Theo chân những người giữ lửa nghề làm bánh canh Trảng Bàng

Mỗi ngày, khi phố phường còn chìm trong màn sương sớm, những lò làm bánh canh truyền thống tại Trảng Bàng (Tây Ninh) đã sáng đèn, đỏ lửa. Trong không gian thoảng mùi gạo mới và hơi nước nghi ngút, những người thợ cần mẫn bắt đầu một ngày làm việc từ lúc 2-3h sáng.

Từ những hạt gạo trắng bình dị, qua đôi bàn tay khéo léo và kinh nghiệm tích lũy suốt nhiều thập kỷ, từng sợi bánh canh mềm dai được tạo nên, mang theo hương vị đã nuôi dưỡng bao thế hệ người Tây Ninh và trở thành một biểu tượng của ẩm thực vùng đất này.

Với nhiều du khách, hành trình đến Tây Ninh gần như sẽ chưa trọn vẹn nếu chưa dừng chân ở Trảng Bàng để thưởng thức một tô bánh canh nóng hổi. Đó không chỉ là món ăn nổi tiếng, mà còn là hương vị đầu tiên lưu lại trong ký ức của biết bao người sau mỗi chuyến đi.

Với người dân địa phương, bánh canh là món ăn quen thuộc của mỗi buổi sáng, còn với du khách, đó là cách cảm nhận rõ nét nhất sự mộc mạc, chân tình của vùng đất Tây Ninh.

Ít ai biết rằng, phía sau một tô bánh canh thơm ngọt là cả một nghề truyền thống đã được gìn giữ bền bỉ qua hơn một thế kỷ.

Trong một cơ sở làm bánh canh lâu năm ở phường Trảng Bàng, ông Hai vẫn đều đặn bắt đầu công việc khi nhiều người còn đang say giấc. Hơn 40 năm gắn bó với nghề, người thợ tóc đã điểm bạc vẫn cẩn thận kiểm tra từng mẻ gạo, nhồi từng khối bột và theo dõi từng nồi nước sôi để tạo nên những sợi bánh canh đúng hương vị truyền thống.

Hơn 40 năm gắn bó với nghề, ông Hai vẫn miệt mài giữ gìn hương vị bánh canh truyền thống.

Đôi bàn tay đã hằn những vết chai sần của ông thoăn thoắt nhào bột. Với người ngoài, đó chỉ là những động tác lặp đi lặp lại, nhưng với người thợ già, mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự tỉ mỉ, sự kiên nhẫn và kinh nghiệm được tích lũy qua hàng chục năm.

Ông Hai vừa thoăn thoắt nhồi bột vừa chia sẻ: "Làm bánh canh không khó, nhưng để sợi bánh vừa mềm, vừa dai, thơm mùi gạo thì phải làm bằng cả cái tâm. Chỉ cần bột nhão hơn một chút, khô hơn một chút hay nước luộc chưa đủ độ sôi là sợi bánh sẽ không còn đúng vị. Nghề này dạy mình phải kiên nhẫn và chỉn chu từ những điều nhỏ nhất".

Theo ông Hai, trước đây mọi công đoạn đều được thực hiện hoàn toàn bằng tay, từ xay gạo, bồng bột, làm bột hồ đến ép sợi. Ngày nay, một số khâu đã có máy móc hỗ trợ để giảm sức lao động.

"Tôi theo nghề này đã mấy chục năm, điều khiến tôi vui nhất là mỗi ngày vẫn có rất nhiều người tìm đến Trảng Bàng chỉ để ăn một tô bánh canh. Mỗi khi thấy khách ăn ngon miệng rồi khen đúng vị xưa, tôi cảm thấy mọi vất vả đều xứng đáng. Chỉ mong con cháu sau này tiếp tục giữ nghề để bánh canh Trảng Bàng không chỉ là món ăn ngon mà còn là niềm tự hào của quê hương", ông Hai bộc bạch.

Nhìn người thợ già cần mẫn bên những nồi nước sôi nghi ngút khói, mới cảm nhận hết rằng điều làm nên danh tiếng của bánh canh Trảng Bàng không chỉ nằm ở nguyên liệu hay bí quyết chế biến, mà còn ở tình yêu nghề và sự bền bỉ của những con người lặng lẽ gìn giữ hương vị truyền thống qua nhiều thế hệ.

Từng sợi bánh canh được ép đều trước khi đưa vào nồi nước sôi.

Theo các hộ làm nghề lâu năm, bánh canh Trảng Bàng xuất hiện từ những năm đầu thế kỷ XX. Thuở ban đầu, món ăn được bán trong những gánh hàng nhỏ ven tuyến giao thương nối Sài Gòn với Tây Ninh để phục vụ người dân và khách lữ hành. Nhờ hương vị thơm ngon, giá cả bình dân và sự tiện lợi, bánh canh nhanh chóng trở thành món ăn quen thuộc của người dân vùng Trảng Bàng.

Hơn một thế kỷ trôi qua, từ món ăn dân dã, bánh canh Trảng Bàng đã trở thành niềm tự hào của ẩm thực Tây Ninh. Nhiều gia đình vẫn tiếp tục truyền nghề từ đời này sang đời khác, gìn giữ bí quyết riêng trong từng công đoạn, từ chọn gạo, pha bột đến ninh nước lèo, tạo nên những hương vị đặc trưng nhưng vẫn giữ trọn "hồn cốt" của món ăn.

Ngày nay, dọc Quốc lộ 22 và khu vực trung tâm phường Trảng Bàng, nhiều quán bánh canh lâu đời luôn tấp nập thực khách. Có những quán đã trải qua ba, thậm chí bốn thế hệ phục vụ người dân và du khách. Vào mỗi dịp cuối tuần hay lễ, hình ảnh những tô bánh canh nghi ngút khói, những đĩa rau xanh mướt và dòng người kiên nhẫn chờ thưởng thức đã trở thành nét quen thuộc của vùng đất này.

Một tô bánh canh nóng hổi mở đầu hành trình khám phá văn hóa và ẩm thực Tây Ninh.

Không chỉ là một món ăn nổi tiếng, bánh canh Trảng Bàng còn là sản phẩm du lịch đặc trưng của Tây Ninh. Cùng với bánh tráng phơi sương, bò tơ Trảng Bàng và nhiều đặc sản khác, món ăn này góp phần tạo nên bản sắc ẩm thực địa phương.

Nhiều doanh nghiệp lữ hành hiện đã đưa trải nghiệm thưởng thức bánh canh vào chương trình tham quan các điểm đến như Khu du lịch quốc gia Núi Bà Đen, Tòa Thánh Cao Đài hay Vườn Quốc gia Lò Gò – Xa Mát, giúp du khách cảm nhận Tây Ninh không chỉ qua cảnh sắc mà còn qua hương vị.

Trong dòng chảy của cuộc sống hiện đại, máy móc có thể thay thế một phần sức lao động, nhưng không thể thay thế kinh nghiệm, sự tỉ mỉ và tình yêu nghề của những người thợ. Họ không chỉ làm ra những sợi bánh để mưu sinh, mà còn đang gìn giữ một phần ký ức văn hóa của quê hương.

Mỗi tô bánh canh Trảng Bàng vì thế không đơn thuần là một món ăn. Đó là kết tinh của hơn một thế kỷ gìn giữ nghề truyền thống, là câu chuyện về những con người lặng lẽ giữ lửa, để hương vị mộc mạc của quê hương tiếp tục theo chân du khách đi khắp mọi miền và trở thành niềm tự hào của vùng đất Tây Ninh.

Nguyên liệu được chọn là gạo tẻ nở. Gạo được vo sạch, ngâm mềm trong nhiều giờ rồi xay nhuyễn với nước, tạo thành hỗn hợp bột nước mịn.

Hỗn hợp bột được cho vào túi vải sạch để ép bớt nước, giúp bột đạt độ ráo cần thiết (còn gọi là bồng bột). Sau đó, khối bột được nhồi kỹ, tạo độ mịn và đồng nhất.

Một phần bột được làm chín bằng cách luộc với nước sôi để tạo thành bột hồ. Công đoạn này giúp tăng độ kết dính tự nhiên, tạo độ dai đặc trưng cho sợi bánh mà không cần sử dụng phụ gia.

Phần bột hồ được trộn đều với phần bột sống, tiếp tục nhồi thật kỹ đến khi đạt độ dẻo và đàn hồi.

Khối bột sau đó được đưa vào khuôn hoặc máy ép để tạo thành những sợi bánh canh có kích thước đồng đều.

Sợi bánh được thả vào nồi nước sôi và luộc đến khi nổi lên mặt nước, báo hiệu đã chín. Sau đó, bánh được vớt ra và ngâm ngay vào nước lạnh để sợi bánh săn chắc, giữ được độ dai, không bết dính và có màu trắng trong tự nhiên.

Tham khảo thêm

Độc đáo nghề bẫy mực bằng “bóng” tre ở Quảng Ngãi

Tham khảo thêm

Nghề "nấu" vị mát giữa miền nắng gió Quảng Ngãi

Tham khảo thêm

Đỏ lửa nghề làm đường thốt nốt ở vùng Bảy Núi