Khi AI không còn là câu hỏi "làm được gì" mà là "tạo ra giá trị gì"

Sáng 17/7, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (Bộ Tài chính) phối hợp với các đơn vị tổ chức Lễ phát động chương trình Thách thức Đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026 (VAIC 2026) và Cuộc thi Olympic Trí tuệ nhân tạo Quốc tế 2027.

Thời điểm vàng để người Việt làm chủ AI

Phát biểu khai mạc, ông Vũ Quốc Huy - Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia nhấn mạnh, thế giới đang bước vào một kỷ nguyên phát triển mới, trong đó trí tuệ nhân tạo (AI) không còn đơn thuần là một công nghệ mới mà đã trở thành hạ tầng chiến lược của nền kinh tế số và là động lực quan trọng của tăng trưởng.

Thực tiễn cho thấy nhiều quốc gia đã ưu tiên đầu tư mạnh mẽ cho AI, bao gồm hạ tầng tính toán và nguồn lực chất lượng cao và coi đây là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đối với Việt Nam, đây là vừa là thách thức, vừa là cơ hội để bứt phá, rút ngắn khoảng cách phát triển và vươn lên bằng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Ông Đỗ Quang Vinh - Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng SHB phát biểu tại sự kiện (Ảnh: BTC).

Cũng tại sự kiện, ông Đỗ Quang Vinh - Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng SHB đã có bài chia sẻ về nội dung "Từ phổ cập AI đến bài toán thực tiễn: Cơ hội đổi mới sáng tạo trong ngành tài chính - ngân hàng".

Theo ông Vinh, sau 40 năm đổi mới, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là những động lực trung tâm của tăng trưởng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh việc triển khai Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị cần phải chuyển mạnh từ xây dựng cơ chế sang tạo ra sản phẩm; từ hoàn thành nhiệm vụ sang tạo ra giá trị; từ chuẩn bị điều kiện sang đóng góp trực tiếp cho phát triển đất nước.

Trong những công nghệ chiến lược của quốc gia, AI là lĩnh vực có khả năng tạo ra tác động sâu rộng nhất, từ sản xuất, tài chính, y tế, giáo dục đến giao thông, logistics và quản lý đô thị.

"Nếu như trước đây, doanh nghiệp thường đặt câu hỏi AI có thể làm được gì, thì ngày hôm nay câu hỏi đó đã trở thành: Làm thế nào để ứng dụng AI nhanh hơn, an toàn hơn, hiệu quả hơn và tạo ra nhiều giá trị hơn? Đó cũng là ý nghĩa quan trọng của Việt Nam AI Innovation Challenge - kết nối công nghệ với thực tiễn, chuyển dữ liệu thành tri thức, chuyển ý tưởng thành sản phẩm và chuyển năng lực sáng tạo thành giá trị cho xã hội", ông Vinh chia sẻ.

Ở góc độ ngân hàng, ông Đỗ Quang Vinh chia sẻ, trong chiến lược chuyển đổi công nghệ của SHB với định hướng 5 FIRST, Data + AI FIRST - dữ liệu và trí tuệ nhân tạo là một trong những ưu tiên hàng đầu. SHB đang từng bước ứng dụng AI để cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng, nâng cao năng suất, quản trị rủi ro và quản trị hệ thống.

"Với SHB, AI không chỉ là câu chuyện đầu tư về công nghệ, mà AI còn là câu chuyện về con người, văn hóa đổi mới, năng lực hợp tác và khả năng đưa những ý tưởng mới vào thực tiễn. SHB mong muốn trở thành một phần trong hệ sinh thái AI Việt Nam, mang đến những bài toán thật của ngành tài chính ngân hàng, kết nối các giải pháp công nghệ với chuyên gia nghiệp vụ, tạo điều kiện để những ý tưởng có tiềm năng được tiếp tục hoàn thiện, thử nghiệm và từng bước đưa vào hoạt động thực tế", Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng SHB nói thêm.

Ông Vinh cũng nhấn mạnh, để trí tuệ Việt Nam vươn ra khu vực và thế giới, cần có sự kết nối chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện trường, chuyên gia và cộng đồng đổi mới sáng tạo.

Các đại biểu bấm nút Phát động Chương trình Thách thức Đổi mới sáng tạo Việt Nam - VIC 2026 và Cuộc thi Olympic Trí tuệ nhân tạo Quốc tế - IAIO 2027 (Ảnh: BTC).

Trong khi đó, TS. Trần Việt Hùng - Nhà đồng sáng lập và CEO, Tổ chức AI for Vietnam nhấn mạnh: "AI là cơ hội trăm năm có một cho Việt Nam. Lần đầu tiên trong một cuộc chơi, chúng ta có cùng một điểm xuất phát với thế giới. Đây là thời điểm vàng để người Việt làm chủ AI, xây dựng những sản phẩm toàn cầu".

Theo ông Hùng, so với cuộc cách mạng công nghiệp trước đây chúng ta luôn luôn đi sau, nhưng đối với AI, Việt Nam có cơ hội đi cùng với thế giới. Với cuộc cách mạng AI, lần đầu tiên trong lịch sử chúng ta có chung vạch xuất phát với các quốc gia khác, song điều quan trọng là Việt Nam sẽ tận dụng cơ hội này như thế nào.

"Dù cùng một điểm xuất phát song sẽ không có ý nghĩa gì nếu chúng ta không chuyển động. Trên thế giới, các doanh nghiệp đang tận dụng AI để tạo ra lợi thế cạnh tranh, sản xuất nhanh hơn, chất lượng tốt hơn và giá cả rẻ hơn. Trong cuộc đua AI, nếu không theo kịp chúng ta sẽ bị bỏ xa. Nếu bị bỏ xa thì sẽ bị bỏ xa mãi mãi", ông Hùng nhấn mạnh.

Hơn 300 đội thi, giải quyết 8 thách thức AI thực chiến

Từ ngày 17 - 19/7, vòng chung kết Chương trình Vietnam AI Innovation Challenge 2026 (VAIC 2026) sẽ chính thức diễn ra. Đây là cuộc thi nằm trong khuôn khổ Thách thức Đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026 do Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) phối hợp với các đơn vị liên quan thực hiện.

VAIC 2026 là giải đấu Hackathon định hướng phát triển ứng dụng AI cốt lõi (AI-native) quy mô lớn với hơn 300 đội thi, kéo dài trong 48 giờ liên tục. Dự án được định vị là một bệ phóng cho sự chuyển đổi toàn diện - nơi hoạt động đào tạo chuyên sâu, năng lực phát triển sản phẩm thực chiến, tư duy đổi mới sáng tạo và cơ hội thương mại hóa các giải pháp cho các vấn đề thực tiễn của cuộc sống nhờ AI.

VAIC 2026 tập trung giải quyết các thách thức vận hành bằng hệ thống đề bài được đặt hàng trực tiếp từ thị trường, quy tụ trong 8 nhóm chủ đề chính: Tài chính - Ngân hàng, Y tế - Chăm sóc sức khỏe, Giáo dục - Đào tạo, Nông nghiệp, Chính phủ thông minh, Đổi mới sáng tạo, Giải pháp vận hành doanh nghiệp SME, Phòng chống thiên tai.

Năm nay, hệ thống đề bài thực chiến được xây dựng bởi các doanh nghiệp, tập đoàn hàng đầu, phản ánh những bài toán đang đặt ra trong quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và ứng dụng AI vào sản xuất, kinh doanh.

VAIC 2026 có tổng giá trị giải thưởng 2,1 tỷ đồng, gồm giải Nhất trị giá 10.000 USD, giải Nhì 5.000 USD, giải Ba 1.000 USD cùng các giải chuyên đề do Meta, SHB và FPT tài trợ.

Cũng trong khuôn khổ sự kiện, NIC phối hợp với UNESCO, RIVA và các bên liên quan chính thức phát động Cuộc thi Olympic Trí tuệ nhân tạo Quốc tế 2027 (International Artificial Intelligence Olympiad - IAIO 2027).

Đây là lần đầu tiên Việt Nam đăng cai một kỳ thi Olympic quốc tế chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hội nhập và khẳng định vị thế của Việt Nam trong hệ sinh thái AI toàn cầu. Cuộc thi hướng tới học sinh trung học phổ thông, sinh viên và cộng đồng AI toàn cầu nhằm phát hiện, bồi dưỡng tài năng AI và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.