Nuôi cá lồng trên lòng hồ thủy điện, mở hướng thoát nghèo của người dân vùng cao

Bước ngoặt mở ra hướng thoát nghèo

Những ngày cuối tháng 7, buổi sớm trên lòng hồ thủy điện Trung Sơn, xã Trung Sơn (Thanh Hóa), mặt nước xanh ngắt phẳng như tấm gương khổng lồ. Từ cầu Ta Bán nhìn xuống, những căn nhà gỗ nhỏ nằm chênh vênh trên các lồng cá, phản chiếu xuống mặt hồ. Từng cụm lồng nổi lên giữa mênh mang sông nước, đó là nơi nuôi cá lồng - nguồn sinh kế chính của 57 hộ dân địa phương.

Anh Ngô Văn Chiến, 37 tuổi, ở bản Ta Bán, chỉ vài năm trước, người đàn ông này vẫn mưu sinh bằng nghề đánh bắt tự nhiên trên sông Mã. Năm 2021, trong một lần đánh cá dọc sông Mã, anh nhận ra mặt hồ thủy điện có dòng nước trong, lưu thông liên tục, rất phù hợp để nuôi cá lồng. Nghĩ là làm, anh mạnh dạn vay vốn đầu tư.

Tận dụng mặt nước nuôi cá lồng trên lòng hồ thủy điện.

Những ngày đầu, cả gia đình gần như "ăn ngủ" trên mặt hồ. Không ít lần cá chết do chưa nắm kỹ thuật, có vụ giá bán xuống thấp khiến tiền lãi chẳng còn bao nhiêu. Nhưng anh không bỏ cuộc.

Sau vài năm tích lũy kinh nghiệm, 12 lồng cá của gia đình đều cho thu hoạch ổn định. Mỗi năm, sau khi trừ chi phí, anh thu lãi khoảng 120-130 triệu đồng.

"Có đồng ra đồng vào, cuộc sống đỡ vất vả hơn trước. Quan trọng nhất là các con được học hành đầy đủ", anh Chiến nói.

Từ lồng cá của anh Chiến nhìn sang, hàng chục bè nuôi nối tiếp nhau trên mặt hồ. Tiếng máy thuyền, tiếng cá quẫy nước hòa vào không gian yên bình giữa núi rừng.

Những "cánh đồng cá" ấy là thành quả của hàng chục hộ dân từng gắn cuộc sống với nghề đánh bắt tự nhiên.

Những bè cá nổi lên dưới cầu Ta Bán là nơi mưu sinh của 57 hộ dân.

Theo UBND xã Trung Sơn, hiện nay toàn xã có 173 ô lồng nuôi của 57 hộ dân. Phần lớn lồng cá được đặt trên lòng hồ thủy điện Trung Sơn, số còn lại nằm ở các đoạn sông, suối có điều kiện thuận lợi.

Mỗi năm, các lồng cá cung cấp khoảng 35-40 tấn thủy sản ra thị trường. Sau khi trừ chi phí, bình quân mỗi lồng mang lại thu nhập khoảng 14-16 triệu đồng, trở thành nguồn sống chính của nhiều gia đình ven hồ.

Nếu trước đây người dân chỉ nuôi các loại cá truyền thống như rô phi, trắm cỏ, chép hay cá lăng thì nay nhiều hộ đã mạnh dạn đưa cá dầm xanh, cá nheo Mỹ và nhiều loài đặc sản vào nuôi để nâng cao giá trị.

Những chiếc lồng tre, luồng thô sơ ngày nào cũng dần được thay bằng khung sắt chắc chắn. Một số hộ đầu tư lồng nhựa HDPE hiện đại, dù chi phí lớn nhưng có độ bền cao, an toàn hơn trong mùa mưa lũ.

Nghề nuôi cá lồng giúp người dân vùng cao thoát nghèo.

Định hướng tăng sản lượng 

Là một trong những người đầu tiên chuyển từ đánh bắt sang nuôi cá lồng, anh Đinh Công Chức ở bản Ta Bán hiện sở hữu 6 ô lồng.

Trao đổi với PV, a Chức cho biết, lợi thế lớn nhất của hồ Trung Sơn là nguồn nước luôn lưu thông nhờ dòng sông Mã cùng các suối Quanh, Con và Pôi đổ về.

"Dòng nước chảy liên tục giúp lượng thức ăn thừa và chất thải không bị tồn đọng như nuôi ao. Cá có nhiều oxy nên phát triển nhanh, thịt chắc và ngon hơn. Quan trọng là giảm được nhiều chi phí xử lý môi trường", anh nói.

Gia đình anh thu hoạch khoảng 40-50 triệu đồng mỗi lồng mỗi năm, sau khi trừ chi phí còn lãi khoảng 150 triệu đồng.

Mỗi lồng cá cho thu nhập 40-50 triệu đồng/năm.

Không chỉ mang lại thu nhập, nghề nuôi cá còn làm thay đổi tập quán sản xuất của người dân vùng lòng hồ.

Trước đây, nhiều hộ sống bằng nghề đánh bắt tự nhiên, trong đó không ít người sử dụng kích điện, vó hoặc các hình thức khai thác tận diệt. Khi nguồn lợi thủy sản ngày càng suy giảm, chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân từ bỏ cách khai thác cũ để chuyển sang nuôi cá lồng.

Người dân nuôi đa dạng cá, như rô phi, trắm cỏ, chép hay cá lăng. Thậm chí nhiều hộ đã mạnh dạn đưa cá dầm xanh, cá nheo Mỹ vào nuôi.

Sự thay đổi ấy không chỉ giúp bảo vệ nguồn lợi thủy sản mà còn mở ra sinh kế ổn định hơn cho người dân.

Để hỗ trợ các hộ nuôi, xã Trung Sơn thành lập Hợp tác xã Dịch vụ nuôi trồng thủy sản cựu chiến binh Trung Sơn với 15 thành viên nhằm liên kết sản xuất và tìm đầu ra cho sản phẩm.

TIN LIÊN QUANMùa mưa bão đã "gõ cửa", nhiều công trình chống sạt lở vẫn chưa hoàn thành

Trao đổi với phóng viên, đại diện UBND xã Trung Sơn cho biết, sau nhiều năm thực hiện đề án phát triển nuôi cá lồng của tỉnh, nghề nuôi cá trên lòng hồ đã chứng minh phù hợp với điều kiện tự nhiên địa phương.

Đến năm 2030, xã đặt mục tiêu phát triển khoảng 190-200 ô lồng, nâng số hộ nuôi lên 65-70 hộ, sản lượng đạt 45-47 tấn thủy sản mỗi năm.

Để đạt mục tiêu này, địa phương kiến nghị tỉnh tiếp tục hỗ trợ vốn, con giống, chuyển giao khoa học kỹ thuật, xây dựng thương hiệu cá lồng Trung Sơn và thu hút doanh nghiệp tham gia chuỗi sản xuất, tiêu thụ.