Bộ trưởng Lê Hoài Trung: Ngoại giao phục vụ phát triển cần chuyển từ “hỗ trợ” sang “kiến tạo”

Sáng 4/8, tại Hà Nội, trong khuôn khổ Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33, Bộ Ngoại giao chủ trì phiên toàn thể "Ngoại giao phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới - tư duy đột phá - hành động quyết liệt - kết quả thực chất". Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự và sẽ phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị.

Ngoại giao phục vụ phát triển có nhiều bước tiến quan trọng

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết, giai đoạn 2021-2025, công tác ngoại giao phục vụ phát triển đã có nhiều bước tiến quan trọng, đi vào chiều sâu và có những đóng góp thiết thực vào thành tựu chung của đất nước.

Trước hết, nhận thức về vị trí, vai trò và tầm quan trọng của ngoại giao phục vụ phát triển đã có chuyển biến rõ nét. Ngoại giao phục vụ phát triển, với trọng tâm là ngoại giao kinh tế và ngoại giao công nghệ, nay đã được khẳng định là một nhiệm vụ cơ bản, trọng tâm của ngành Ngoại giao.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung phát biểu tại hội nghị (Ảnh: Hữu Thắng).

Thứ hai, ngành Ngoại giao và các lực lượng phối hợp đã quán triệt sâu sắc phương châm lấy người dân, doanh nghiệp và địa phương làm trung tâm. 

Theo đó, công tác hỗ trợ doanh nghiệp và địa phương ngày càng thực chất hơn, đồng hành trong quá trình tìm kiếm thị trường, thẩm định đối tác, xử lý tranh chấp và kết nối nguồn lực, qua đó góp phần nâng cao vị thế của doanh nghiệp và các địa phương Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Cụ thể, chỉ riêng trong giai đoạn 2024-2025, các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đã triển khai hơn 1.200 hoạt động xúc tiến thương mại, đầu tư và du lịch; hỗ trợ hơn 550 hoạt động kết nối, xúc tiến của các địa phương; đồng thời ký kết khoảng 230 thỏa thuận hợp tác với các đối tác quốc tế.

Thứ ba, ngoại giao phục vụ phát triển đã đóng góp ngày càng thực chất hơn vào tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an ninh kinh tế và ứng phó với các tình huống khủng hoảng. Bên cạnh các hoạt động đối ngoại thường xuyên, ngoại giao vắc-xin và ngoại giao năng lượng thời gian qua đã phát huy hiệu quả, tận dụng cục diện đối ngoại thuận lợi và vị thế quốc tế của đất nước để huy động nguồn lực phục vụ phát triển.

Từ đầu năm 2024 đến nay, đã có hơn 150 cam kết, thỏa thuận hợp tác về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được ký kết nhân dịp các hoạt động đối ngoại của lãnh đạo cấp cao. Các cơ quan đại diện cũng đã kết nối hơn 150 địa phương, tổ chức trong nước với các đối tác quốc tế, trong đó có 12 tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và các đại biểu tại hội nghị (Ảnh: Hữu Thắng).

Bên cạnh những kết quả đạt được, Bộ trưởng nêu rõ, công tác ngoại giao phục vụ phát triển vẫn còn nhiều hạn chế và cần tiếp tục được nâng cao hiệu quả.

Trước hết, cần chuyển hóa hiệu quả hơn cục diện đối ngoại thuận lợi và quan hệ ngoại giao tốt đẹp giữa Việt Nam với các đối tác thành các dự án hợp tác kinh tế cụ thể, kết quả thực chất và sự đan xen lợi ích chiến lược. Đặc biệt, việc thúc đẩy thực thi các cam kết, thỏa thuận quốc tế cần được triển khai quyết liệt và thực chất hơn.

Bên cạnh đó, cơ chế phối hợp cần bảo đảm tính đồng bộ, chặt chẽ hơn giữa trong nước và ngoài nước, gắn với các hệ thống chỉ tiêu định lượng. Một số cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài vẫn chưa phát huy đầy đủ vai trò là cầu nối trong việc truyền tải và triển khai hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước tại địa bàn.

Công tác nghiên cứu, dự báo, tham mưu chiến lược, cũng như nắm bắt thông tin về những biến chuyển chính sách tại các địa bàn cần được thực hiện kịp thời, nhạy bén và hiệu quả hơn.

Đổi mới mạnh mẽ công cụ, cơ chế và năng lực tổ chức thực thi

Theo Bộ trưởng Lê Hoài Trung, trước tình hình quốc tế và những yêu cầu mới của đất nước, ngành ngoại giao cần đổi mới mạnh mẽ tư duy từ hỗ trợ sang kiến tạo năng lực phát triển; từ hội nhập thị trường sang góp phần kiến tạo thị trường; từ tham gia luật chơi sang góp phần định hình luật chơi.

Trong đó, ngành ngoại giao phải xác định làm tốt vai trò tiên phong trong việc bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định; đa dạng hóa thị trường; tăng cường đan xen lợi ích; kết nối chiến lược với các đối tác.

"Chuyển hóa sức mạnh mềm, uy tín và vị thế quốc tế của đất nước thành nguồn lực phát triển; biến lòng tin chính trị thành niềm tin của nhà đầu tư; biến quan hệ ngoại giao thành các cơ hội hợp tác về kinh tế, khoa học và công nghệ", Bộ trưởng nêu rõ.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung yêu cầu ngành ngoại giao cần đổi mới mạnh mẽ công cụ, cơ chế và năng lực tổ chức thực thi (Ảnh: Hữu Thắng).

Tiếp đến, Bộ trưởng cho biết, ngành ngoại giao tập trung thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, lấy người dân, địa phương và doanh nghiệp làm trung tâm; bám sát tinh thần Chính phủ kiến tạo, hành động, nói đi đôi với làm.

"Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài sẽ phấn đấu phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp trong việc xác định thị trường, đối tác, công nghệ; kết nối, thúc đẩy triển khai và theo đuổi các nhiệm vụ cho đến khi đạt được kết quả, sản phẩm cuối cùng", Bộ trưởng phát biểu.

Theo Bộ trưởng Lê Hoài Trung, ngành ngoại giao cần đổi mới mạnh mẽ công cụ, cơ chế và năng lực tổ chức thực thi.

Trong đó, chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ ngoại giao có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy kinh tế hiện đại, am hiểu thị trường và luật pháp quốc tế, giỏi kết nối, dám xông pha và có năng lực tổ chức thực hiện hiệu quả. Đồng thời, cần bảo đảm nguồn lực tương xứng phục vụ công tác nghiên cứu, dự báo, vận động, kết nối và xây dựng mạng lưới đối tác tại chỗ.

Bộ Ngoại giao cũng sẽ đặc biệt ưu tiên một số nhiệm vụ trọng tâm như hoàn thiện cơ chế theo dõi, đôn đốc và đánh giá việc thực hiện các cam kết, thỏa thuận quốc tế trên nguyên tắc "6 rõ". Xây dựng hệ thống KPI đối với các cơ quan đại diện và các đơn vị thuộc Bộ, trên nguyên tắc "làm rõ công việc cần thực hiện, đối tác là ai, thời gian hoàn thành và sản phẩm, kết quả có thể đo đếm được".

Cùng với đó, hoàn thiện cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin và phản hồi nhanh giữa Bộ Ngoại giao, các cơ quan đại diện với các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp nhằm kịp thời xử lý, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh, nhất là trong quá trình triển khai các thỏa thuận, cam kết quốc tế.

Thu Huyền - Hữu Thắng