
Tại xã An Thạnh Thủy, tỉnh Đồng Tháp (trước thuộc xã Bình Phan, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang cũ) vẫn còn hiện hữu một công trình kiến trúc cổ mang đậm dấu ấn thời gian “Nhà huyện Chiếu” hay còn gọi là nhà cổ Bình Phan. Từng là biểu tượng của sự giàu có và quyền uy của một gia tộc danh tiếng đất Mỹ Tho xưa, nhưng sau gần một thế kỷ tồn tại, ngôi biệt thự hiện đang đứng trước nguy cơ xuống cấp nghiêm trọng và dần bị lãng quên.

Nhà huyện Chiếu được quan tri huyện Lê Ngọc Chiếu xây dựng vào năm 1929 trên khu đất rộng hơn 7.000 m². Ông là một trong những người giàu có, có tiếng tăm tại vùng Mỹ Tho thời bấy giờ.



Ngôi biệt thự được xây dựng theo phong cách kiến trúc Art Deco trào lưu kiến trúc thịnh hành ở châu Âu vào đầu thế kỷ XX. Công trình nổi bật với các mảng khối hình học cân đối, kết hợp hài hòa giữa kiến trúc phương Tây và những chi tiết trang trí truyền thống.


Cửa chính là loại cửa lá sách bằng gỗ, phía trên được ốp sành sứ, một thiết kế thường thấy ở các biệt thự Pháp cổ tại Nam Bộ.



Trên bức tường mặt tiền, phù điêu đắp nổi, như một chứng nhân lặng lẽ của gần một thế kỷ thăng trầm. Tuy nhiên, theo thời gian, nhiều chi tiết kiến trúc quý giá của ngôi nhà đang bị bào mòn. Những hoa văn trang trí ở cửa hông, lan can, bậc tam cấp đã bong tróc, nứt vỡ và xuống cấp nghiêm trọng.


Không chỉ căn nhà chính, các công trình phụ phía sau gồm nhà bếp, kho gạo... cũng đang trong tình trạng báo động.

Sau khi ông Lê Ngọc Chiếu qua đời vào năm 1964, ngôi nhà không còn người chăm sóc, bảo quản. Đến năm 1975, công trình được chính quyền huyện Chợ Gạo tiếp quản và sau đó giao lại cho UBND xã Bình Phan quản lý. Năm 2023, UBND xã Bình Phan đã gửi hồ sơ đề nghị cơ quan chức năng xem xét xếp hạng di tích đối với Nhà huyện Chiếu nhằm tạo cơ sở pháp lý cho công tác bảo tồn, tôn tạo. Tuy nhiên, đến nay công trình vẫn chưa được công nhận di tích do hồ sơ chưa đáp ứng đầy đủ các quy định, trong đó còn thiếu bản vẽ thiết kế theo quy định của Thông tư số 09.


Ông Nguyễn Văn Tám (68 tuổi, người dân sống gần Nhà huyện Chiếu) chia sẻ, từ nhỏ ông đã quen thuộc với hình ảnh ngôi biệt thự cổ này. Ngôi nhà là một phần ký ức của người dân Bình Phan. Nhìn ngôi nhà ngày càng xuống cấp, cỏ mọc um tùm, nhiều hạng mục hư hỏng mà tôi thấy tiếc lắm.



Nhà huyện Chiếu không chỉ có giá trị về mặt kiến trúc mà còn phản ánh một giai đoạn lịch sử, kinh tế và đời sống của tầng lớp điền chủ, quan lại Nam Bộ đầu thế kỷ XX.
Link nội dung: https://dulichgiaitri.vn/tiec-nuoi-biet-thu-gan-100-cua-quan-tri-huyen-dat-my-tho-dan-bi-lang-quen-a269110.html