Gỡ vướng cấp sổ đỏ cho người dân miền núi theo Luật Đất đai 2024

Hiểu đúng để làm sổ đỏ

Chương trình có sự tham gia của các báo cáo viên pháp luật, luật sư, chuyên gia đào tạo pháp luật và cán bộ cơ sở. Các nội dung được trình bày theo hướng gắn với tình huống cụ thể ở địa phương, nhất là những vướng mắc liên quan đến đất ở, đất sản xuất, ranh giới sử dụng đất, thừa kế, tặng cho và hồ sơ cấp giấy chứng nhận.

Hội Luật gia Đà Nẵng tuyên truyền, phổ biến chính sách đất đai và kỹ năng ứng dụng AI cho người dân, cán bộ cơ sở xã Đông Giang.

Luật sư Lý Vinh Hoàng, Giám đốc Công ty Luật TNHH một thành viên KPK, trình bày chuyên đề về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất. 

Theo ông Hoàng, đây là nhóm thủ tục được người dân quan tâm nhiều vì liên quan trực tiếp đến nhà ở, đất sản xuất, tài sản của gia đình và các giao dịch như chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế.

Một điểm mới được báo cáo viên nhấn mạnh là Luật Đất đai 2024 không còn cấp giấy chứng nhận cho chủ thể là "hộ gia đình sử dụng đất" như trước, mà xác định rõ quyền của từng cá nhân có chung quyền sử dụng đất. 

Cách tiếp cận này nhằm hạn chế tranh chấp về thành viên hộ gia đình, nhất là trong các trường hợp phân chia tài sản, chuyển nhượng hoặc thừa kế.

Luật Đất đai 2024 cũng thống nhất tên gọi là "Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất". Giấy này ghi nhận đồng thời quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở, công trình, tài sản khác gắn liền với đất khi đủ điều kiện.

Tại buổi tuyên truyền, nhiều vướng mắc thường gặp ở cơ sở được giải thích theo hướng dễ hiểu. Với đất đang sử dụng nhưng chưa có giấy tờ, người dân được hướng dẫn về các điều kiện để được xem xét cấp giấy chứng nhận như nguồn gốc đất, quá trình sử dụng ổn định, tình trạng pháp lý của thửa đất và việc sử dụng đất có phù hợp quy định hay không.

Luật sư Hoàng lưu ý, cấp giấy chứng nhận lần đầu không đặt ra điều kiện diện tích tối thiểu như một tiêu chí độc lập. 

Người sử dụng đất cần chứng minh nguồn gốc, quá trình sử dụng và tình trạng pháp lý của thửa đất. Diện tích tối thiểu chủ yếu được xem xét trong trường hợp tách thửa theo quy định của UBND cấp tỉnh.

Nội dung này có ý nghĩa với nhiều hộ dân miền núi, nơi lịch sử sử dụng đất phức tạp, hồ sơ giấy tờ có khi không đầy đủ, ranh giới giữa các hộ chủ yếu được xác lập theo tập quán, mốc tự nhiên hoặc thỏa thuận lâu năm. 

Báo cáo viên khuyến nghị người dân chủ động rà soát giấy tờ, lưu giữ tài liệu chứng minh quá trình sử dụng đất, thực hiện đăng ký đất đai để hạn chế tranh chấp kéo dài.

Các nội dung tuyên truyền được báo cáo viên trình bày theo hướng dễ hiểu, gắn với tình huống thực tế tại địa phương miền núi.

TS. Phan Thị Nhật Tài, Trưởng ngành Giáo dục Công dân và Pháp luật, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng, giới thiệu một số quy định mới của thành phố Đà Nẵng về chính sách đất đai, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư và trợ giúp pháp lý cho người dân.

Theo TS. Tài, chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cần được truyền đạt bằng ngôn ngữ dễ hiểu, gắn với từng nhu cầu cụ thể như đất ở, đất sản xuất, giao đất giao rừng, bồi thường khi thu hồi đất, hỗ trợ tái định cư. Người dân không chỉ cần biết mình được hỗ trợ, mà cần hiểu điều kiện, hồ sơ, nơi nộp và trình tự giải quyết.

Một nội dung khác được nhấn mạnh là kỹ năng giải quyết tranh chấp đất đai ở cơ sở. Theo TS. Tài, nhiều mâu thuẫn có thể giảm căng thẳng nếu được tiếp nhận sớm, xác minh kỹ và hòa giải đúng cách. Cán bộ thôn, xã cần lắng nghe các bên, kiểm tra hồ sơ, hiện trạng sử dụng, ranh giới thực địa, nguồn gốc đất trước khi hướng dẫn người dân lựa chọn phương án phù hợp.

 "AI không thay thế kiểm chứng pháp lý"

Luật gia Nguyễn Bá Sơn, Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng, chia sẻ những kiến thức cơ bản về trí tuệ nhân tạo và cách ứng dụng AI trong công việc, đời sống. 

Theo ông Sơn, AI đang trở thành công cụ hỗ trợ hữu ích trong tra cứu thông tin, soạn thảo văn bản, xây dựng tài liệu tuyên truyền, tóm tắt nội dung pháp luật và chuẩn bị kịch bản truyền thông pháp lý.

Luật gia Nguyễn Bá Sơn lưu ý AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thay thế việc kiểm chứng căn cứ pháp lý và hồ sơ thực tế.

Với cán bộ, hội viên luật gia ở cơ sở, AI có thể giúp tiết kiệm thời gian khi phải xử lý khối lượng văn bản lớn, thường xuyên cập nhật. 

Công cụ này cũng có thể hỗ trợ chuyển một điều luật khó hiểu thành bản diễn giải ngắn gọn, dễ tiếp cận hơn với từng nhóm người dân như thanh niên, hộ sản xuất, đồng bào dân tộc thiểu số hoặc người cao tuổi.

Tuy nhiên, ông Sơn lưu ý AI không thay thế trách nhiệm kiểm tra của con người. Nội dung do AI tạo ra phải được rà soát về căn cứ pháp lý, thời điểm hiệu lực, thẩm quyền ban hành và bối cảnh áp dụng. 

Trong lĩnh vực pháp luật, một câu trả lời sai hoặc thiếu cập nhật có thể làm người dân hiểu nhầm, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ.

Ông Sơn cũng khuyến nghị cán bộ cơ sở không nhập thông tin cá nhân, hồ sơ tranh chấp, dữ liệu nhạy cảm của người dân vào các nền tảng AI chưa được kiểm chứng. 

AI chỉ nên được xem là công cụ hỗ trợ ban đầu, còn kết luận pháp lý, hướng dẫn thủ tục và tư vấn cụ thể vẫn phải dựa trên văn bản hiện hành, hồ sơ vụ việc và ý kiến của người có chuyên môn. 

Chương trình tại xã Đông Giang cho thấy nhu cầu tuyên truyền pháp luật ở cơ sở đang thay đổi. Người dân không chỉ cần nghe phổ biến văn bản, mà cần được giải thích bằng tình huống cụ thể, có thể áp dụng vào việc của gia đình, thôn xóm. 

Với địa bàn miền núi, nơi đất đai gắn với sinh kế, tập quán và đời sống cộng đồng, việc đưa pháp luật đến gần dân cần được thực hiện thường xuyên, dễ hiểu và có người đồng hành sau mỗi buổi tuyên truyền.