Hiện thực hóa Nghị quyết 80: Nghệ An khơi thông nguồn lực kinh tế văn hóa

Chuyển tư duy từ "làm văn hóa" sang "kinh tế văn hóa"

Nghệ An sở hữu tiềm năng khổng lồ để bứt phá trong ngành công nghiệp văn hóa nhờ hội tụ kho tàng di sản đồ sộ, hạ tầng đồng bộ và thị trường du lịch tăng trưởng mạnh mẽ với doanh thu toàn ngành đạt hơn 30.600 tỷ đồng. Trụ cột đầu tiên nằm ở "kho báu" văn hóa phi vật thể, đặc biệt là Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh – Di sản nhân loại độc bản giữ vai trò cốt lõi để xây dựng các show diễn thực cảnh tầm cỡ phục vụ kinh tế đêm. Song hành với đó là hệ thống hơn 2.600 di tích lịch sử và địa chỉ đỏ linh thiêng, nổi bật là Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên và Truông Bồn.

Du khách tham quan Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Kim Liên.

Không chỉ vậy, sự giao thoa bản sắc của các dân tộc thiểu số miền Tây xứ Nghệ cùng mạng lưới gần 200 làng nghề truyền thống chính là nguồn chất liệu thô vô giá để phát triển chuỗi sản phẩm thủ công mỹ nghệ, quà tặng lưu niệm cao cấp mang đậm câu chuyện bản địa. Khi những tài nguyên độc nhất này được kết nối chặt chẽ với hạ tầng giao thông kết nối toàn diện (sân bay, cảng biển, cao tốc) và nguồn nhân lực sáng tạo, Nghệ An hoàn toàn có đủ bệ phóng để biến di sản thành dòng tiền, đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng kinh tế mũi nhọn của tỉnh.

Ngay sau khi Nghị quyết số 80-NQ/TW được ban hành, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An đã tổ chức kết nối trực tuyến Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện các nghị quyết trụ cột, chiến lược của Trung ương và của tỉnh mới ban hành, trong đó có Nghị quyết số 80-NQ/TW. Hội nghị được tổ chức tại 577 điểm cầu với hơn 32.900 đại biểu tham gia.

Cùng với đó, các địa phương, đơn vị trong tỉnh đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức phong phú, đa dạng như tuyên truyền miệng, thông qua hệ thống thông tin cơ sở, cổng thông tin điện tử, bản tin nội bộ, mạng xã hội và hệ thống phát thanh cơ sở. Các cơ quan báo chí của tỉnh mở nhiều chuyên trang, chuyên mục tuyên truyền về phát triển văn hóa, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và Nhân dân về vai trò, vị trí của văn hóa trong phát triển đất nước và quê hương Nghệ An.

Quan điểm xuyên suốt là phát triển văn hóa ngang tầm với kinh tế, chính trị, xã hội; lấy con người làm trung tâm, cộng đồng là chủ thể sáng tạo và thụ hưởng; phát huy tối đa các nguồn lực xã hội; bảo đảm tính kế thừa, đồng bộ với các chiến lược phát triển của tỉnh và phù hợp với điều kiện thực tiễn trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế sâu rộng.

Chương trình nghệ thuật Lễ hội Làng Sen.

Đến năm 2030, Nghệ An phấn đấu xây dựng văn hóa và con người phát triển toàn diện, với môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh, hiện đại, giàu bản sắc. Trong đó, tỉnh đặt ra nhiều chỉ tiêu cụ thể: Hoàn thiện đồng bộ hệ thống thiết chế văn hóa từ tỉnh đến cơ sở; 100% xã, phường có thiết chế văn hóa đáp ứng nhu cầu sáng tạo và thụ hưởng của Nhân dân; trên 90% thiết chế hoạt động hiệu quả. Có 100% khu công nghiệp có nhà văn hóa, sân thể thao phục vụ công nhân, người lao động. Hoàn thành số hóa toàn bộ di sản văn hóa được xếp hạng cấp quốc gia vào năm 2026 và tiếp tục mở rộng đến năm 2030. Có 100% học sinh, sinh viên được tiếp cận, tham gia các hoạt động nghệ thuật và giáo dục di sản. Bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách hằng năm cho phát triển văn hóa. Phát triển công nghiệp văn hóa, phấn đấu đóng góp khoảng 7% GRDP của tỉnh.

Đồng thời, tỉnh tập trung đầu tư các công trình văn hóa trọng điểm, mang tính biểu tượng, hướng tới kỷ niệm 1.000 năm danh xưng Nghệ An, như: Trung tâm văn hóa đa chức năng kết hợp trung tâm hội nghị tỉnh, bảo tàng văn hóa các dân tộc miền Tây, công viên sinh thái - văn hóa, các khu lưu niệm danh nhân…

Tầm nhìn đến năm 2045, Nghệ An hướng tới xây dựng hệ sinh thái văn hóa phát triển toàn diện, hiện đại nhưng đậm đà bản sắc; hình thành các sản phẩm công nghiệp văn hóa đặc trưng; đưa tỉnh trở thành trung tâm văn hóa của khu vực Bắc Trung Bộ. Đổi mới tư duy, hoàn thiện cơ chế chính sách và phát triển nguồn lực văn hóa.

Động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội

Thời gian qua, Nghệ An đã tích cực tham mưu xây dựng nhiều chương trình, đề án về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa. Nhiều chính sách hỗ trợ hoạt động văn hóa cơ sở, bảo tồn di sản, hỗ trợ nghệ nhân, câu lạc bộ dân ca, đội văn nghệ truyền thống và phát triển du lịch tiếp tục được triển khai hiệu quả. Ngành văn hóa cũng đang tham mưu UBND tỉnh trình HĐND tỉnh ban hành chính sách hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững.

Chương trình nghệ thuật Festival Du lịch Cửa Lò 2026.

Cùng với bảo tồn di sản, Nghệ An đặc biệt quan tâm xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh. Các phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", xây dựng gia đình văn hóa, làng văn hóa tiêu biểu tiếp tục được triển khai sâu rộng. Công tác quản lý và tổ chức lễ hội, xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước được tăng cường.

Bên cạnh đó, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa tiếp tục được đẩy mạnh. Tỉnh đã triển khai số hóa hồ sơ di tích, tài liệu Hán - Nôm; ứng dụng công nghệ số trong trưng bày tại Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh và Khu di tích Kim Liên. Việc xây dựng Đề án phát triển hệ thống truyền thông cơ sở dựa trên ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông cũng đang được triển khai.

Trong phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch văn hóa, Nghệ An đang tập trung xây dựng nhiều sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng của địa phương như du lịch lịch sử - tâm linh, du lịch cộng đồng miền Tây, du lịch biển gắn với văn hóa và ẩm thực xứ Nghệ. Các sự kiện lớn như Festival du lịch Cửa Lò, Lễ hội Làng Sen, Festival dân ca Ví, Giặm, Festival ẩm thực lươn Nghệ An… tiếp tục được tổ chức nhằm quảng bá hình ảnh quê hương, thu hút du khách.

Đặc biệt, tỉnh nghiên cứu phát triển các chương trình biểu diễn thực cảnh nghệ thuật dân ca Ví, Giặm thành sản phẩm công nghiệp văn hóa phục vụ phát triển kinh tế đêm và du lịch trải nghiệm. Một số chương trình như "Mote Show", "Choa Show", "Lời Ví neo sóng", "Lửa Xô Viết", "Chuyện làng Sen"… đang được xây dựng để biểu diễn thường xuyên tại các điểm du lịch, di tích trọng điểm.

Tỉnh cũng tiếp tục đầu tư nâng cấp hệ thống bảo tàng, di tích, thiết chế văn hóa; đẩy mạnh xã hội hóa và thu hút đầu tư vào các dự án văn hóa, du lịch quy mô lớn như không gian trải nghiệm số "Tinh hoa xứ Nghệ", trung tâm văn hóa đa chức năng, các khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và không gian sáng tạo.

Trong thời gian tới, Nghệ An sẽ tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách phát triển văn hóa; đẩy mạnh bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống; tập trung triển khai các dự án tu bổ, tôn tạo di tích; tăng cường ứng dụng công nghệ số; phát triển mạnh du lịch văn hóa và các ngành công nghiệp văn hóa, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới…

Hà Hằng