Thanh tra Chính Phủ: 09 cơ sở nhà đất dôi dư của Bộ Nội vụ có thể khơi thông nguồn lực ngay

Sau sáp nhập Bộ Nội vụ sử dụng 45 cơ sở nhà, đất.

Theo Thanh tra Chính Phủ, từ ngày 01/3/2025 (thời điểm hợp nhất giữa Bộ Nội vụ và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) đến ngày 13/11/2025, 26 cơ quan, đơn vị thuộc và trực thuộc Bộ Nội vụ quản lý, sử dụng 45 cơ sở nhà, đất. Từ ngày 14/11/2025 đến ngày 30/4/2026, 26 cơ quan, đơn vị quản lý, sử dụng 44 cơ sở nhà, đất (chuyển giao 01 cơ sở nhà, đất cho Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế).

Bộ Nội vụ có tổng số 12 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp, trong đó: Số lượng cơ sở nhà, đất dôi dư trước thời điểm ngày 01/3/2025 là 07 cơ sở; số lượng cơ sở nhà, đất dôi dư từ ngày 01/3/2025 đến ngày 30/4/2026 là 05 cơ sở.

Trụ sở Bộ Nội vụ (Ảnh: Hữu Thắng).

Thanh tra Chính phủ ghi nhận Bộ Nội vụ đã quán triệt và triển khai việc sắp xếp lại, xử lý cơ sở nhà, đất theo đúng quy định; ban hành các văn bản chỉ đạo, phê duyệt phương án đúng thẩm quyền. Công tác kiểm kê, kê khai, lập danh mục và cập nhật cơ sở dữ liệu trên phần mềm tổng kiểm kê quốc gia được thực hiện. Đặc biệt, Bộ đã hoàn thành việc sắp xếp lại đối với 43/45 cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, đoàn thanh tra đã phát hiện nhiều hạn chế, thiếu sót như: Có 10 cơ sở nhà, đất có hồ sơ pháp lý không đầy đủ, bao gồm: 02 cơ sở chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; 05 cơ sở chưa cập nhật giá trị quyền sử dụng đất tăng thêm theo Nghị quyết của HĐND tỉnh; 03 cơ sở vừa chưa có giấy chứng nhận vừa chưa cập nhật giá trị đất.

01 cơ sở không mở sổ theo dõi tài sản nhà, đất, không ghi nhận nguyên giá, khấu hao hay biến động giá trị tài sản.

Để trống kéo dài: Có 04 cơ sở bị bỏ trống toàn bộ hoặc một phần trên 12 tháng. Điển hình, cơ sở tại số 28 Mạc Đĩnh Chi, Tp. Hồ Chí Minh bỏ trống 16 tháng do xuống cấp; cơ sở của Trung tâm Điều dưỡng thương binh Duy Tiên tại tỉnh Ninh Bình có 5.059 m² đất để trống từ năm 2015, tới nay đã 11 năm; cơ sở của Trung tâm Điều dưỡng thương binh Kim Bảng có 55.887 m² đất bỏ trống, trong đó có 49.527 m² đất vướng chồng lấn với dân, chưa giải quyết được.

03 cơ sở có diện tích bị lấn chiếm, phát sinh tranh chấp kéo dài. Điển hình: cơ sở của Trung tâm Lao động ngoài nước tại Hà Nội có 26 hộ dân sinh sống trái phép trên đất từ năm 1980; cơ sở của Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV tại Lâm Đồng có 02 hộ dân chiếm đất từ năm 1988; cơ sở tại Tp. Hồ Chí Minh có dân cư sinh sống từ năm 1997, đến tháng 6/2026 Bộ mới có quyết định chuyển giao về địa phương.

Cơ sở Nhà khách người có công tại số 168 Hai Bà Trưng, Tp. Hồ Chí Minh đã kinh doanh dịch vụ với đối tượng ngoài người có công từ năm 2018 đến 2026 khi chưa có đề án được phê duyệt, đồng thời chưa kê khai, nộp tiền thuê đất. Cơ sở tại số 02 phố Trạm, Hà Nội cho tư nhân thuê, mượn sai quy định, đến cuối năm 2025 mới chấm dứt.

Thanh tra Chính phủ đánh giá có 09 cơ sở nhà, đất dôi dư có thể khơi thông nguồn lực ngay, với tổng diện tích đất lên tới 66.078 m² và diện tích sàn xây dựng 4.583 m².

Nguyên nhân của những hạn chế, thiếu sót

Về nguyên nhân, Thanh tra Chính phủ chỉ ra cả yếu tố chủ quan và khách quan. Về khách quan, pháp luật chưa hướng dẫn cụ thể về định mức sử dụng đất, chưa có cơ chế đặc thù xử lý nhà đất bị lấn chiếm. 

Cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nội vụ được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau trong nhiều thời kỳ, một số cơ sở có lịch sử pháp lý phức tạp, hồ sơ, tài liệu không đầy đủ hoặc chưa được hoàn thiện. 

Quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy giữa Bộ Nội vụ, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội được triển khai trong thời gian ngắn, các cơ quan, đơn vị phải tập trung tối đa nguồn lực cho việc ổn định tổ chức, sắp xếp nhân sự, duy trì hoạt động chuyên môn, trong khi việc rà soát, sắp xếp và xử lý các cơ sở nhà, đất là công việc phức tạp, cần nhiều thời gian để thực hiện. Sự phối hợp của các địa phương với Bộ Nội vụ về việc sắp xếp các cơ sở nhà, đất còn chậm.

Về chủ quan, Công tác chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra, giám sát chưa kịp thời nên một số hạn chế, thiếu sót trong nhiều năm tại các đơn vị được giao quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất chưa được xử lý dứt điểm như: diện tích nhà, đất bị lấn chiếm; sử dụng không đúng mục đích hoặc không sử dụng.

Các đơn vị được giao quản lý trụ sở nhà, đất chưa kịp thời cập nhật thông tin, hồ sơ quản lý nhà đất, dẫn đến hồ sơ còn thiếu, chưa đầy đủ các thành phần, chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Công chức tham mưu việc quản lý, sử dụng trụ sở nhà, đất chưa nắm bắt đầy đủ các quy định về đất đai, xây dựng, tài chính kế toán.

TIN LIÊN QUANThanh tra Huế chỉ ra nhiều vi phạm tại dự án xây xong nhiều năm vẫn chưa nghiệm thu

Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Nội vụ thực hiện nhiều biện pháp khắc phục: Về xử lý tài chính và thu hồi tài sản yêu cầu chủ đầu tư gây sụt lún cơ sở tại Đà Nẵng khắc phục, tính toán thiệt hại để thu hồi; xác định doanh thu, nghĩa vụ tài chính và yêu cầu nộp đầy đủ tiền thuê đất đối với Nhà khách người có công; thực hiện kê khai, nộp ngân sách theo quy định.

Phối hợp với UBND tỉnh Ninh Bình giải quyết dứt điểm diện tích đất chồng lấn, bàn giao đất; khẩn trương thực hiện dự án đầu tư, cải tạo kho lưu trữ; giải quyết tranh chấp đất đai tại các cơ sở có hộ dân sinh sống theo đúng quy định tại Điều 236 Luật Đất đai.

Cập nhật giá trị quyền sử dụng đất, giá trị nhà, khấu hao tài sản; bổ sung văn bản, tài liệu vào hồ sơ; làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các cơ sở còn thiếu. Rà soát, làm rõ tính chất, mức độ, hậu quả và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân qua từng thời kỳ; nếu có đủ căn cứ, tổ chức xem xét xử lý nghiêm theo quy định pháp luật; trường hợp vượt thẩm quyền thì báo cáo cấp có thẩm quyền.

Sớm phê duyệt phương án đối với 02 cơ sở chưa ban hành; tiếp tục kiểm kê, rà soát, điều chỉnh phương án đối với các cơ sở để trống, không có nhu cầu sử dụng, vượt định mức để chuyển giao hoặc điều chuyển nội bộ. 

Đồng thời Kết luận thanh tra yêu cầu Bộ Nội vụ tổ chức công khai kết luận và thực hiện đầy đủ các biện pháp xử lý, báo cáo kết quả về Thanh tra Chính phủ để tổng hợp, trình Thủ tướng Chính phủ.