệm lần đầu.

Tuy nhiên, nỗi lo của thầy cô dần được thay thế bằng niềm vui. Sau học kỳ đầu tiên, các em giờ đã tự tin hơn, mạnh dạn hơn. Nhiều em biết tự học, biết giúp đỡ bạn bè, biết chia sẻ trách nhiệm trong tập thể.

Thầy Dúp kể về cuộc gặp khiến thầy nhớ mãi, "có phụ huynh đến thăm con rồi nói với tôi: 'Cháu về nhà giờ khác hẳn rồi thầy ạ. Biết gấp chăn màn, biết nhắc em học bài, biết phụ giúp bố mẹ việc nhà'. Nghe những lời như vậy, chúng tôi thực sự rất xúc động".

Theo thầy hiệu trưởng, những thay đổi ấy có giá trị hơn nhiều con số trên bảng thành tích, "có những điều mà một bảng điểm không thể phản ánh hết được". Để tạo nên những chuyển biến đó, nhà trường xác định giáo dục phải diễn ra trong mọi không gian và mọi thời điểm.

Buổi tuyên truyền kỹ năng phòng, chống đuối nước cho học sinh tại Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Si Pa Phìn - Ảnh: Si Pa Phìn

Ngôi trường được đầu tư đồng bộ với hệ thống phòng học bộ môn, thư viện, phòng STEM, nhà đa năng, sân thể thao, bể bơi, khu nội trú, nhà ăn cùng nhiều công trình phụ trợ hiện đại…Tuy nhiên, theo thầy Nguyễn Văn Dúp, giá trị của cơ sở vật chất không nằm ở quy mô hay thiết bị. Đảng, Nhà nước đầu tư xây dựng ngôi trường này với mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục cho con em nhân dân. Vì vậy, mọi hạng mục đều phải phục vụ trực tiếp cho học sinh.

Ở Si Pa Phìn, khu nội trú được xem là một phần của môi trường giáo dục. Theo Thông tư số 12/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trường phổ thông nội trú không chỉ thực hiện nhiệm vụ dạy học mà còn phải tổ chức các hoạt động giáo dục đặc thù gắn với điều kiện khu vực biên giới, quản lý, chăm sóc, nuôi dưỡng học sinh nội trú và bán trú.

Ban ngày học sinh học văn hóa trên lớp. Buổi chiều các em tham gia câu lạc bộ, hoạt động thể thao, văn nghệ. Buổi tối là thời gian tự học dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Xen giữa các hoạt động là những giờ học về kỹ năng sống, giáo dục truyền thống, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và nâng cao nhận thức về chủ quyền biên giới quốc gia...

"Chúng tôi xem khu nội trú là môi trường giáo dục thứ hai sau lớp học", thầy Dúp nói. Nhà trường thành lập 3 tổ giáo dục đặc thù gồm Tổ Quản trú học sinh, Tổ Văn hóa - Văn nghệ - Thể dục thể thao - Giáo dục kỹ năng sống và Tổ Cơ sở vật chất để hỗ trợ Ban Giám hiệu thực hiện các nhiệm vụ đặc thù của mô hình trường nội trú vùng biên.

Không gian giáo dục hiện đại giữa miền biên viễn Si Pa Phìn - Ảnh: Si Pa Phìn

Đi cùng ngôi trường mới là hệ thống chính sách hỗ trợ học sinh được triển khai đồng bộ. Theo Nghị định số 188/2026/NĐ-CP, học sinh nội trú được hỗ trợ tiền ăn 1,17 triệu đồng mỗi tháng, được cấp 15kg gạo mỗi tháng cùng đồng phục, học phẩm và nhiều vật dụng thiết yếu phục vụ học tập, sinh hoạt. Học sinh bán trú cũng được hưởng chính sách hỗ trợ theo quy định. "Điều đáng quý là Nhà nước đã xây dựng cả một hệ thống chính sách để học sinh yên tâm học tập", thầy Dúp nói.

Nguồn kinh phí dành cho hoạt động giáo dục, chăm sóc sức khỏe học sinh, bảo trì cơ sở vật chất và tổ chức các hoạt động đặc thù cũng được bảo đảm.

Theo vị hiệu trưởng, đây là chiến lược đầu tư dài hạn cho giáo dục vùng biên, song song với câu chuyện cơ sở vật chất và chính sách hỗ trợ là bài toán đội ngũ giáo viên.

Hiện nhà trường có 65 cán bộ, giáo viên và nhân viên thực hiện nhiệm vụ quản lý, giảng dạy, chăm sóc hơn 1.000 học sinh. Áp lực công việc kéo dài từ giờ học chính khóa đến thời gian tự học, sinh hoạt nội trú và rèn luyện kỹ năng sống. "Người thầy ở trường nội trú phải hiểu hoàn cảnh học sinh, hiểu phong tục tập quán, hiểu tâm lý những em lần đầu sống xa gia đình", thầy Dúp chia sẻ.

Nhiều công việc tưởng như rất nhỏ lại đòi hỏi sự kiên trì bền bỉ. Từ hướng dẫn học sinh gấp chăn màn, giữ gìn vệ sinh cá nhân đến việc hình thành thói quen sinh hoạt đúng giờ. "Làm không đều đặn thì rất khó tạo được nền nếp", thầy nói.

Về cơ chế giữ chân giáo viên, hiện nay Đảng, Nhà nước, tỉnh và ngành giáo dục đã rất quan tâm. Nhà trường được đầu tư hệ thống nhà công vụ đầy đủ; chế độ phụ cấp, chính sách đối với giáo viên vùng khó khăn, vùng biên giới cũng đã từng bước được cải thiện. Đó là điều kiện rất quan trọng để thầy cô yên tâm công tác. Tuy nhiên, từ thực tế nhà trường, muốn giữ chân giáo viên giỏi lâu dài thì ngoài chế độ vật chất, cần quan tâm nhiều hơn đến sự ổn định và phát triển nghề nghiệp của đội ngũ.

Chính vì vậy, nhà trường đang nỗ lực xây dựng môi trường làm việc dân chủ, đoàn kết và công bằng để mỗi giáo viên cảm thấy được tôn trọng, được chia sẻ và được ghi nhận.

Giáo viên của nhà trường được tập huấn khai thác phòng học STEM và AI - Ảnh: Si Pa Phìn

Cuối cuộc trò chuyện, vị hiệu trưởng nhìn ra khoảng sân rộng nơi những học sinh vùng cao đang nô đùa trong nắng chiều, thầy nói: "Xây dựng một ngôi trường hiện đại đã là việc khó. Xây dựng được một đội ngũ giáo viên giỏi chuyên môn, giàu tình yêu thương và đủ sự bền bỉ để gắn bó với vùng biên còn khó hơn rất nhiều".

Đó cũng chính là hành trình mà Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Si Pa Phìn đang kiên trì theo đuổi. Để ngôi trường nơi cực Tây Tổ quốc không dừng lại ở một công trình đẹp. Để nơi đây thực sự trở thành cái nôi vun đắp tri thức, nhân cách và khát vọng cho những thế hệ học sinh vùng biên trong tương lai.

Sơn Hào

Tham khảo thêm

TRƯỜNG HỌC VÙNG BIÊN: Kỳ vọng từ bước khởi đầu - Si Pa Phìn

Tham khảo thêm

TRƯỜNG HỌC VÙNG BIÊN: Bảo vệ biên cương bằng sức mạnh tri thức

Tham khảo thêm

TRƯỜNG HỌC VÙNG BIÊN - ‘Ngôi nhà chung’ vẫn còn chật hẹp (Bài 1)

Tham khảo thêm

TRƯỜNG HỌC VÙNG BIÊN - Nối dài con chữ vùng cao (Bài 2)

Tham khảo thêm

TRƯỜNG HỌC VÙNG BIÊN - Góp sức gieo mầm tri thức (Bài cuối)