Khủng hoảng năng lượng phủ bóng lên nền kinh tế quốc gia Nam Á, đâu là lối thoát?

Bangladesh đang đối mặt với cuộc khủng hoảng khí đốt ngày càng trầm trọng, lan tỏa mạnh mẽ sang toàn bộ nền kinh tế. Việc cắt giảm nguồn cung đã buộc các hộ gia đình và ngành công nghiệp phải giảm tiêu thụ năng lượng, trong khi hóa đơn nhập khẩu năng lượng phình to và áp lực lạm phát gia tăng.

Cuộc khủng hoảng bắt nguồn từ nhiều yếu tố chồng chéo. Sự gián đoạn kéo dài đối với vận tải đường biển qua eo biển Hormuz đã làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt năng lượng.

Bangladesh vốn phụ thuộc lớn vào LNG từ Trung Đông, với khoảng 61% LNG của nước này trong năm 2025 đến từ Qatar.

Qatar gần đây đã kéo dài tình trạng bất khả kháng đối với các lô hàng gửi đến người tiêu dùng châu Á đến tháng 9, sau khi nhà máy Ras Laffan bị tấn công trong những ngày đầu xung đột Mỹ-Iran.

Bên cạnh đó, từ ngày 21/7, một sự cố kỹ thuật tại nhà máy LNG nổi ngoài khơi Moheshkhali (Cox’s Bazar, Chittagong, Bangladesh) đã cắt giảm nguồn cung vào lưới điện quốc gia khoảng 450 triệu feet khối mỗi ngày.

Xe cộ xếp hàng dài tại một trạm nạp CNG tại Gabtoli - ở phía Tây Bắc thủ đô Dhaka, Bangladesh, do tình trạng thiếu hụt nguồn cung khí đốt, khiến các tài xế phải chờ đợi hàng giờ để nạp nhiên liệu. Ảnh: Dhaka Tribune

Trang The Daily Star của Bangladesh gần đây đưa tin về cuộc khủng hoảng điện năng, vốn đã trở nên tồi tệ ở quốc gia Nam Á.

Dữ liệu từ Power Grid Bangladesh cho thấy, mức thiếu hụt sản lượng điện đã vượt quá 3.000 megawatt (MW) trong phần lớn thời gian của một ngày đầu tháng 8. Tình trạng này buộc các công ty phân phối điện phải mở rộng việc cắt điện luân phiên trên toàn quốc.

Tình trạng thiếu hụt khí đốt cũng khiến các trạm nạp CNG hầu như không nhận được khí hoặc nhận rất ít, khiến hàng dài xe cộ phải xếp hàng chờ đợi trong khi các trạm gặp khó khăn khi nạp nhiên liệu.

Ngành công nghiệp chịu thiệt hại nặng nề. Tại Narayanganj, ít nhất 85 nhà máy nhuộm và 65 nhà máy may mặc bị ảnh hưởng trực tiếp. Tổn thất sản xuất dao động từ 40% đến 80-90%.

Ngành may mặc đang vận hành ở khoảng 40% công suất bình thường. Các quy trình quan trọng như nhuộm kép và hoàn thiện bị ngừng trệ, hàng hóa chưa hoàn thành ứ đọng, lịch giao hàng bị xáo trộn.

Các doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng phải rút ngắn giờ hoạt động và chuyển sang nhiên liệu đắt đỏ hơn. Các nhà sản xuất lo ngại không chỉ chi phí tăng tạm thời mà còn nguy cơ đánh mất niềm tin của khách hàng do chậm trễ trong việc giao hàng.

Ở cấp độ vĩ mô, hóa đơn nhập khẩu năng lượng của Bangladesh đã tăng khoảng 2,5 tỷ USD do phải mua các lô LNG siêu đắt do hậu quả của xung đột ở Trung Đông. Dù vậy, nước này vẫn khó thu xếp đủ khối lượng nhiên liệu cần thiết.

Theo đánh giá của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nền kinh tế vốn đã đối mặt nhiều thách thức, cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran càng đẩy áp lực lạm phát lên cao. Người dân buộc phải chuyển sang dùng LPG hoặc bếp điện, làm tăng chi phí sinh hoạt trong bối cảnh cắt điện thường xuyên hơn.

Trước tình thế cấp bách, Bangladesh đang tìm kiếm các nguồn cung khí đốt gần hơn và đa dạng hóa nguồn cung.

Quốc gia Nam Á đang xem xét mua LNG từ Malaysia bằng các container đông lạnh chuyên dụng ISO như giải pháp tức thời.

Về dài hạn, kế hoạch xây dựng một đường ống dẫn khí từ nước láng giềng sang đang được thúc đẩy nhằm giảm phụ thuộc vào các chuyến hàng từ Vịnh Ba Tư.

Kế hoạch xây dựng đường ống dẫn khí này cũng đã được Bộ trưởng Năng lượng Bangladesh Iqbal Hassan Mahmood đề cập trong cuộc phỏng vấn với truyền thông địa phương cuối tuần trước.

Đồng thời, Bangladesh có kế hoạch tìm kiếm các lô LNG từ Mỹ và đã phát hành các gói thầu gần đây để mua nguồn cung kịp thời.

Những động thái này phản ánh sự cấp thiết phải bảo đảm nguồn khí giá cả phải chăng sau khi các gián đoạn qua Hormuz phơi bày điểm yếu và gây thêm sức ép lên nền kinh tế vốn đang gặp khó khăn của Bangladesh.

Việc kết hợp giải pháp ngắn hạn với định hướng dài hạn được xem là hướng đi nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung dễ bị tổn thương từ Trung Đông, từ đó giảm bớt áp lực lên sản xuất công nghiệp, đời sống người dân và ổn định kinh tế.

Minh Đức (Theo FMT, The Daily Star)