Đề xuất không bắt buộc thi tuyển kiến trúc với công trình khẩn cấp, cấp bách

Làm rõ nội hàm "bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc"

Sáng 8/7, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 4, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, dự thảo Luật được bố cục gồm 4 Điều, cơ bản kế thừa Luật hiện hành; sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ hệ thống pháp luật; phân định trách nhiệm, thẩm quyền phù hợp tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; phân quyền, phân cấp, đơn giản hóa quy trình, thủ tục, cũng như khắc phục những vướng mắc, bất cập phát sinh trong thực tế.

Dự thảo Luật cụ thể hóa, luật hóa các quy định về thẩm quyền quản lý kiến trúc và hành nghề kiến trúc phù hợp tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh (Ảnh: Media Quốc hội).

Đối với quản lý kiến trúc, Bộ trưởng cho biết, làm rõ nội hàm "bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc", gắn kiến trúc với bảo tồn và phát huy giá trị di sản, văn hóa vùng miền; khuyến khích phát triển kiến trúc mang bản sắc vùng miền, phù hợp điều kiện tự nhiên, lịch sử, xã hội của từng địa phương (Điều 5) để xây dựng các yếu tố nhận diện, đánh giá và bảo vệ công trình kiến trúc có giá trị như một loại hình văn hóa đặc thù, thể chế hóa Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Hoàn thiện công cụ quản lý kiến trúc, đặc biệt là quy chế quản lý kiến trúc, thi tuyển phương án kiến trúc, đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Trong đó, về quy chế quản lý kiến trúc, sửa đổi, bổ sung quy định phù hợp tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, thống nhất với quy định pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn, tiếp tục đơn giản hóa thủ tục ban hành.

Đối với thi tuyển kiến trúc, bổ sung quy định về thi tuyển ý tưởng kiến trúc và tuyển chọn ý tưởng, phương án kiến trúc; bổ sung quy định công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách, công trình thuộc dự án đầu tư theo thủ tục đầu tư đặc biệt, công trình thuộc dự án không sử dụng vốn đầu tư công thì không bắt buộc phải thi tuyển kiến trúc; trường hợp cần thiết phải thi tuyển kiến trúc thì người có thẩm quyền quyết định trên cơ sở bảo đảm tiến độ thực hiện của dự án… để phù hợp với thực tiễn và trình tự, thủ tục quy định tại pháp luật về đầu tư, pháp luật về xây dựng.

Nghiên cứu, lồng ghép, bổ sung các yêu cầu phát triển kiến trúc xanh, bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu thể chế hóa định hướng về phát triển văn hóa Việt Nam.

Đối với nội dung phân quyền, phân cấp và cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, dự thảo Luật đề xuất bỏ quy định việc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phải trình Hội đồng nhân dân cùng cấp thông qua Quy chế quản lý kiến trúc trước khi ban hành; Bỏ quy định việc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phải có ý kiến thống nhất của Bộ Xây dựng đối với quy chế quản lý kiến trúc của đô thị loại đặc biệt, đô thị loại I là thành phố trực thuộc Trung ương;

Bỏ quy định về sát hạch hành nghề kiến trúc, thủ tục công nhận tổ chức xã hội - nghề nghiệp đủ điều kiện sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc quy định; bỏ quy định thành lập Hội đồng xét cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc. Quy định quản lý cá nhân hành nghề kiến trúc đối với các công việc không phải cấp chứng chỉ bằng tiêu chuẩn là được đào tạo về chuyên ngành kiến trúc, xây dựng, phù hợp với công việc đảm nhận…

Đề nghị bổ sung làm rõ việc bãi bỏ thi sát hạch chứng chỉ

Thẩm tra, Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, Uỷ ban cơ bản tán thành với sự cần thiết sửa đổi Luật với các căn cứ như được nêu tại Tờ trình của Chính phủ.

Về tính khả thi, Ủy ban KH,CN&MT thấy rằng, đa số các quy định trong dự thảo Luật có tính khả thi, phù hợp với định hướng đổi mới công tác lập pháp. 

Tuy nhiên, cần cân nhắc đối một số nội dung, với việc bãi bỏ thi sát hạch chứng chỉ và thực hiện cơ chế "hậu kiểm" chỉ có thể thực hiện khi Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia được liên thông đồng bộ, hồ sơ dự thảo Luật hiện chưa có nội dung này và cũng chưa nêu lộ trình chuyển tiếp do vậy sẽ có khoảng trống pháp lý khi luật có hiệu lực nếu bãi bỏ chứng chỉ nhưng chưa thể thực hiện hậu kiểm. Đề nghị bổ sung làm rõ.

Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải (Ảnh: Media Quốc hội).

Về dự thảo văn bản quy định chi tiết (Nghị định), cơ bản thể hiện đúng tinh thần của dự thảo Luật, đã bãi bỏ các quy định về thi sát hạch, hội đồng xét duyệt, rút ngắn thời gian cấp mới chứng chỉ hành nghề còn 10 ngày, cấp lại còn 3 ngày trên môi trường điện tử.

Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng một số vướng mắc đã được phản ánh trong quá trình khảo sát thực tế như tiêu chí công trình điểm nhấn, cơ chế phối hợp vùng giáp ranh, đây là những quy định mang tính nguyên tắc cần được quy định ngay trong Luật để kịp thời giải quyết; còn có nội dung chưa thống nhất giữa Luật và nghị định như tại khoản 3 Điều 21 về tài liệu chứng minh 3 năm kinh nghiệm tham gia hành nghề.

Về thi tuyển kiến trúc, Ủy ban KH,CN&MT nhận thấy có sự mâu thuẫn pháp lý giữa khoản 3 và khoản 5 Điều 17. Để khắc phục, đề nghị nghiên cứu, chỉnh lý để đảm bảo mọi công trình mang tính biểu tượng, điểm nhấn đô thị đều phải phải đảm bảo chất lượng kiến trúc không phân biệt nguồn vốn.