Hòa mình vào văn hóa người Jrai giữa lòng phố núi Pleiku

Làng trong phố đậm chất văn hóa Jrai

Nằm cách trung tâm hành chính phường Pleiku vài phút chạy xe, Plei (làng) Ơp như mở ra một không gian khác hẳn. Nơi tiếng cồng chiêng ngân lên, nơi mái nhà rông cao vút giữa trời xanh, nơi giọt nước và những câu chuyện về tượng nhà mồ được người dân Jrai kể bằng chính nhịp sống thường ngày với du khách gần xa mỗi lần ghé đến.

Đó là Plei Ơp – làng trong phố, một điểm đến mà chắc hẳn nhiều du khách khi muốn hiểu về đại ngàn Tây Nguyên, về cộng đồng người Jrai một trong số nhiều dân tộc anh em đang làm giàu cho đời sống văn hóa của vùng đất này muốn tìm đến trải nghiệm. Một nét văn hóa Tây Nguyên sống động của đời thực chứ không còn là những câu chuyện kể qua sách vở.

Plei Ơp - làng trong phố, một điểm đến hấp dẫn du khách khi tới Pleiku

Cuối tháng 4 vừa qua, làng Ơp tổ chức lễ phục dựng cúng mừng nhà rông mới, chúng tôi đã có dịp sống hòa mình vào nhịp sống văn hóa của người Jrai. Nghi lễ cúng mừng nhà rông với những lễ vật như heo, gà, rượu cần được bày trang trọng dưới cây nêu trước nhà rông. Già làng và các bậc cao niên thực hiện những nghi lễ truyền thống như thông báo nhà rông đã hoàn thành, nghi thức mời thần linh, vẩy nước thiêng với mong ước cầu bình yên, ấm no cho làng.

"Dù ở gần đây, nhưng đây là lần đầu tiên tôi tới làng trong dịp lễ. Được xem trực tiếp nghi lễ truyền thống, sau đó hòa nhịp cùng người dân trong tiếng cồng chiêng ngân vang, thưởng thức rượu cần và các món ăn mà người làng làm đãi khách, thú vị và ấn tượng nhiều hơn so với việc nghe kể", chị Hoàng Mai, một người dân ở phường Pleiku lần đầu tới với làng Ơp nói.

Lãnh đạo phường Pleiku giới thiệu về lễ cúng mừng nhà rông mới của người Jrai tại Plei Ơp.

Ông Nguyễn Ngọc Thông, Phó Chủ tịch UBND phường Pleiku, cho hay, cộng đồng người Jrai ở Plei Ơp khoảng 220 hộ dân, sinh sống qua nhiều thế hệ. Cùng với thời gian, họ giữ lại gần như trọn vẹn những gì làm nên bản sắc riêng của mình: đó là không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên (di sản văn hóa phi vật thể đã được UNESCO công nhận), nhà rông truyền thống, bến nước (giọt nước) gắn với đời sống tâm linh; cùng những nghề thủ công và món ăn mang đậm hơi thở núi rừng.

Lễ cúng mừng nhà rông mới tại Plei Ơp được phục dựng để du khách trải nghiệm trong Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026

"Chính vì thế khi đặt chân tới làng Ơp, du khách không phải xem một "sân khấu tái hiện văn hóa" mà đang bước vào và hòa nhịp cùng không gian sống, nhịp sinh hoạt thường nhật của người dân", ông Thông nói.

Từ di sản ngàn đời tới sinh kế hôm nay

Là một trong những làng văn hóa du lịch cộng đồng ở Gia Lai, điều khiến Plei Ơp khác biệt đó là cách chính quyền phường Pleiku lựa chọn phát triện. Thay vì chọn đầu tư hạ tầng hay những nội dung khác, chính quyền ở đây chọn bắt đầu từ con người. Ngay từ buổi đầu xây dựng mô hình du lịch cộng đồng, chính quyền phường hỗ trợ xây dựng các câu lạc bộ thực hình cồng chiêng, các lớp tập huấn kỹ năng du lịch được mở ngay tại làng, để những người Jrai trở thành hướng dẫn viên kể câu chuyện của làng mình tới với du khách gần xa.

Du khách khi tới Plei Ơp được trải nghiệm văn hóa truyền thống của người Jrai, được hòa mình trong tiếng cồng chiêng ngân vang, nối vòng tay hòa nhịp điệu xoang trước nhà rông, thưởng thức ẩm thực bản địa

Từ nền tảng đó, những sản phẩm du lịch đặc trưng dần hình thành như tour tham quan không gian cồng chiêng và nhà rông, trải nghiệm dệt thổ cẩm, học đan lát, thưởng thức ẩm thực bản địa cùng người dân.

Theo ông Thông, đến nay làng Ơp đã xây dựng được những sản phẩm hoàn thiện phục vụ du khách như tour tham quan và trải nghiệm nghề dệt, nghề đan lát, đêm hội cồng chiêng; đặc biệt là tour theo chân các cô gái Jrai ra bến nước, nơi du khách vừa nghe kể chuyện về biểu tượng giọt nước trong đời sống văn hóa của người dân, nghe kể chuyện về tượng nhà mồ và tự gùi nước về làng như một người con của làng.

Ông Thông cho rằng, thay đổi lớn nhất trong hành trình phát triển du lịch văn hóa cộng đồng của Plei Ơp nằm ở vai trò của người dân. Trước đây, làm du lịch là việc của chính quyền, còn bà con phần lớn đứng ngoài quan sát. Bây giờ, du lịch cộng đồng ở Plei Ơp đã khác, từng hộ gia đình chủ động tham gia, cộng đồng cùng nhau giữ gìn và phát triển những giá trị văn hóa thuộc về mình. Mỗi người dân, đang kể câu chuyện về văn hóa Jrai bằng chính nhịp sống thường nhật của mình. Và đó cũng là cách làm du lịch bền vững mà Plei Ơp đang chọn và phát triển.

Du khách không chỉ xem,nghe, nhìn mà còn trực tiếp cùng người dân làm rượu cần. Ảnh: UBND phường Pleiku

Chính vì thế không dừng lại ở tham quan, làng Ơp đang phục dựng những nghi lễ quan trọng theo hướng để du khách trực tiếp tham gia, trải nghiệm như lễ ăn hỏi truyền thống của người Jrai, lễ cúng mừng nhà rông mới. Để từ đây văn hóa Jrai được kể với du khách một cách gần gũi và sinh động hơn.

Được xem nhà rông truyền thống của làng

"Chúng tôi đặt mục tiêu xây dựng thương hiệu du lịch "Plei Ơp – làng trong phố" vươn xa, đồng thời kết nối làng với các điểm đến lân cận như quảng trường, Biển Hồ, đồi chè, hàng thông trăm tuổi để giữ chân du khách lâu hơn. Cái mà chúng tôi đang hướng tới không phải là tạo một sản phẩm du lịch cho người dân mà là xây dựng một cộng đồng biết giữ gìn di sản cha ông bằng chính sinh kế hôm nay, nơi mỗi người dân là một đại sứ văn hóa. Nơi mà sự chân thành, mộc mạc sẽ là điều mà du khách mãi nhớ tới Plei Ơp và muốn quay lại", ông Thông nói.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam: Ngày Lữ hành góp phần mở rộng liên kết, thu hút khách quốc tế

Quy tụ 150 doanh nghiệp lữ hành quốc tế, Ngày Lữ hành Việt Nam 2026 được kỳ vọng tạo cầu nối xúc tiến, kết nối hợp tác, phát triển sản phẩm du lịch và thu hút khách quốc tế đến Gia Lai.