[E] Đánh thức kinh tế đêm Hà Nội - (Bài 2): Du khách muốn tiêu tiền nhưng không có chỗ để tiêu

Những năm gần đây, Hà Nội từng bước hình thành nhiều sản phẩm phục vụ du khách vào buổi tối như phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm, các tuyến phố ẩm thực, tour đêm tại Hoàng thành Thăng Long, Nhà tù Hỏa Lò hay chương trình "Đêm hội hoa đăng Hồ Văn - Văn Miếu",..... Đây được xem là những mảnh ghép quan trọng trong nỗ lực phát triển kinh tế đêm và gia tăng sức hấp dẫn của du lịch Thủ đô.

Dù vậy phần lớn sản phẩm vẫn phát triển theo từng điểm riêng lẻ, thời gian khai thác còn ngắn và thiếu sự kết nối để hình thành một chuỗi trải nghiệm xuyên suốt, đủ sức giữ chân du khách sau khi thành phố lên đèn.

Đặc biệt không phải sản phẩm nào cũng có lợi thế nằm ở khu vực trung tâm như hồ Hoàn Kiếm, phố cổ, Văn Miếu - Quốc Tử Giám. 

Với những điểm đến ở khu vực ngoại thành, thách thức không chỉ nằm ở việc xây dựng sản phẩm mà còn là bài toán kết nối giao thông, hạ tầng dịch vụ và tổ chức các hoạt động bổ trợ. Chính những "điểm nghẽn" này khiến nhiều sản phẩm dù được đầu tư bài bản vẫn chưa phát huy hết tiềm năng trong việc thu hút và giữ chân du khách.

Phân cảnh trong show Tinh hoa Bắc Bộ.

Một trong những ví dụ điển hình là chương trình thực cảnh Tinh hoa Bắc Bộ tại Khu du lịch Tuần Châu Hà Nội (xã Quốc Oai).

Đều đặn vào tối thứ Tư, thứ Bảy và Chủ nhật hằng tuần, sân khấu thực cảnh Tinh hoa Bắc Bộ tại Khu du lịch Tuần Châu Hà Nội lại sáng đèn đón khách. Sau giai đoạn chịu ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch Covid-19, hoạt động biểu diễn đã dần ổn định trở lại cùng với những tín hiệu tích cực từ thị trường khách.

Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Hoàng Đức Thịnh - Trưởng phòng Kinh doanh và Truyền thông Khu du lịch Tuần Châu Hà Nội cho biết, cơ cấu khách của chương trình đang có sự chuyển dịch rõ nét.

"Giai đoạn từ năm 2022 đến đầu năm 2025, khách nội địa chiếm khoảng 80% tổng lượng khách. Tuy nhiên từ năm 2025 đến nay khách quốc tế bắt đầu quay trở lại, cho thấy tín hiệu phục hồi khá rõ của thị trường inbound", ông Thịnh chia sẻ.

Không chỉ cơ cấu khách thay đổi, nhu cầu trải nghiệm của du khách cũng có nhiều chuyển biến. Theo ông Thịnh, khoảng hai năm trở lại đây nhóm khách trẻ dành sự quan tâm nhiều hơn đến các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật thay vì chỉ tìm kiếm những hoạt động giải trí đơn thuần.

"Đây là tín hiệu rất tích cực. Trước đây nhiều người ưu tiên các loại hình giải trí đơn thuần, còn hiện nay các chương trình mang giá trị văn hóa đang được đón nhận nhiều hơn", ông nói.

Du khách tham quan, trải nghiệm show.

Tuy nhiên, bài toán lớn nhất đối với các sản phẩm biểu diễn thực cảnh hiện nay không chỉ là thu hút khách mà còn là kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng trải nghiệm sau khi chương trình kết thúc.

Hiện mỗi suất diễn đón khoảng 300-500 khán giả, tương đương gần 5.000 lượt khách mỗi tháng. So với quy mô khoảng 2.000 chỗ ngồi của sân khấu, công suất khai thác mới đạt khoảng một phần tư.

Theo ông Thịnh, nguyên nhân do đặc thù của loại hình biểu diễn thực cảnh ngoài trời khiến hoạt động phụ thuộc lớn vào điều kiện thời tiết, nhất là trong những tháng hè nắng nóng, ảnh hưởng đáng kể đến quyết định của du khách. Theo đó, cao điểm khách của chương trình thường rơi vào khoảng cuối tháng 8 đến đầu tháng 9, khi thời tiết thuận lợi hơn.

Bên cạnh yếu tố thời tiết, vị trí của khu du lịch cũng là một trở ngại nhất định. Chương trình được tổ chức tại huyện Quốc Oai, cách trung tâm Hà Nội khoảng 25km, khá xa khu vực phố cổ - nơi tập trung phần lớn khách du lịch quốc tế.

Theo đại diện doanh nghiệp, một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là hệ sinh thái dịch vụ xung quanh chương trình vẫn chưa phát triển tương xứng.

"Khi xem xong show diễn, du khách gần như không còn nhiều lựa chọn để tiếp tục trải nghiệm. Vì vậy hành trình của họ thường kết thúc ngay sau khi chương trình khép lại", ông Thịnh nói.

Thực tế trước khi chương trình bắt đầu, khu du lịch vẫn mang đến cho du khách nhiều hoạt động trải nghiệm đa dạng. Không gian văn hóa truyền thống với các trò chơi dân gian như kéo co, nhảy sạp, ô ăn quan, đập niêu,.. tạo nên một khoảng thời gian khởi động sôi động trước giờ diễn. 

Tuy nhiên phần lớn trải nghiệm này tập trung ở giai đoạn trước khi xem show. Lần đầu đến xem Tinh hoa Bắc Bộ bà Vân Anh (Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết, bà ấn tượng với không khí trước giờ biểu diễn khi du khách có thể tham gia nhiều hoạt động tương tác, đặc biệt là các trò chơi dân gian gợi lại ký ức văn hóa truyền thống.

"Từ lúc đến khu du lịch đến trước khi xem show thì có khá nhiều hoạt động để tham gia, không khí rất vui và sôi động", bà Vân Anh nói.

Thế nhưng theo bà, trải nghiệm bị chia tách thành hai giai đoạn rõ rệt đó là trước khi xem thì phong phú, nhưng sau khi chương trình kết thúc thì gần như không còn hoạt động nào để tiếp tục trải nghiệm khiến đa số du khách lựa chọn ra về ngay.

"Dù đã có một số dịch vụ nghỉ ngơi ở khu vực phụ cận, song các hoạt động này vẫn chưa đủ sức hấp dẫn, không có không gian giải trí thêm để kéo dài trải nghiệm và giữ chân du khách ở lại lâu hơn", bà Vân Anh chia sẻ.

Đây cũng là thực trạng chung của nhiều sản phẩm du lịch đêm tại Hà Nội. Dù mỗi điểm đến đều có sức hút riêng, các sản phẩm vẫn hoạt động khá độc lập, thiếu sự liên kết để hình thành chuỗi trải nghiệm xuyên suốt từ buổi tối đến đêm khuya. Điều này khiến thời gian lưu trú cũng như mức chi tiêu của du khách chưa đạt như kỳ vọng.

Theo ông Thịnh bên cạnh việc hoàn thiện hệ sinh thái dịch vụ, công tác quảng bá của Khu du lịch Tuần Châu cũng cần được đầu tư đồng bộ hơn.

"Dù từng được định hướng là sản phẩm tiêu biểu của du lịch đêm Hà Nội nhưng việc kết nối với các công ty lữ hành, khách sạn và thị trường khách quốc tế vẫn còn nhiều dư địa.

Chúng tôi mong muốn tăng cường phối hợp với Sở Du lịch Hà Nội, Hiệp hội Du lịch Hà Nội, các doanh nghiệp lữ hành và hệ thống khách sạn tại khu vực phố cổ để đưa chương trình vào các tour phục vụ khách quốc tế", ông chia sẻ.

Song song với việc mở rộng thị trường khách, Khu du lịch Tuần Châu Hà Nội cũng đang chuẩn bị đưa vào khai thác thêm nhiều sản phẩm mới nhằm đa dạng hóa trải nghiệm.

Theo ông Thịnh, xu hướng du lịch hiện nay không chỉ dừng ở tham quan, giải trí mà ngày càng hướng tới chăm sóc sức khỏe và cân bằng tinh thần. Từ định hướng đó, doanh nghiệp xây dựng mô hình du lịch "Thân - Tâm", kết hợp trải nghiệm văn hóa với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe dựa trên nền tảng Đông y Việt Nam.

Giai đoạn đầu dự kiến triển khai từ tháng 7 tới đây, mô hình sẽ cung cấp các dịch vụ như tắm thảo dược, ngâm chân, gội đầu dưỡng sinh, workshop và thực dưỡng với nguồn dược liệu được trồng ngay trong khuôn viên khu du lịch và các dịch vụ chuyên sâu hơn như phòng khám Đông y.

"Theo khảo sát nội bộ, có tới hơn 50% du khách có nhu cầu sử dụng dịch vụ sau 21h. Đây được xem là cơ sở để đơn vị tiếp tục mở rộng các sản phẩm phục vụ kinh tế ban đêm", ông Thịnh nói.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng nghiên cứu phát triển các gói trải nghiệm dành cho học sinh, kết hợp giáo dục lịch sử, văn hóa với nghệ thuật biểu diễn. Bên cạnh các suất diễn buổi tối, đơn vị dự kiến xây dựng thêm các chương trình ban ngày dành riêng cho khách học đường. 

Qua đó góp phần kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng mức chi tiêu của du khách và tạo thêm động lực cho sự phát triển của kinh tế đêm Hà Nội.

Ở góc độ địa phương, ông Ngô Văn Hùng - Phó Chủ tịch UBND xã Quốc Oai cho biết địa phương đang hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu du lịch ngắn ngày, nghỉ dưỡng cuối tuần của người dân Thủ đô ngày càng tăng. 

Quốc Oai nằm trên trục kết nối thuận lợi với trung tâm Hà Nội qua Đại lộ Thăng Long và các tuyến tỉnh lộ, chỉ cách trung tâm khoảng hơn 20km. Đây là lợi thế rõ rệt để phát triển các sản phẩm du lịch trong ngày và cuối tuần.

Về tài nguyên, địa phương sở hữu hệ thống di tích, danh thắng có giá trị, nổi bật là quần thể Chùa Thầy gắn với không gian văn hóa xứ Đoài cùng cảnh quan tự nhiên đa dạng và hệ thống làng nghề truyền thống. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển các loại hình du lịch trải nghiệm, du lịch cộng đồng và du lịch nông nghiệp.

Hiện nay, Quốc Oai đã bước đầu hình thành một số trục sản phẩm gồm du lịch văn hóa tâm linh, du lịch nghỉ dưỡng – vui chơi giải trí với Khu du lịch Tuần Châu Hà Nội, cùng du lịch làng nghề, ẩm thực gắn với 27 sản phẩm OCOP. Lượng khách đến địa bàn năm 2025 ước đạt từ 1,2 đến 1,5 triệu lượt, cho thấy thị trường du lịch đã dần hình thành rõ nét.

Tuy vậy ông Ngô Văn Hùng thẳng thắn nhìn nhận, địa phương có tài nguyên và có dòng khách nhưng chưa có sản phẩm đủ mạnh và chuỗi liên kết đủ chặt. Những hạn chế về sản phẩm, dịch vụ, nhân lực và khả năng kết nối thị trường vẫn là những điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ.

Quốc Oai xác định định hướng phát triển du lịch theo hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm kết nối thị trường, chính quyền đóng vai trò kiến tạo và đồng hành. 

"Chúng tôi mong muốn các doanh nghiệp lữ hành cùng địa phương xây dựng các sản phẩm cụ thể như tour văn hóa tâm linh kết hợp trải nghiệm, tour cuối tuần gắn nghỉ dưỡng và giải trí hay tour làng nghề, ẩm thực và sản phẩm OCOP", ông Hùng nhấn mạnh.

Từ góc nhìn chuyên gia, ông Phùng Quang Thắng - Chủ tịch Liên chi hội Du lịch xanh Việt Nam cho rằng Quốc Oai cần sớm xây dựng hệ sinh thái sản phẩm đủ sức giữ chân du khách. Hiện thời gian lưu trú của du khách tại địa phương còn ngắn, do đó cần tăng cường sản phẩm và tổ chức hoạt động du lịch quanh năm. 

"Sản phẩm phải đa dạng hơn, có tour nửa ngày, một ngày, hai ngày một đêm thay vì chỉ dừng lại ở tham quan Chùa Thầy hay xem show Tinh hoa Bắc Bộ rồi quay về", ông nhấn mạnh.

Ông cũng cho rằng quản lý điểm đến là yếu tố then chốt. Khi tài nguyên và con người đã có, vấn đề nằm ở cách tổ chức và vận hành. Chính quyền cấp xã cần đổi mới phương thức quản lý điểm đến, nâng cao chất lượng điều hành, đồng thời chú trọng ứng dụng công nghệ, kỹ thuật và phát triển nhân lực.

Bên cạnh đó, liên kết vùng được xem là hướng đi quan trọng. Quốc Oai có thể kết nối với các điểm đến khác của Hà Nội và các tỉnh lân cận, hình thành các tuyến du lịch từ trung tâm Thủ đô đến Quốc Oai, Ba Vì theo trục Láng – Hòa Lạc. 

Trong bối cảnh khu vực nội đô thường xuyên quá tải lưu trú, Quốc Oai có thể đóng vai trò điểm đến bổ trợ, phát triển hệ thống homestay và dịch vụ lưu trú phục vụ khách cuối tuần.

Một điểm nhấn khác là khai thác giá trị văn hóa bản địa. Quốc Oai được xem là cái nôi của múa rối nước với nhiều giá trị đặc sắc, có thể trở thành không gian trình diễn tiêu biểu. Cùng với đó, ẩm thực địa phương cũng cần được nâng tầm để trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn.

Có thể thấy, Hà Nội không thiếu sản phẩm du lịch chất lượng, song vấn đề đặt ra hiện nay là sự liên kết giữa các điểm đến, doanh nghiệp lữ hành, lưu trú, ẩm thực và dịch vụ giải trí. Khi các sản phẩm không còn vận hành rời rạc mà trở thành một chuỗi trải nghiệm liền mạch, kinh tế đêm và du lịch Thủ đô mới có thể phát huy hiệu quả, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách.

(Còn tiếp)

THỰC HIỆN: KIM THOA