Bí ẩn tìm loài cua "khổng lồ" nổi tiếng ở Việt Nam

Ẩn mình giữa những cánh rừng nguyên sinh của Vườn Quốc gia Côn Đảo (Tp.HCM), bên cạnh những "sản phụ" rùa biển tìm về làm tổ mỗi mùa sinh sản, còn có một sinh vật đặc biệt khiến nhiều người tò mò: loài cua cạn mang cái tên đầy ấn tượng cua xe tăng.

Không chỉ sở hữu kích thước lớn hiếm thấy, loài cua này còn có tập tính độc đáo đào những chiếc hang sâu dưới lòng đất, sống hoàn toàn trên cạn nhưng vẫn phải tìm đường ra biển để duy trì vòng đời.

Loài cua cạn "khổng lồ" của Việt Nam

Theo thông tin từ Vườn Quốc gia Côn Đảo, cua xe tăng có tên khoa học là Cardisoma carnifex (Herbst, 1794), thuộc họ cua cạn Geocarcinidae. Đây được xem là loài cua cạn lớn nhất từng được ghi nhận tại Việt Nam.

Một cá thể trưởng thành có thể đạt chiều dài mai hơn 10 cm, trọng lượng lên tới hơn 1 kg. Khác với nhiều loài cua sống dưới nước, cua xe tăng đã tiến hóa để thích nghi với môi trường trên cạn đôi chân bơi cuối cùng biến đổi thành chân bò, các gai trên mai gần như tiêu biến hoàn toàn, giúp chúng dễ dàng di chuyển và sinh sống trong hang.

Lớp mai của cua xe tăng thường có màu nâu sẫm như hạt dẻ, tạo nên vẻ ngoài khỏe khoắn, rắn chắc. Đặc biệt, chúng sở hữu đôi càng cực kỳ mạnh, trong đó càng phải thường lớn hơn, giúp xé lá cây và xử lý nhiều loại thức ăn trong môi trường tự nhiên.

Cua xe tăng chỉ được ghi nhận sống ở Vườn Quốc gia Côn Đảo. Ảnh: Fanpage Vườn Quốc gia Côn Đảo.

Đúng như tên gọi, cua xe tăng có dáng vẻ chậm rãi nhưng đầy sức mạnh. Chúng có thể đào những chiếc hang sâu tới 2 m, đường kính khoảng 8-12 cm. Những chiếc hang này thường xuất hiện ở khu vực chân triều, bãi cát pha bùn hoặc nơi có nền đất xen đá.

Dù phần lớn thời gian sống trên cạn, cua xe tăng vẫn không thể tách rời đại dương. Đến mùa sinh sản, chúng di chuyển ra biển để thả trứng, bởi môi trường nước biển ổn định và nguồn thức ăn phong phú là điều kiện lý tưởng cho ấu trùng phát triển.

Vòng đời của cua xe tăng trải qua nhiều giai đoạn phức tạp. Sau khi nở, ấu trùng trải qua khoảng 5 giai đoạn phát triển ngoài biển, trong đó có giai đoạn trôi nổi theo dòng hải lưu. Khi cơ thể dần hoàn thiện hình dạng giống cua trưởng thành, dù kích thước chỉ vài milimet, cua con sẽ bắt đầu hành trình trở về vùng đất nơi tổ tiên chúng từng sinh sống.

Vì sao cua "xe tăng" chỉ có ở Côn Đảo?

Điều đặc biệt nhất ở loài cua này là tại Việt Nam, chúng chỉ được ghi nhận tại Vườn Quốc gia Côn Đảo. Những khu vực như hòn Bảy Cạnh, Bãi Dương, Hòn Bà là nơi thường bắt gặp loài cua độc đáo này.

Cho đến nay, lý do vì sao cua xe tăng chỉ tồn tại ở Côn Đảo mà không xuất hiện tại những vùng rừng ngập mặn khác như Cần Giờ hay Cà Mau vẫn còn là câu hỏi chưa có lời giải hoàn toàn. Các nhà khoa học cho rằng cần thêm nhiều nghiên cứu về dòng chảy hải lưu, hệ sinh thái, nguồn thức ăn, đặc điểm di truyền và các điều kiện môi trường đặc thù để lý giải sự phân bố kỳ lạ này.

Cơ hội gặp "cua xe tăng" giữa thiên nhiên Côn Đảo

Cua xe tăng thường hoạt động mạnh vào ban đêm, đặc biệt trong khoảng 18-20 giờ. Mùa sinh sản của chúng thường diễn ra vào tháng 11 và tháng 12 hằng năm.

Với những du khách yêu thích khám phá thiên nhiên, việc bắt gặp một cá thể cua xe tăng giữa rừng đảo không chỉ là trải nghiệm thú vị mà còn là cơ hội chiêm ngưỡng một trong những loài động vật đặc biệt nhất của hệ sinh thái Côn Đảo.

Giữa vùng biển đảo giàu giá trị sinh học, "cua xe tăng" chính là một minh chứng cho sự kỳ diệu của thiên nhiên: một loài cua khổng lồ, mạnh mẽ và bí ẩn vẫn âm thầm tồn tại trên một hòn đảo duy nhất của Việt Nam.

Điều đáng chú ý, dù sống hoàn toàn trên cạn, nhưng vào mùa sinh sản (tháng 11-12), cua cái sẽ mang trứng thả vào môi trường biển. Ấu trùng cua phát triển trong biển cho đến khi thành cua con, và quay trở lại đất liền đào hang sinh sống.

Theo Vườn quốc gia Côn Đảo, cua xe tăng không nằm trong danh sách các loài động vật quý hiếm, nhưng tại địa phương vẫn đang được bảo vệ chặt chẽ bởi số lượng ít, môi trường sống nhạy cảm... Du khách tham gia trải nghiệm chỉ được phép quan sát, khám phá đời sống hoang dã của loài này và nghiêm cấm hành vi tự ý săn bắt. Địa phương cũng đang nỗ lực bảo vệ môi trường, cũng như tuyên truyền người dân, du khách không xâm phạm khu vực sống của cua xe tăng, đặc biệt là trong mùa sinh sản.

Trúc Chi (t/h Dân Việt, Lao Động)