Phát triển dược liệu và thuốc từ cây sâm Ngọc Linh

Cây sâm Ngọc Linh đang mở ra một cơ hội mới trong chiến lược phát triển kinh tế và ngành dược của Việt Nam - Ảnh: VGP/NA

Theo Viện Dược liệu Bộ Y tế, sâm Ngọc Linh (cây thuốc giấu, củ ngải rợm, Sâm K5...) là loài đặc hữu hẹp của miền Trung Việt Nam, tập trung ở vùng núi Ngọc Linh, thuộc TP. Đà Nẵng và tỉnh Quảng Ngãi ở độ cao từ 1.500 m đến 2.100 m.

Với 87 hợp chất saponin (chủ yếu khung dammaran) đã được tìm thấy trong các bộ phận của sâm Ngọc Linh và giá trị dược học, giá trị kinh tế được minh chứng thông qua các kết quả nghiên cứu và thực tiễn triển khai, sâm Ngọc Linh đã được đưa vào danh mục sản phẩm Quốc gia và được Chính phủ ưu tiên đầu tư phát triển.

Có thể thấy rằng, phát triển dược liệu và thuốc từ dược liệu, trong đó có sâm Ngọc Linh là cây chủ lực, đang mở ra một cơ hội mới trong chiến lược phát triển kinh tế và ngành dược của Việt Nam.

Theo đại diện Viện Dược liệu, để phát triển bền vững nguồn tài nguyên dược liệu Việt Nam cần sử dụng có hiệu quả mọi tiềm năng về điều kiện tự nhiên và xã hội để phát triển các vùng trồng dược liệu, gắn với bảo tồn và khai thác hợp lý nguồn dược liệu tự nhiên, đồng thời bảo vệ đa dạng sinh học và môi trường sinh thái.

Bên cạnh đó, phát triển dược liệu theo hướng sản xuất hàng hóa đáp ứng nhu cầu thị trường cần gắn sản xuất nguyên liệu với tiêu thụ sản phẩm, xây dựng vùng trồng dược liệu gắn với công nghiệp chế biến, cơ cấu sản phẩm đa dạng bảo đảm an toàn và chất lượng, khả năng cạnh tranh cao, đáp ứng nhu cầu sử dụng dược liệu trong nước và xuất khẩu.

Trong Quyết định số 376/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt "Chương trình phát triển công nghiệp dược, dược liệu sản xuất trong nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045" đã nêu rõ mục tiêu: đến năm 2030 thuốc sản xuất trong nước đạt khoảng 80% nhu cầu sử dụng và 70% giá trị thị trường, trong đó thuốc dược liệu tăng thêm ít nhất 30% so với năm 2020.

Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Hồ Quảng Bửu cho biết sau khi mở rộng địa giới hành chính, TP. Đà Nẵng có diện tích hơn 11.800 km², dân số trên 3 triệu người, với hệ sinh thái đa dạng từ biển, đồng bằng đến miền núi. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển các loại cây dược liệu quý hiếm, đặc biệt là sâm Ngọc Linh – được xem là "Quốc bảo Việt Nam" với giá trị dược học và kinh tế đặc biệt cao.

Bên cạnh đó, TP. Đà Nẵng còn sở hữu trên 800 loài dược liệu, phân bố chủ yếu tại các khu vực miền núi, là nguồn tài nguyên sinh học quý giá, góp phần phát triển kinh tế và nâng cao đời sống người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số.

Những năm qua, công tác bảo tồn và phát triển sâm Ngọc Linh, dược liệu luôn được Chính phủ quan tâm chỉ đạo, tạo nền tảng quan trọng để phát triển ngành dược liệu quy mô lớn, nâng tầm giá trị sâm Ngọc Linh. 

Nổi bật là việc Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chương trình phát triển sâm Việt Nam đến năm 2030, định hướng đến năm 2045 trên địa bàn tỉnh Quảng Nam (nay là TP. Đà Nẵng) tại Quyết định số 611/QĐ-TTg ngày 01/06/2023; phê duyệt Đề án "Phát triển và hình thành trung tâm công nghiệp dược liệu tại Quảng Nam với sâm Ngọc Linh là cây chủ lực" tại Quyết định số 463/QĐ-TTg ngày 28/02/2025. 

Trên cơ sở các định hướng quan trọng này, TP. Đà Nẵng đã chủ động tham mưu, đề xuất và ban hành nhiều chương trình, đề án, cơ chế, chính sách phù hợp nhằm bảo tồn, phát triển vùng trồng, đẩy mạnh sản xuất sâm Ngọc Linh và các loại dược liệu có tiềm năng trên địa bàn thành phố. 

Đồng thời, thành phố cũng tích cực phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ triển khai nhiều nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia và cấp thành phố, tập trung vào bảo tồn nguồn gen, nhân giống, chế biến, phát triển sản phẩm và bảo hộ sở hữu trí tuệ.

Tuy nhiên, việc phát triển sâm Ngọc Linh và dược liệu vẫn còn không ít khó khăn, như quy mô sản xuất chưa tương xứng với tiềm năng; chuỗi liên kết còn hạn chế; công nghệ chế biến sâu chưa phát triển mạnh; công tác bảo vệ tài nguyên dược liệu còn đối mặt với nhiều thách thức.

Hội thảo lần này là dịp để cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học trao đổi, đánh giá và đề xuất giải pháp nhằm phát triển vùng nguyên liệu gắn với công nghiệp chế biến dược liệu, đặc biệt là các sản phẩm có giá trị kinh tế cao được chế biến từ cây sâm Ngọc Linh.

Nhật Anh

Tham khảo thêm

Đà Nẵng tổ chức Lễ hội sâm Ngọc Linh và dược liệu quốc tế 2026