Cách NATO cung cấp 6,7 tỷ USD vũ khí cho Ukraine

Trong suốt một năm hoạt động, chương trình PURL (Danh sách Yêu cầu Ưu tiên của Ukraine) – cơ chế hợp tác giữa Mỹ, NATO và Ukraine – đã trở thành một trong những kênh cung cấp vũ khí quan trọng nhất cho Lực lượng Phòng vệ Ukraine, với tổng giá trị lên tới 6,7 tỷ USD.

Cơ chế này được khởi động vào tháng 7/2025 sau thỏa thuận giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng thư ký NATO Mark Rutte và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy.

PURL hoạt động theo nguyên tắc đơn giản nhưng hiệu quả. Danh sách các nhu cầu quốc phòng ưu tiên cao nhất của Ukraine được lập và "đóng gói" thành các gói hỗ trợ trị giá khoảng 500 triệu USD mỗi gói.

NATO, dưới sự điều phối của Tổng thư ký Rutte, xác định các nước thành viên và đối tác sẽ tài trợ cho từng gói. Đồng thời, Tư lệnh Tối cao Đồng minh châu Âu của NATO (SACEUR), Tướng Alexus Grynkewich, xác định loại vũ khí và trang thiết bị mà Mỹ có thể cung cấp từ kho dự trữ hiện có.

Thông qua PURL, Ukraine nhận khoảng 95% tổng số tên lửa đánh chặn Patriot, bao gồm cả tên lửa PAC-3 – thành phần then chốt giúp bảo vệ các thành phố của nước này trước tên lửa đạn đạo của đối phương. Ảnh: Regjeringen

Điểm then chốt của PURL là vũ khí được lấy từ kho dự trữ sẵn có của Mỹ, một số đã được đặt trước tại châu Âu, giúp việc giao hàng diễn ra nhanh chóng hơn nhiều so với các hợp đồng mua sắm truyền thống.

Lô vũ khí đầu tiên theo cơ chế PURL đã đến Ukraine vào tháng 9/2025. Sau một năm hoạt động, 29 quốc gia đã tham gia sáng kiến này, bao gồm 26 thành viên NATO và 3 quốc gia đối tác như Australia và New Zealand.

Tổng số tiền đóng góp đạt 6,7 tỷ USD, tài trợ cho hơn 10 gói vũ khí phục vụ Lực lượng Phòng vệ Ukraine. Các nhà tài trợ lớn nhất gồm Na Uy với 1,36 tỷ USD, Hà Lan 1,163 tỷ USD, Đức 900 triệu USD, Canada 834 triệu USD và Thụy Điển 546 triệu USD.

Đóng góp quan trọng nhất của PURL đối với an ninh hàng ngày của người dân Ukraine là việc cung cấp tên lửa đánh chặn cho hệ thống phòng không Patriot.

Thông qua PURL, Ukraine nhận khoảng 95% tổng số tên lửa đánh chặn Patriot, bao gồm cả tên lửa PAC-3 – thành phần then chốt giúp bảo vệ Kiev, Kharkiv và nhiều thành phố khác trước các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Nga.

Khi có đủ tên lửa đánh chặn, Ukraine có thể tối ưu hóa khả năng đánh chặn; ngược lại, khi kho dự trữ cạn kiệt, tên lửa của đối phương sẽ dễ dàng xuyên thủng hệ thống phòng thủ.

PURL giải quyết đúng điểm yếu này bằng cách duy trì nguồn cung tên lửa đánh chặn liên tục, thay vì chỉ cung cấp các hệ thống Patriot.

Cơ chế này cho phép các đồng minh gộp nguồn lực vào một kênh điều phối thống nhất, thay vì mỗi nước phải đàm phán riêng với Mỹ, từ đó giảm trùng lặp và tăng hiệu quả hỗ trợ. Các nước có nền kinh tế nhỏ hơn cũng có thể tham gia dễ dàng hơn.

Bộ Quốc phòng Ukraine đánh giá PURL là một trong những cơ chế then chốt đáp ứng nhu cầu cấp bách của nước này về vũ khí và trang thiết bị do Mỹ sản xuất, đặc biệt là phòng không, đạn dược pháo binh và các trang bị chiến lược khác.

Cơ chế này giúp triển khai nguồn lực đối tác hiệu quả hơn, hướng vào các ưu tiên thực tế trên chiến trường và đơn giản hóa công tác phối hợp.

Sau một năm vận hành, PURL đã chứng minh tính hiệu quả: Nguồn tài trợ được chuyển thành tên lửa đánh chặn được triển khai tại các vị trí tác chiến, đồng thời vòng tròn các nhà tài trợ tiếp tục mở rộng.

Một khi xung đột còn tiếp diễn, nhu cầu về nguồn cung phòng không ổn định và có thể dự đoán được vẫn sẽ tồn tại.

PURL đã chứng minh rằng mô hình hợp tác quốc tế này có thể đáp ứng nhu cầu đó một cách nhất quán chứ không phải chỉ dựa trên những giải pháp tạm thời.

Minh Đức (Theo United24 Media, UATV)