Sửa đổi 3 luật lĩnh vực tài chính-ngân hàng: Hoàn thiện thể chế, thúc đẩy phát triển thị trường vốn

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn trình bày Tờ trình tại kỳ họp - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Bổ sung quy định để hoàn thiện pháp lý lĩnh vực tài chính-ngân hàng

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình về dự án Luật, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn cho biết, dự án Luật được xây dựng nhằm xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy; khắc phục những bất cập trong quy định pháp luật về phòng, chống rửa tiền theo các khuyến nghị quốc tế; đồng thời tháo gỡ vướng mắc về cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước.

Dự án Luật cũng tạo cơ sở để Ngân hàng Nhà nước thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của thành viên tại các tổ chức tiền tệ quốc tế, thể chế hóa chủ trương tăng trưởng hai con số, phát triển thị trường vốn và giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Đối với nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, dự thảo tập trung bổ sung quy định về trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam; đồng thời giao Chính phủ quy định về đối tượng, phạm vi, loại thông tin, thời hạn và hình thức cung cấp thông tin phục vụ việc lập trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam, được triển khai tương tự việc lập cán cân thanh toán.

Dự thảo cũng sửa đổi quy định về hạn chế sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam, trừ các trường hợp được phép theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, trên cơ sở luật hóa nội dung Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối, bảo đảm nguyên tắc quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật.

Ngoài ra, dự thảo sửa đổi các quy định về cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước, trong đó thể chế hóa các nội dung cơ bản đã được quy định tại Nghị quyết số 160/2024/QH15 của Quốc hội về phân bổ ngân sách trung ương năm 2025; đồng thời chuyển thẩm quyền quy định chế độ tài chính của Ngân hàng Nhà nước từ Thủ tướng Chính phủ sang Chính phủ, bảo đảm thống nhất với Luật Tổ chức Chính phủ.

Dự thảo Luật cũng bổ sung thẩm quyền để Ngân hàng Nhà nước áp dụng tỷ lệ bảo đảm an toàn khác đối với tổ chức tín dụng nhằm phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời sửa đổi các quy định phù hợp với mô hình tổ chức mới, bỏ trách nhiệm của Bộ Tài chính trong kiểm tra nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền và quản lý dự trữ ngoại hối nhằm giảm chồng chéo trong quản lý.

Đối với việc sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống rửa tiền, dự thảo Luật tập trung hoàn thiện các quy định về chủ sở hữu hưởng lợi; bổ sung đối tượng báo cáo, dấu hiệu giao dịch đáng ngờ và trách nhiệm thanh tra, giám sát đối với lĩnh vực tài sản ảo. Đồng thời, dự thảo hoàn thiện các quy định về nhận biết khách hàng, minh bạch thông tin, báo cáo giao dịch đáng ngờ, lưu trữ hồ sơ và điều chỉnh một số nội dung liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy.

Đối với việc sửa đổi, bổ sung Luật Các tổ chức tín dụng, dự thảo Luật tập trung bổ sung hoạt động ngân hàng thương mại được phép thực hiện là đại lý quản lý tài sản bảo đảm cho trái phiếu doanh nghiệp, qua đó tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, góp phần phát triển thị trường vốn và giảm sự phụ thuộc vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng.

Tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo luật bảo đảm tính khả thi

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi tán thành sự cần thiết ban hành Luật, đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo nhằm bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng, tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật và đánh giá đầy đủ các điều kiện bảo đảm thi hành.

Đối với việc sửa đổi, bổ sung Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị sớm ban hành các văn bản quy định chi tiết về chủ thể, phạm vi thông tin, cơ chế cung cấp, chia sẻ, khai thác dữ liệu phục vụ việc lập trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam; đồng thời rà soát các quy định về việc mở tài khoản của Kho bạc Nhà nước, các trường hợp được phép sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam và cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước.

Cơ quan thẩm tra đề nghị dự thảo Luật quy định rõ cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Ngân hàng Nhà nước; rà soát các quy định về kiểm toán nội bộ, làm rõ cơ chế kiểm toán độc lập thay thế khi bãi bỏ trách nhiệm của Bộ Tài chính trong việc thực hiện nhiệm vụ kiểm tra nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền và quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước.

Bên cạnh đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị làm rõ các trường hợp, điều kiện, tiêu chí, phạm vi, thời hạn áp dụng, thủ tục công khai và chế độ báo cáo trong trường hợp cho phép áp dụng một hoặc một số tỷ lệ bảo đảm an toàn khác so với mức quy định; đồng thời xác định rõ thẩm quyền quyết định các trường hợp phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và cơ chế kiểm soát rủi ro.

Về việc sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống rửa tiền, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục rà soát khái niệm, hướng dẫn tiêu chí xác định chủ sở hữu hưởng lợi; đồng thời đánh giá tính khả thi của việc thu thập, cập nhật, xác minh thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi theo định nghĩa mới và các chi phí tuân thủ có thể phát sinh.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đề nghị dự thảo Luật đánh giá tính hợp lý của các thông tin cần thu thập, xác minh; khả năng tiếp cận các nguồn dữ liệu phục vụ việc xác minh thông tin nhận biết khách hàng. Đồng thời, rà soát các quy định về báo cáo giao dịch đáng ngờ, dịch vụ tài sản mã hóa; quy định cụ thể cơ chế thu thập, xác minh, cập nhật, lưu trữ thông tin, hồ sơ; phân định rõ phạm vi thẩm quyền thanh tra về phòng, chống rửa tiền của Thanh tra Chính phủ, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và trách nhiệm kiểm tra, giám sát của các bộ, ngành có liên quan.

Đối với nội dung sửa đổi, bổ sung Điều 114 Luật Các tổ chức tín dụng, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị quy định cụ thể trách nhiệm, nghĩa vụ của ngân hàng thương mại khi thực hiện vai trò đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp; trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước; quyền, nghĩa vụ của các bên liên quan và điều kiện thực hiện hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp.

Diệu Anh