Ngày 6/7 sẽ diễn ra Lễ triển khai tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng (TPHCM)
(Chinhphu.vn) - Dự kiến, sáng 6/7, tại TPHCM, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ sẽ tổ chức Lễ triển khai tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng. Sự kiện đánh dấu bước chuyển từ giai đoạn xác minh thông tin sang tổ chức tìm kiếm, quy tập tại thực địa, thể hiện quyết tâm đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với đồng đội, gia đình.
Bộ Tư lệnh TPHCM cùng nhóm nghiên cứu triển khai đợt khảo sát kéo dài 4 ngày nhằm xác định các vị trí nghi có rãnh mộ tập thể tại Công viên Lê Thị Riêng - Ảnh: VGP
Đây là một hoạt động trọng điểm trong "Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin" do Ban Chỉ đạo Quốc gia phát động.
Trước đó, UBND TPHCM đã ban hành Kế hoạch triển khai tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng.
Theo kế hoạch, chương trình dự kiến bắt đầu từ 7 giờ ngày 6/7 với Lễ dâng hoa, dâng hương tại Tượng đài Cố Tổng Bí thư Trần Phú và Bia tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ, sau đó là Lễ triển khai tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại khu vực phía trước Nhà truyền thống Công viên Lê Thị Riêng.
Dự kiến tham dự chương trình có lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng, Quân khu 7, lãnh đạo TPHCM cùng các nhân chứng lịch sử, cựu chiến binh, những người trực tiếp cung cấp thông tin về các địa điểm chôn cất liệt sĩ.
UBND TPHCM giao Bộ Tư lệnh Thành phố chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, địa phương tham mưu Ban Chỉ đạo Thành phố tổ chức thực hiện kế hoạch, bảo đảm Lễ triển khai tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ diễn ra trang trọng, đúng quy định và đạt hiệu quả.
Hành trình tìm dấu tích những rãnh mộ tập thể
Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ TPHCM, cơ sở triển khai tìm kiếm được hình thành từ quá trình nghiên cứu hồ sơ do nhóm nghiên cứu của ông Nguyễn Xuân Thắng, thành viên Trung ương Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam, thực hiện từ nhiều năm qua.
Qua nghiên cứu các tư liệu ảnh, ảnh vệ tinh, bản đồ quân sự, tài liệu lịch sử trong và ngoài nước, bước đầu xác định tại Nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán (nay là Công viên Lê Thị Riêng) từng diễn ra việc chính quyền Sài Gòn trước năm 1975 tổ chức chôn cất tập thể các chiến sĩ giải phóng và đồng bào yêu nước hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968.
Đặc biệt, các bức ảnh của hãng tin AP chụp ngày 12/2/1968 cùng nhiều nguồn tư liệu quốc tế cho thấy tại khu vực này có khả năng tồn tại 3 rãnh mộ tập thể quy mô lớn.
Ban đầu, mặc dù đã khoanh vùng được các khu vực nghi vấn thông qua việc đối chiếu ảnh lịch sử, ảnh vệ tinh, bản đồ quân sự và khảo sát thực địa, song vẫn thiếu nhân chứng để xác định chính xác vị trí.
Để bổ sung căn cứ khoa học và thực tiễn, Ban Chỉ đạo TPHCM đã phối hợp với các cơ quan báo chí và cộng đồng mạng tìm kiếm ba em nhỏ xuất hiện trong những bức ảnh lịch sử. Chỉ sau một tuần, nhiều nhân chứng trực tiếp chứng kiến việc chôn cất các liệt sĩ tại Nghĩa địa Đô Thành đã được tìm thấy, cung cấp thêm nhiều thông tin quan trọng.
Ngày 31/5 và 1/6, Ban Chỉ đạo Thành phố cùng Quân khu 7 và lãnh đạo TPHCM liên tiếp tổ chức khảo sát thực địa tại Công viên Lê Thị Riêng. Ngày 4/6, Hòa thượng Thích Lệ Trang, Trưởng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TPHCM cũng cung cấp thêm nhiều thông tin có giá trị về các liệt sĩ hy sinh trong Mậu Thân 1968 được chôn cất tại khu vực này.
Trên cơ sở tổng hợp hồ sơ, kết quả khảo sát và lời kể của các nhân chứng, Ban Chỉ đạo Thành phố đã tham mưu Ban Chỉ đạo quốc gia tổ chức Hội thảo xác minh thông tin ngày 8/6 do Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà chủ trì, thống nhất triển khai kế hoạch tìm kiếm theo 4 giai đoạn, từ khảo sát, chuẩn bị, tổ chức quy tập đến truy điệu, an táng các hài cốt liệt sĩ.
Để tăng độ chính xác, giữa tháng 6, Ban Chỉ đạo Thành phố phối hợp với Quân khu 7, các đơn vị chuyên môn của Bộ Quốc phòng cùng Trường Đại học Bách khoa TPHCM và Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TPHCM tiến hành khảo sát bằng thiết bị radar xuyên đất tại ba khu vực nghi vấn trong Công viên Lê Thị Riêng.
Kết quả khảo sát của các đơn vị đều xác định tại hai khu vực xuất hiện những tín hiệu địa chất bất thường, tạo cơ sở để tổ chức đào thăm dò.
Ngày 23/6, lực lượng chức năng bắt đầu khai quật tại khu vực điểm A. Sau hai ngày triển khai, đã phát hiện một rãnh dài khoảng 25 m, rộng khoảng 3 m; bước đầu tìm thấy 5 bộ hài cốt cùng tăng, võng bộ đội và nhiều mẫu xương vụn. Qua đối chiếu các nguồn tài liệu và hiện trạng, bước đầu nhận định đây là rãnh mộ tập thể số 3.
Cùng với việc khai quật, TPHCM đã chuẩn bị đầy đủ khu vực nhà quàn, nơi lấy mẫu ADN, Sở Chỉ huy lâm thời, đồng thời Quân khu 7 tăng cường lực lượng từ các Đội K70, K71, K72, K73 cùng trang thiết bị chuyên dụng để phục vụ công tác quy tập.
Theo phương án của Ban Chỉ đạo, các hài cốt còn nguyên sẽ được quy tập vào từng quách riêng; trường hợp hài cốt bị lẫn trộn sẽ được đưa vào quách chung. Sau đó, các hài cốt sẽ được đưa về nhà quàn để tổ chức dâng hương, tưởng niệm trước khi thực hiện các bước xác định danh tính và an táng theo quy định.
Sau khi hoàn thành việc quy tập tại rãnh mộ số 3, Ban Chỉ đạo sẽ tiếp tục mở rộng tìm kiếm tại các khu vực nghi vấn còn lại để xác định vị trí rãnh mộ số 1, số 2 và các rãnh mộ khác theo thông tin do nhân chứng cung cấp.
Theo đánh giá của các chuyên gia quân sự tại Hội thảo xác minh ngày 8/6, kết quả nghiên cứu của nhóm ông Nguyễn Xuân Thắng là công trình được thực hiện công phu, trên cơ sở đối chiếu nhiều nguồn tư liệu lịch sử và khảo sát thực địa. Nhóm nghiên cứu nhận định có khả năng tồn tại 3 rãnh mộ tập thể với khoảng 900 liệt sĩ, mở ra cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng để tiếp tục công tác tìm kiếm, quy tập, góp phần tri ân những người đã hy sinh vì độc lập, thống nhất của Tổ quốc.
Theo kịch bản chương trình Lễ triển khai tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, sau nghi thức dâng hương, các đại biểu sẽ trực tiếp thực hiện nghi thức triển khai quy tập hài cốt liệt sĩ tại thực địa; các hài cốt sau khi được cất bốc sẽ được phủ Quốc kỳ, đưa về nhà quàn trong không khí trang nghiêm, thể hiện sự thành kính và lòng biết ơn sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ.
Thu Giang
