Mở đường cho doanh nghiệp FDI tiếp cận thị trường chứng khoán Việt Nam

Ngày 28/7, SSI phối hợp cùng Daiwa Securities Group tổ chức hội thảo "Lộ trình niêm yết cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam". Với SSI, ngày tổ chức hội thảo cũng gợi lại một dấu mốc đặc biệt. Ngày 28/7/2000, phiên giao dịch đầu tiên tại Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Tp.HCM (tiền thân của HOSE) diễn ra với hai doanh nghiệp niêm yết đầu tiên là REE và SAM, đều do SSI tư vấn niêm yết.

Đúng 26 năm sau, ngày 28/7/2026, SSI tiếp tục kết nối cơ quan quản lý, sở giao dịch và các tổ chức chuyên môn để cùng thảo luận lộ trình đưa các doanh nghiệp FDI đang hoạt động tại Việt Nam đến gần hơn với thị trường chứng khoán. 

Sau hơn 3 thập kỷ thu hút đầu tư nước ngoài, khu vực FDI đã trở thành một cấu phần quan trọng của nền kinh tế, nhưng sự hiện diện trên thị trường chứng khoán vẫn chưa tương xứng với quy mô hoạt động. Mở rộng lộ trình niêm yết cho doanh nghiệp FDI vì vậy vừa giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dài hạn, vừa bổ sung nguồn hàng và lựa chọn đầu tư cho thị trường. 

Yêu cầu này càng có ý nghĩa khi Việt Nam hướng tới nâng hạng, bởi sức hấp dẫn của thị trường không chỉ phụ thuộc vào hạ tầng và khả năng tiếp cận, mà còn được quyết định bởi chất lượng, mức độ đa dạng của hàng hóa niêm yết và năng lực hấp thụ các dòng vốn lớn.

Từ hiện diện đầu tư đến tham gia thị trường vốn

Mở đầu hội thảo, Phó Chủ tịch UBCKNN Hoàng Văn Thu đã chia sẻ một số nội dung trọng điểm tại Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, liên tục đến năm 2045. Đây là nội dung được trích từ dự thảo Đề án cải cách được Bộ Tài chính trình lên Thủ tướng Chính phủ và chưa được phê duyệt chính thức.

Tham dự và phát biểu tại hội thảo, Ngài Ito Naoki - Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam, chia sẻ góc nhìn về quan hệ hợp tác kinh tế, đầu tư giữa hai quốc gia, đồng thời nhấn mạnh dư địa tăng cường kết nối doanh nghiệp Nhật Bản với thị trường vốn Việt Nam.

Tiếp theo đó, ông Thomas Nguyễn - Giám đốc Thị trường Nước ngoài SSI trình bày về triển vọng kinh tế vĩ mô và bối cảnh chính sách tác động đến quyết định tham gia thị trường vốn của doanh nghiệp. 

Ông cho rằng cơ cấu dòng tiền trên thị trường chứng khoán Việt Nam đang thay đổi theo hướng chuyên nghiệp hơn, trong bối cảnh khối ngoại bán ròng, dòng vốn tổ chức gia tăng và thị trường kỳ vọng thêm các thương vụ IPO chất lượng từ doanh nghiệp FDI.

Trọng tâm của hội thảo là phiên thảo luận về những yếu tố doanh nghiệp FDI cần cân nhắc và lộ trình tham gia thị trường vốn Việt Nam, do ông Thomas Nguyễn - Giám đốc Thị trường Nước ngoài, SSI, chủ trì.

Toàn cảnh hội thảo (Ảnh: SSI).

Các góc nhìn từ cơ quan quản lý, sở giao dịch, tư vấn pháp lý, kiểm toán và ngân hàng đầu tư cho thấy niêm yết không đơn thuần là thời điểm doanh nghiệp đưa cổ phiếu lên giao dịch. 

Đó là một quá trình chuẩn bị có tính hệ thống, từ xem xét điều kiện pháp lý, cấu trúc sở hữu và tài chính, đến nâng cấp quản trị, chuẩn hóa báo cáo, thực hiện nghĩa vụ công bố thông tin và xây dựng quan hệ với cộng đồng nhà đầu tư.

Đối với doanh nghiệp FDI, quá trình này có những yêu cầu đặc thù do sự giao thoa giữa pháp luật về đầu tư, doanh nghiệp, chứng khoán và quản lý ngoại hối. Bởi vậy, một lộ trình niêm yết khả thi cần được xây dựng từ sớm, dựa trên mức độ sẵn sàng và chiến lược phát triển dài hạn của từng doanh nghiệp, thay vì chỉ bắt đầu khi phát sinh nhu cầu huy động vốn.

Trong quá trình đó, hoạt động ngân hàng đầu tư giữ vai trò kết nối giữa nhu cầu phát triển của doanh nghiệp và các tiêu chuẩn của thị trường. Vai trò tư vấn không dừng ở việc chuẩn bị một giao dịch, mà trải dài từ đánh giá khả năng niêm yết, xây dựng cấu trúc vốn, hoàn thiện nền tảng quản trị đến lựa chọn thời điểm, tiếp cận nhà đầu tư và duy trì chất lượng doanh nghiệp sau khi lên sàn.

Nếu được tháo gỡ bằng một cơ chế rõ ràng và sự phối hợp đồng bộ giữa các bên, việc mở rộng cánh cửa thị trường vốn cho doanh nghiệp FDI có thể tạo ra lợi ích hai chiều, doanh nghiệp tiếp cận thêm nguồn vốn phục vụ tăng trưởng, trong khi thị trường được bổ sung nguồn hàng có chất lượng và phản ánh đầy đủ hơn cấu trúc của nền kinh tế.

Bổ sung nguồn hàng phải đi cùng phát triển nguồn vốn dài hạn

Việc đưa thêm các doanh nghiệp FDI lên sàn có thể góp phần mở rộng nguồn hàng và phản ánh đầy đủ hơn cơ cấu của nền kinh tế trên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, một thị trường vốn có chiều sâu không chỉ được đo bằng số lượng doanh nghiệp niêm yết, mà còn phụ thuộc vào khả năng huy động và phân bổ nguồn lực qua nhiều kênh, cùng sự phát triển của cơ sở nhà đầu tư dài hạn và các công cụ đánh giá rủi ro.

Từ cách tiếp cận đó, phiên trình bày và thảo luận về trái phiếu doanh nghiệp và quỹ hưu trí mở rộng câu chuyện của hội thảo từ "đưa doanh nghiệp lên sàn" sang bài toán hoàn thiện các cấu phần của thị trường tài chính. Phiên thảo luận do bà Hoàng Việt Phương - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Xếp hạng Tín nhiệm S&I (S&I Ratings) điều phối.

Trong thị trường trái phiếu doanh nghiệp, xếp hạng tín nhiệm cung cấp thêm một cơ sở độc lập để nhận diện khả năng thực hiện nghĩa vụ tài chính của tổ chức phát hành. Sự hiện diện của một thước đo rủi ro có tính hệ thống giúp nhà đầu tư phân tích và định giá trái phiếu trên cơ sở chất lượng tín dụng, thay vì chủ yếu dựa vào lãi suất hoặc tài sản bảo đảm.

Khi thông tin về rủi ro được minh bạch và có khả năng so sánh tốt hơn, thị trường có điều kiện phân bổ vốn theo chất lượng của từng tổ chức phát hành. Đây là nền tảng cần thiết để thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển theo hướng phân hóa, kỷ luật và bền vững hơn.

Ở chiều ngược lại, sự phát triển của các quỹ hưu trí có thể hỗ trợ hình thành một lớp nhà đầu tư tổ chức mang tính dài hạn. Với đặc điểm tích lũy đều đặn và đầu tư theo kỳ hạn dài, dòng vốn từ quỹ hưu trí có thể góp phần ổn định cơ sở nhà đầu tư, hỗ trợ nhu cầu huy động vốn dài hạn của doanh nghiệp và giảm mức độ phụ thuộc của thị trường vào các dòng tiền ngắn hạn.

Sự tham gia của SSI AM và S&I Ratings vì vậy không phải là những nội dung tách rời câu chuyện niêm yết. Các chủ đề cùng hướng tới một yêu cầu chung của thị trường: bổ sung nguồn hàng cần song hành với đa dạng hóa kênh dẫn vốn, nâng cao năng lực đánh giá rủi ro và phát triển nền tảng nhà đầu tư dài hạn. Khi các cấu phần này được củng cố đồng thời, thị trường vốn mới có thể nâng cao năng lực hấp thụ và phân bổ hiệu quả hơn các dòng vốn trong nước và quốc tế.

Đưa kết nối Việt Nam - Nhật Bản đi sâu hơn vào thị trường vốn

Hội thảo "Lộ trình niêm yết cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam" không chỉ mang ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh thị trường vốn Việt Nam cần mở rộng nguồn hàng và nâng cao chiều sâu, mà còn tiếp nối các hoạt động hợp tác giữa SSI và Daiwa Securities Group trong việc kết nối doanh nghiệp, nhà đầu tư và cơ hội huy động vốn giữa Việt Nam và Nhật Bản.

Nhật Bản là một trong những đối tác đầu tư lâu dài của Việt Nam, với cộng đồng doanh nghiệp hiện diện trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế. Tuy nhiên, sự kết nối giữa hoạt động đầu tư trực tiếp và thị trường vốn vẫn còn dư địa phát triển. Việc giúp các doanh nghiệp Nhật Bản và doanh nghiệp FDI hiểu rõ hơn về yêu cầu, cơ hội và lộ trình tham gia thị trường chứng khoán vì vậy có thể mở ra một bước phát triển tiếp theo trong quan hệ đầu tư giữa hai quốc gia.

Phó Chủ tịch UBCKNN Hoàng Văn Thu (Ảnh: SSI).

Sự phối hợp giữa SSI và Daiwa Securities Group tạo ra một cầu nối hai chiều: Hỗ trợ doanh nghiệp FDI tiếp cận hệ sinh thái thị trường vốn Việt Nam, đồng thời cung cấp thêm thông tin và cơ hội tiếp cận cho các nhà đầu tư quốc tế quan tâm đến thị trường.

Theo cách tiếp cận đó, hội thảo không chỉ xử lý các vấn đề kỹ thuật của một lộ trình niêm yết. Chương trình còn hướng đến câu chuyện dài hạn hơn về khả năng luân chuyển vốn giữa hai thị trường, đưa mối quan hệ hợp tác từ hiện diện đầu tư sang kết nối sâu hơn về tài chính và thị trường vốn.

Khép lại chương trình, ông Tsutomu Hiramatsu - Giám đốc Điều hành cấp cao, Giám đốc vùng châu Á – Thái Bình Dương, Daiwa Securities Group, tái khẳng định cam kết đồng hành cùng SSI trong việc tăng cường kết nối doanh nghiệp, nhà đầu tư và dòng vốn giữa Việt Nam và Nhật Bản, qua đó góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường vốn cho các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam.