Ukraine dậy sóng vì cải tổ nội các, ông Zelensky kêu gọi đoàn kết

Các cuộc biểu tình hiếm hoi đã nổ ra ở thủ đô Kiev của Ukraine, phản đối việc Tổng thống Volodymyr Zelensky miễn nhiệm ông Mykhailo Fedorov khỏi vị trí Bộ trưởng Quốc phòng.

Động thái này nằm trong đợt cải tổ nội các lớn hơn, dẫn đến những chỉ trích công khai từ ông Fedorov nhắm vào Tổng tư lệnh quân đội Oleksandr Syrskyi, buộc Tổng thống phải lên tiếng kêu gọi sự đoàn kết trong các lực lượng vũ trang.

Hàng trăm người đã biểu tình gần Nhà hát Quốc gia Ivan Franko ở trung tâm Kiev ngày 16/7. Các cuộc biểu tình tương tự cũng xảy ra tại Lviv, Odessa và Dnipro.

Ông Fedorov, người giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine chỉ trong 6 tháng, được nhiều người đánh giá cao nhờ các nỗ lực thúc đẩy sản xuất máy bay không người lái (UAV/drone) nội địa và hiện đại hóa bộ máy quốc phòng trong bối cảnh xung đột với Nga.

Sau khi rời vị trí, ông Fedorov đã chỉ trích mạnh mẽ Tổng tư lệnh Syrskyi. Ông Fedorov nói với các phóng viên rằng thay vì tập trung vào việc đánh bại Nga một cách bất đối xứng, ông Syrskyi lại "chia rẽ đất nước".

Ông Fedorov còn đề cập đến vấn đề quan liêu chậm chạp và thiếu linh hoạt trong bộ máy, nói rằng "với cấu hình này, cá nhân tôi không biết làm thế nào để giành chiến thắng trong cuộc chiến".

Ông cũng cáo buộc rằng ông Syrskyi đã "dàn dựng" việc loại bỏ ông thông qua một tối hậu thư gửi cho ông Zelensky sau nhiều tháng hai bên có xung đột.

Việc ông Zelensky miễn nhiệm ông Fedorov khỏi vị trí Bộ trưởng Quốc phòng là một phần trong cuộc cải tổ chính phủ mới nhất ở Ukraine. Ảnh: Kyiv Independent

Về phần mình, Tổng thống Zelensky đã bổ nhiệm ông Yevgeniy Khmara – Giám đốc Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) – làm Bộ trưởng Quốc phòng tạm quyền.

Ông Zelensky nhấn mạnh kinh nghiệm của ông Khmara trong các hoạt động chiến đấu công nghệ cao. Trong thông điệp trên Facebook, Tổng thống khẳng định: "Ông Khmara đã có được kinh nghiệm rộng lớn và ở nhiều khía cạnh là chưa từng có về các hoạt động chiến đấu công nghệ".

Cùng ngày, Quốc hội Ukraine đã phê chuẩn chính phủ thời chiến mới. Ông Sergiy Koretsky, cựu lãnh đạo công ty năng lượng nhà nước Naftogaz, được bổ nhiệm làm Thủ tướng thay bà Yulia Svyrydenko.

Ông Koretsky cam kết ưu tiên trang bị đầy đủ cho lực lượng vũ trang và mở rộng nền công nghiệp quốc phòng.

Các vị trí khác cũng được điều chỉnh, như bổ nhiệm ông Taras Vysotskyi làm Bộ trưởng Nông nghiệp và ông Vsevolod Chentsov làm Phó Thủ tướng phụ trách hội nhập châu Âu. Bộ trưởng Tài chính Serhii Marchenko tiếp tục giữ chức vụ.

Ông Zelensky đã trực tiếp kêu gọi "đoàn kết" trong hàng ngũ quân đội. Phát biểu bên cạnh Thủ tướng Anh Keir Starmer tại Kiev ngày 16/7, ông cho biết một Tổng thống trong thời chiến không nên phải chọn giữa các bên, và bày tỏ mong muốn mạnh mẽ về sự thống nhất.

Tổng tư lệnh Syrskyi cũng lên tiếng kêu gọi tập trung vào cuộc chiến. Tuy nhiên, một số chỉ huy cấp cao như Tư lệnh Lực lượng Liên hợp Mykhailo Drapaty đã bày tỏ ủng hộ ông Fedorov và nhấn mạnh rằng quân đội "cần thay đổi" và "những quy tắc mới". Phó tư lệnh Không quân Pavlo Yelizarov đã từ chức để phản đối.

Ông Fedorov, trước đây là Bộ trưởng Chuyển đổi số, được biết đến với cách tiếp cận dựa trên dữ liệu và cải cách mua sắm quốc phòng.

Nhiều người ủng hộ ông cho rằng nỗ lực chống tham nhũng và thúc đẩy cải tổ đã khiến ông va chạm với một số lợi ích trong hệ thống. Ngược lại, một số ý kiến cho rằng ông chưa đạt được tiến bộ nhanh chóng trong cải tổ tuyển quân.

Các cuộc biểu tình trong bối cảnh xung đột là tương đối hiếm khi xã hội Ukraine thường đoàn kết đằng sau giới quân đội và giới lãnh đạo.

Tuy nhiên, sự việc lần này phản ánh những căng thẳng nội bộ tồn tại từ trước, liên quan đến cải cách và quản lý nguồn lực trong cuộc xung đột kéo dài.

Tổng thống Zelensky và chính phủ mới đang đối mặt với thách thức về duy trì sự ổn định nội bộ trong khi tiếp tục các nỗ lực quốc phòng.

Minh Đức (Theo Al Jazeera, Euractiv)