"Còn thông tin là còn tìm kiếm, còn hy vọng là còn quyết tâm"

Hơn 25 năm qua, Đội K52 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Gia Lai) đã bền bỉ thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh trên chiến trường Campuchia, đưa 1.530 liệt sĩ trở về với đất mẹ. 

Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), Tạp chí Người Đưa Tin có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Thị Thanh Lịch, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Gia Lai, về hành trình đầy gian khó nhưng giàu ý nghĩa nhân văn ấy.

Bà Nguyễn Thị Thanh Lịch, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban chỉ đạo 515 tỉnh Gia Lai. Ảnh: Minh Ngọc

Người Đưa Tin: Thưa bà, trong quá trình nhiều năm gắn bó với công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, đâu là những khoảnh khắc hoặc ký ức khiến bà xúc động và nhớ nhất?

Bà Nguyễn Thị Thanh Lịch: Cá nhân tôi cũng như cán bộ, chiến sĩ Đội K52 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Gia Lai), đặc biệt là các đồng chí chỉ huy đã có hơn 10 năm gắn bó với nhiệm vụ này, đều trải qua nhiều lần quy tập, tổ chức lễ truy điệu và an táng liệt sĩ. Mỗi lần như vậy đều để lại những cảm xúc rất đặc biệt.

Điều khiến chúng tôi day dứt nhất là phần lớn các liệt sĩ được tìm thấy đều không còn danh tính. Có trường hợp may mắn phát hiện lọ penicillin đựng mảnh giấy ghi tên và thông tin, nhưng qua thời gian, những dòng chữ ấy đã mục nát, hòa vào đất.

Mỗi di vật tìm được đều gắn với một cuộc đời, một câu chuyện riêng. Từ cây bút, chiếc lược, lọ dầu, ca uống nước... đến những mảnh bom, viên đạn còn găm trong hài cốt. 

Có những trường hợp, số mảnh bom đạn còn nhiều hơn cả phần xương cốt được tìm thấy, đủ để thấy sự khốc liệt của chiến tranh và cái giá to lớn của hòa bình, độc lập.

Đoàn công tác Ban chỉ đạo 515 tỉnh Gia Lai tiếp nhận bàn giao hài cốt liệt sĩ trên đất bạn Campuchia. Ảnh: Đoàn Bình

Người Đưa Tin: Trong suốt hành trình ấy, cán bộ, chiến sĩ Đội K52 đã nhiều lần băng rừng, vượt suối trên đất bạn Campuchia để tìm kiếm hài cốt các anh hùng liệt sĩ. Điều gì khiến bà trăn trở nhất mỗi khi Đội K52 lên đường?

Bà Nguyễn Thị Thanh Lịch: Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên đất Campuchia vô cùng gian nan. Hầu hết khu vực tìm kiếm nằm sâu trong rừng, địa hình núi non hiểm trở, từng là chiến trường nên vẫn tiềm ẩn bom mìn, vật liệu nổ sót lại.

Khí hậu cũng rất khắc nghiệt, mùa khô có nơi nhiệt độ ngoài trời vượt 40 độ C, thiếu nước sinh hoạt nghiêm trọng, trong khi sốt rét và các bệnh do côn trùng luôn là mối đe dọa thường trực.

Đặc thù của công tác quy tập là phải khai quật hết sức cẩn trọng, phần lớn thực hiện bằng tay, dựa vào kinh nghiệm và sự nhạy bén của cán bộ, chiến sĩ, gần như không có thiết bị chuyên dụng hỗ trợ. Chính vì vậy, mỗi chuyến công tác đều đòi hỏi sự kiên trì, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm rất lớn của lực lượng làm nhiệm vụ.

Lễ tiễn hài cốt các liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam từ Campuchia hồi hương. Ảnh: Đoàn Bình

Các điểm đóng quân của Đội K52 tại ba tỉnh Đông Bắc Campuchia gồm Preah Vihear, Ratanakiri và Stung Treng đều là cơ sở mượn của nước bạn, điều kiện còn tạm bợ, chưa đáp ứng nhu cầu ăn ở, sinh hoạt của cán bộ, chiến sĩ trong thời gian dài.

Dù chế độ, chính sách đối với lực lượng làm nhiệm vụ và hậu phương quân đội đã được quan tâm, nhưng vẫn còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, suốt quá trình theo dõi, tôi chưa từng nghe anh em than phiền hay đề xuất cho bản thân. Điều tôi luôn ghi nhận là tinh thần lạc quan, trách nhiệm và sự tận tâm với nhiệm vụ.

Trong điều kiện thiếu thốn, cán bộ, chiến sĩ vẫn duy trì nơi đóng quân ngăn nắp, đẩy mạnh tăng gia sản xuất để cải thiện đời sống, đồng thời xây dựng mối quan hệ gắn bó với chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân nước bạn. Đó là những hình ảnh rất đẹp, thể hiện phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ.

Đón các anh về tại Cửa Khẩu Lệ Thanh (xã Ia Dom) vào chiều 12/6. Ảnh: Đoàn Bình

Đến nay qua 25 năm làm nhiệm vụ quốc tế cao cả trên đất bạn, Đội K52 đã quy tập, hồi hương tổng cộng 1.531 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam về với đất mẹ. Những con số này đã nói lên sự kiên trì của một phần tư thế kỷ làm nhiệm vụ, của những mùa khô nối tiếp nhau, của những bước chân không mỏi giữa rừng già nơi miền biên giới.

Người Đưa Tin: Thưa bà, bà muốn gửi gắm điều gì tới thân nhân các liệt sĩ và cán bộ, chiến sĩ Đội K52 đang ngày đêm thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ?

Bà Nguyễn Thị Thanh Lịch: Trước hết, tôi xin gửi tới thân nhân các liệt sĩ sự tri ân sâu sắc và lời sẻ chia chân thành nhất. Chúng tôi thấu hiểu rằng, phía sau mỗi thông tin còn đang được tìm kiếm là nỗi mong chờ, khát vọng được đón người thân trở về với gia đình và quê hương sau nhiều năm xa cách.

Thay mặt Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Gia Lai, tôi khẳng định, dù thời gian đã lùi xa, địa hình hiểm trở và điều kiện tìm kiếm ngày càng khó khăn, chúng tôi sẽ tiếp tục nỗ lực, không bỏ sót bất kỳ thông tin nào, không từ bỏ bất kỳ hy vọng chính đáng nào của thân nhân liệt sĩ.

Đối với cán bộ, chiến sĩ Đội K52, tôi mong các đồng chí tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh và truyền thống Bộ đội Cụ Hồ, vượt qua mọi khó khăn để hoàn thành tốt nhiệm vụ. 

Tìm kiếm, quy tập và đưa các liệt sĩ trở về không chỉ là trách nhiệm mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc và nghĩa vụ quốc tế cao cả.

Lễ truy điệu, an táng 18 hài cốt liệt sĩ được Đội K52 tìm kiếm, quy tập trong mùa khô năm 2025 - 2026 từ Campuchia về Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Cơ (xã Đức Cơ, tỉnh Gia Lai) vào ngày 13/6/2026. Ảnh: Ngọc Minh

Đối với cán bộ, chiến sĩ Đội K52, tôi muốn gửi lời biểu dương, trân trọng và cảm ơn sâu sắc. Các đồng chí đang làm một công việc vô cùng gian khổ, thầm lặng nhưng hết sức cao quý. 

Mỗi bước chân trên đất bạn, mỗi hố tìm kiếm, mỗi phần mộ được phát hiện và đưa về quê hương đều chứa đựng tinh thần trách nhiệm, lòng biết ơn và sự hy sinh lớn lao.

Tôi mong các đồng chí tiếp tục giữ vững ý chí, bản lĩnh, đoàn kết, khắc phục khó khăn, thực hiện nhiệm vụ với tất cả sự tận tâm, cẩn trọng và lòng thành kính. Tỉnh Gia Lai, Ban Chỉ đạo 515 và nhân dân luôn ở bên, luôn dõi theo, động viên và tạo điều kiện tốt nhất để các đồng chí hoàn thành nhiệm vụ.

Với các gia đình liệt sĩ, tôi mong các gia đình tiếp tục giữ niềm tin, đồng hành và cung cấp thêm những thông tin, kỷ vật, tư liệu dù là nhỏ nhất. Mỗi thông tin đều có thể là một manh mối quý giá để hành trình tìm kiếm được tiếp nối.

Các anh đã được về an nghỉ trong lòng đất mẹ Việt Nam. Ảnh: Ngọc Minh

Chúng tôi sẽ tiếp tục nỗ lực với tinh thần "còn thông tin là còn tìm kiếm, còn hy vọng là còn quyết tâm, để sớm đưa được nhiều nhất các anh hùng liệt sĩ trở về trong vòng tay của gia đình và quê hương".

Người Đưa Tin: Thưa bà, thời gian tới, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Gia Lai sẽ tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm nào trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ?

Bà Nguyễn Thị Thanh Lịch: Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Gia Lai sẽ tiếp tục xác định công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt, có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, đồng thời là trách nhiệm và đạo lý thiêng liêng đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Trọng tâm trước mắt là triển khai quyết liệt Chiến dịch cao điểm 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), với quyết tâm huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Chiến dịch 500 ngày đêm tại Gia Lai

Đối với trong nước, tỉnh sẽ tiếp tục rà soát, cập nhật, xác minh thông tin về liệt sĩ và mộ liệt sĩ còn thiếu thông tin; đẩy mạnh thu thập tư liệu từ cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử và nhân dân, đồng thời kêu gọi các cựu binh, nhân chứng từng ở bên kia chiến tuyến phối hợp cung cấp thông tin. Cùng với đó, tỉnh sẽ tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý dữ liệu, xây dựng bản đồ tìm kiếm nhằm nâng cao hiệu quả xác minh, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Đối với ngoài nước, tỉnh sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ban Chuyên trách các tỉnh Đông Bắc Vương quốc Campuchia, duy trì hiệu quả cơ chế trao đổi thông tin, đa dạng hóa các kênh thu thập thông tin,... đồng thời thực hiện tốt công tác đối ngoại nhân dân, bảo đảm đầy đủ lực lượng, phương tiện và các điều kiện cần thiết để Đội K52 hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Mỗi mẫu ADN được lấy thành công là thêm một tia hy vọng nhỏ nhoi nhưng bền bỉ để trả lại tên tuổi cho các anh

Mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy không chỉ khép lại hành trình kiếm tìm của một gia đình, mà còn tiếp nối đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" của dân tộc. 

Với quyết tâm của các cấp, các ngành và lực lượng làm nhiệm vụ, hành trình đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với đất mẹ sẽ vẫn tiếp tục, cho đến khi còn có thể tìm thêm một người, thêm một phần mộ, thêm một niềm an ủi cho những gia đình đã chờ đợi suốt nhiều thập kỷ.

PV: Xin cảm ơn bà về cuộc trò chuyện!

Gia Lai quyết tâm hoàn thành sớm chỉ tiêu Chiến dịch 500 ngày đêm

Quân khu 5 đang đẩy mạnh triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm với mục tiêu tìm kiếm, quy tập 1.480 hài cốt liệt sĩ. Đến ngày 14/7, toàn Quân khu đã quy tập được 109 hài cốt, đạt 11,1% chỉ tiêu năm 2026.