Tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, thống nhất và thuận lợi cho công tác hòa giải ở cơ sở

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình về Luật Hòa giải ở cơ sở tại Quốc hội - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho biết, dự thảo Luật được kết cấu gồm 05 chương, 35 điều (tăng 02 điều so với Luật Hoà giải ở cơ sở năm 2013).

Những nội dung sửa đổi, bổ sung trong dự án luật gồm: Sửa đổi, bổ sung một số nguyên tắc tổ chức, hoạt động hoà giải ở cơ sở để bảo đảm phù hợp, thống nhất với các quy định pháp luật hiện hành và đáp ứng yêu cầu, bối cảnh mới. Bổ sung tiêu chuẩn của hoà giải viên về "Không trong thời gian bị xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự" để bảo đảm chặt chẽ.

Sửa đổi, bổ sung việc bầu hoà giải viên có thể được thực hiện tại từng cụm dân cư, thôn, tổ dân phố. Sửa đổi kết quả bầu hoà giải viên để phù hợp thực tiễn sắp xếp thôn, tổ dân phố hiện nay. Bổ sung một số quyền của hoà giải viên để tạo điều kiện cho hoà giải viên có thể hoàn thành tốt nhất hoạt động hoà giải. Quy định rõ phạm vi tham gia, hình thức tham gia, quyền và nghĩa vụ của người được mời tham gia hoà giải ở cơ sở.

Bổ sung quyền, nghĩa vụ của các bên để phù hợp với thực tiễn. Bổ sung các quy định về ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác hoà giải ở cơ sở như bầu hoà giải viên, bầu Tổ trưởng tổ hoà giải và việc hoà giải có thể bằng hình thức trực tuyến; Uỷ ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm triển khai ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Sửa đổi các quy định về nội dung quản lý nhà nước về hoà giải ở cơ sở. Quy định trách nhiệm của Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh, Uỷ ban nhân dân cấp xã phù hợp với chủ trương phân cấp, phân quyền hiện nay.

Bỏ quy định trách nhiệm của Uỷ ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh. Bỏ quy định trách nhiệm của Bộ Tư pháp, các bộ, cơ quan ngang bộ trong thực hiện quản lý nhà nước về hoà giải ở cơ sở...

Thẩm tra về dự án luật, Ủy ban Văn hóa và Xã hội (Ủy ban) tán thành việc sửa đổi toàn diện Luật Hòa giải ở cơ sở như đề nghị của Chính phủ; cho rằng dự thảo Luật thể chế hóa cơ bản đầy đủ, kịp thời các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước; quy định những nội dung có tính nguyên tắc, đúng thẩm quyền của Quốc hội nhằm tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, thống nhất và thuận lợi cho công tác hòa giải ở cơ sở; gắn công tác hòa giải ở cơ sở với xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật để phòng ngừa tranh chấp, tăng cường sự đồng thuận trong cộng đồng, nâng cao nhận thức và ý thức pháp luật của người dân.

Hồ sơ dự án Luật cơ bản bảo đảm quy định, đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, quyết định. Nội dung dự thảo Luật phù hợp với Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và cơ bản đồng bộ với các quy định của pháp luật. Tuy nhiên, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo quan tâm hơn đến nguồn lực phát triển hạ tầng kỹ thuật số để vận hành hệ thống hòa giải trực tuyến và đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở. Trong quá trình thực hiện, cần quan tâm đến các đối tượng phụ nữ, trẻ em, người bị bạo lực gia đình, người khuyết tật, người cao tuổi, người nghèo, người thuộc diện trợ giúp xã hội, người dân tộc thiểu số hoặc các nhóm dễ bị tổn thương khác.

Ủy ban tán thành quy định về chính sách của Nhà nước về hòa giải ở cơ sở (Điều 5), tuy nhiên, đề nghị nghiên cứu quy định Nhà nước có chính sách đặc thù đối với hòa giải ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi và giao Chính phủ quy định chi tiết.

Ủy ban cũng cơ bản thống nhất với quy định của dự thảo Luật về trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong công tác hòa giải ở cơ sở (Điều 32), tuy nhiên cho rằng việc giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trách nhiệm biên soạn tài liệu về hòa giải ở cơ sở để thực hiện trên địa bàn có thể dẫn đến việc tổ chức thực hiện thiếu thống nhất giữa các tỉnh, thành phố, gây lãng phí nguồn lực kinh phí, nhân lực, thời gian; nếu thực hiện phương án giao cho cơ quan quản lý nhà nước về hòa giải ở cơ sở cấp Trung ương thì sẽ bảo đảm hiệu quả, tiết kiệm hơn và bảo đảm thống nhất trong cả nước; căn cứ vào điều kiện cụ thể ở địa phương các tỉnh có thể nghiên cứu, bổ sung nếu cần thiết.

Hải Liên

Tham khảo thêm

Xem xét, quyết định 33 nội dung quan trọng tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội Khoá XVI

Tham khảo thêm

Nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI phải là nhiệm kỳ của kiến tạo thể chế phát triển

Tham khảo thêm

Khai mạc Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất của Quốc hội