Bí ẩn về nữ họa sĩ nổi tiếng: Mất hết ký ức nhưng tài năng vẫn vẹn nguyên

Khi nhìn thấy những bức tranh từng xuất hiện trên bìa The New Yorker, Lonni Sue Johnson cảm thấy chúng rất quen thuộc. Nhưng bà không thể nhớ mình là người đã vẽ chúng.

Đó là nghịch lý khiến các nhà thần kinh học trên khắp thế giới kinh ngạc suốt gần hai thập kỷ.

Một loại virus về cơ bản đã phá hủy hồi hải mã của Lonni Sue Johnson, và cô ấy không còn nhớ được những gì đã xảy ra năm phút trước đó. Cuộc sống của cô ấy trở thành một chuỗi những đoạn cắt ghép bất tận. Ảnh của Phillip Toledano/Newyorker

Trước năm 2007, Lonni Sue Johnson là một phụ nữ đa tài hiếm có. Bà là họa sĩ minh họa nổi tiếng, từng cộng tác với The New Yorker, The New York Times, IBM và nhiều thương hiệu lớn. Ngoài hội họa, bà còn chơi viola trong dàn nhạc, sở hữu máy bay riêng và có bằng phi công với hàng trăm giờ bay.

Mọi thứ thay đổi vào dịp Giáng sinh năm 2007. Sau vài ngày sốt cao và đau đầu, Johnson bắt đầu nói năng lộn xộn. Bệnh viện xác định bà mắc viêm não do virus – căn bệnh có thể phá hủy các vùng não chịu trách nhiệm hình thành ký ức. Bà sống sót, nhưng cái giá phải trả là gần như toàn bộ cuộc đời trước đó bị xóa khỏi tâm trí.

Johnson vẫn biết tên mình. Bà nhận ra mẹ và chị gái. Bà biết mình từng là họa sĩ. Nhưng khi được hỏi đã học mỹ thuật ở đâu, từng kết hôn với ai hay làm việc cho những tờ báo nào, bà hoàn toàn không có câu trả lời.

Bi kịch hơn cả là khi gia đình nhắc đến người cha đã mất hơn 20 năm trước. Johnson sững sờ như vừa nghe một tin dữ lần đầu tiên trong đời: "Cha tôi mất rồi sao? Chuyện xảy ra khi nào?"

Nếu mất ký ức quá khứ đã đau lòng, thì điều xảy ra sau đó còn khắc nghiệt hơn. Johnson gần như không thể tạo ra ký ức mới.

Một người hàng xóm có thể trò chuyện với bà suốt buổi sáng. Chiều hôm đó, người ấy trở lại và Johnson không còn nhớ đã từng gặp. Bà liên tục hỏi: "Chuyện gì đã xảy ra với tôi?", rồi vài phút sau lại hỏi đúng câu ấy như lần đầu tiên. Cuộc sống của bà bị mắc kẹt trong một "hiện tại vĩnh cửu", nơi mọi trải nghiệm đều nhanh chóng biến mất.

Thế nhưng, chính tại đây lại xuất hiện điều khiến giới khoa học sửng sốt. Dù không nhớ mình từng là nghệ sĩ, Johnson vẫn có thể cầm bút và sáng tạo. Bà vẽ, thiết kế ô chữ, tạo các trò chơi ngôn ngữ và sau nhiều tháng luyện tập còn lấy lại khả năng chơi đàn viola. Bà không nhớ đã luyện tập hôm trước, nhưng mỗi ngày kỹ năng vẫn tiến bộ.

Điều đó chứng minh rằng ký ức không phải là một "ngăn kéo" duy nhất trong não bộ. Ký ức về cuộc đời, kiến thức và kỹ năng được lưu giữ bằng những hệ thống khác nhau. Khi một hệ thống bị phá hủy, hệ thống khác vẫn có thể tồn tại.

Chính vì thế, Lonni Sue Johnson trở thành một trong những bệnh nhân mất trí nhớ được nghiên cứu nhiều nhất thế kỷ XXI. Hàng chục công trình khoa học từ Princeton và Johns Hopkins đã sử dụng trường hợp của bà để tìm hiểu cách bộ não lưu giữ bản sắc, khả năng sáng tạo và học hỏi.

Ngày nay, Johnson vẫn vẽ gần như mỗi ngày. Bà có thể không nhớ ngày hôm qua mình đã làm gì. Nhưng mỗi khi cầm cây bút chì lên, thế giới lại hiện ra trước mắt bằng những đường nét đầy sáng tạo, như thể tài năng của một con người đôi khi còn bền bỉ hơn chính ký ức về cuộc đời họ.

Khánh Linh (t/h)

Tham khảo thêm

Người đàn ông đóng đinh xuyên người vẫn mỉm cười: Bí mật nào giúp vượt qua đau đớn?

Tham khảo thêm

Siêu bão Dolphin mạnh cấp 17 tiếp tục tăng tốc, Việt Nam liệu có bị ảnh hưởng?