Đề xuất hợp nhất Luật Ngân sách và Đầu tư công để đồng bộ quản lý

Hội nghị xin ý kiến hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Ngân sách nhà nước (NSNN) hợp nhất

Ngày 9/7, tại TPHCM, Bộ Tài chính tổ chức Hội nghị xin ý kiến hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Ngân sách nhà nước (NSNN) hợp nhất trong khuôn khổ Dự án Tăng cường quản lý tài chính công tại Việt Nam.

Hợp nhất hai luật để thống nhất quản lý nguồn lực công

Theo Bộ Tài chính, đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững. Trong đó, Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV xác định hoàn thiện thể chế là một trong ba đột phá chiến lược, giữ vai trò quan trọng trong việc khơi thông và giải phóng các nguồn lực xã hội.

Đồng thời, thực hiện Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương và Chỉ thị số 16/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính được giao chủ trì xây dựng dự án Luật hợp nhất Luật Đầu tư công với Luật Ngân sách nhà nước để trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.

Theo Bộ Tài chính, đây là nhiệm vụ vừa cấp bách vừa có ý nghĩa quan trọng đối với ngành Tài chính, đòi hỏi sự quyết tâm về chính trị và thận trọng trong chuyên môn, hướng tới hoàn thiện công tác quản lý tài chính quốc gia.

Tuy nhiên, việc hợp nhất hai luật không chỉ đơn thuần là ghép các quy định hiện hành hay xử lý về kỹ thuật lập pháp. Mục tiêu đặt ra là giải quyết những vướng mắc đã được thực tiễn quản lý chỉ ra trong nhiều năm qua.

Bộ Tài chính cho biết việc tồn tại đồng thời Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công với các cơ chế quản lý, quy trình và thủ tục riêng đã tạo ra sự phân mảnh trong quản lý ngân sách, đặc biệt giữa chi đầu tư và chi thường xuyên.

Ông Dương Tiến Dũng, Phó vụ trưởng vụ ngân sách nhà nước (Bộ Tài chính) phát biểu tại Hội nghị

Đối với một khoản vốn đầu tư công từ NSNN, quá trình quản lý hiện nay vừa phải tuân thủ quy trình quản lý ngân sách, vừa chịu sự điều chỉnh của quy trình đầu tư công. Bên cạnh đó, còn xuất hiện sự giao thoa về thẩm quyền, hồ sơ, trình tự, thời hạn và trách nhiệm giữa các khâu lập, giao dự toán ngân sách với lập, giao kế hoạch vốn đầu tư công cũng như trong thanh toán, quyết toán, kiểm tra và giám sát.

Theo đánh giá của Bộ Tài chính, mặc dù tổ chức bộ máy đã được hợp nhất về một đầu mối, ở Trung ương là Bộ Tài chính và tại địa phương là Sở Tài chính, nhưng khung pháp luật điều chỉnh vẫn tồn tại dưới hai luật riêng biệt. Vì vậy, tại một số cơ quan, đơn vị và địa phương vẫn còn tình trạng quản lý, điều hành theo tư duy cũ, chưa đặt đầu tư công trong tổng thể quản lý NSNN.

Dự thảo Luật được xây dựng trên tinh thần kế thừa và đổi mới, hướng tới gắn kết đầu tư công với cân đối nguồn lực tài chính quốc gia, quản lý rủi ro tài khóa và quản lý NSNN. Qua đó, tăng cường sự gắn kết giữa chi đầu tư và chi thường xuyên, nâng cao trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội khi phân bổ, sử dụng ngân sách, đồng thời khắc phục tình trạng "giữ vốn".

Theo Bộ Tài chính, dự thảo kế thừa kết cấu và bố cục của Luật Ngân sách nhà nước năm 2025. Những quy định hiện hành của hai luật đã được thực tiễn chứng minh còn phù hợp tiếp tục được giữ lại; các nội dung của Luật Đầu tư công được tích hợp vào các chương, điều tương ứng, đồng thời các quy định đặc thù về chương trình, dự án đầu tư công được bố trí thành một chương riêng.

5 nhóm chính sách trọng tâm được lấy ý kiến

Tại hội nghị, đại diện Bộ Tài chính đề xuất 5 nhóm vấn đề trọng tâm để lấy ý kiến. Cụ thể, cơ quan soạn thảo đề nghị các đại biểu góp ý về việc hợp nhất kế hoạch tài chính và kế hoạch đầu tư công 5 năm, cũng như hợp nhất kế hoạch đầu tư công với dự toán ngân sách hằng năm.

Một nội dung khác là thẩm quyền phân bổ chi tiết vốn đầu tư công từ ngân sách địa phương đối với kế hoạch 5 năm và dự toán hằng năm. Dự thảo hiện đưa ra hai phương án, gồm tiếp tục giao Hội đồng nhân dân quyết định hoặc phân cấp mạnh hơn cho Ủy ban nhân dân.

Ngoài ra, Bộ Tài chính cũng lấy ý kiến về những nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết nhằm thực hiện chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ chi thường xuyên, chi đầu tư; cũng như các cơ chế tăng tính chủ động trong điều hành ngân sách, cho phép phân bổ và sử dụng nguồn tăng thu ngay trong quá trình chấp hành ngân sách, đồng thời sử dụng dự phòng ngân sách và quỹ dự trữ tài chính để xử lý các nhiệm vụ quan trọng, cấp bách vì lợi ích quốc gia, dân tộc và ổn định kinh tế vĩ mô.

Bộ Tài chính ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp thẳng thắn từ các Sở Tài chính tham dự. Trên cơ sở đó, cơ quan này sẽ tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ dự án luật để báo cáo Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại kỳ họp chuyên đề xây dựng pháp luật vào tháng 8/2026. Dự kiến, dự thảo Luật NSNN hợp nhất sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 diễn ra vào tháng 10 và tháng 11 năm nay.

Anh Minh

Tham khảo thêm

Kho bạc Nhà nước tăng tốc chuyển đổi số, giữ vững kỷ luật ngân sách

Tham khảo thêm

Luật Ngân sách Nhà nước 2025: Tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương