Việt Nam - Australia hợp tác phát triển công nghệ RNA y sinh

Lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác diễn ra tại Đại học New South Wales (UNSW), Australia với sự chứng kiến của Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Sydney

Nền móng hợp tác dài hạn về công nghệ RNA

Viện Nghiên cứu RNA thuộc Đại học New South Wales (UNSW Sydney), thành viên nhóm Go8 của Australia, là đơn vị nghiên cứu chuyên sâu về khoa học và công nghệ RNA. Theo QS World University Rankings 2027, UNSW xếp thứ 19 thế giới và đứng đầu Australia.

Viện đang tập trung phát triển vắc xin mRNA phòng cúm, vắc xin ung thư cá thể hóa và từng bước làm chủ chuỗi công nghệ RNA, nền tảng của nhiều loại vắc xin, thuốc sinh học và liệu pháp điều trị thế hệ mới.

Đây cũng là lĩnh vực Viện Nghiên cứu Tâm Anh có nhiều năm hợp tác quốc tế, đặc biệt trong nghiên cứu vắc xin ung thư và vắc xin phòng bệnh truyền nhiễm. Thỏa thuận lần này đặt nền móng hợp tác dài hạn trong nghiên cứu, đào tạo nhân lực, phát triển công nghệ RNA, nghiên cứu tiền lâm sàng, thử nghiệm lâm sàng và chuẩn bị năng lực sản xuất các sản phẩm y sinh.

Lễ ký kết diễn ra ngay trong thời gian chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm (9-12/8), trong bối cảnh hai nước tiếp tục cụ thể hóa quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện, nhất là trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Sydney Nguyễn Thanh Tùng đánh giá thỏa thuận là bước cụ thể hóa hợp tác Việt Nam - Australia trong lĩnh vực khoa học, công nghệ có tính chiến lược.

Đoàn công tác Viện Nghiên cứu Tâm Anh làm việc, thăm quan Phòng Thí nghiệm và Trung tâm Tiền lâm sàng tại Viện RNA UNSW

RNA là công nghệ lõi của thế hệ vắc xin và thuốc mới

RNA (axit ribonucleic) là phân tử sinh học có vai trò truyền tải thông tin di truyền trong tế bào. Nếu DNA được ví như “bản thiết kế” thì RNA là “người đưa bản thiết kế vào sản xuất”, hướng dẫn tế bào tạo ra các protein cần thiết cho hoạt động sống. Chính cơ chế này giúp RNA trở thành nền tảng công nghệ của nhiều loại vắc xin, thuốc sinh học và liệu pháp điều trị thế hệ mới.

Từ nền tảng RNA, các nhà khoa học có thể phát triển nhiều công nghệ khác nhau. Chẳng hạn, mRNA được sử dụng để tạo vắc xin và một số liệu pháp điều trị; siRNA giúp “tắt” các gene gây bệnh; còn gRNA hỗ trợ các công nghệ chỉnh sửa gene. Nhờ đó, RNA đang mở ra nhiều hướng điều trị mới cho ung thư, bệnh di truyền, bệnh miễn dịch, bệnh hiếm và nhiều lĩnh vực y sinh học khác.

Giáo sư Pall Thordarson, Giám đốc Viện RNA UNSW cho rằng, Việt Nam đang có cơ hội trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy cuộc cách mạng công nghệ RNA tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Chính phủ Việt Nam đã thể hiện rõ định hướng phát triển công nghệ RNA thông qua các chính sách gần đây, trong đó có Quyết định 1657/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị. 

Cùng với kinh nghiệm triển khai các thử nghiệm lâm sàng vắc xin mRNA và việc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) công nhận Việt Nam đạt Cấp độ Trưởng thành 3 (Maturity Level 3) đối với hệ thống quản lý vắc xin, đây là những yếu tố khiến Việt Nam trở thành đối tác hấp dẫn đối với các nhà nghiên cứu Australia.

“Viện RNA UNSW đánh giá Viện Nghiên cứu Tâm Anh là ứng viên hàng đầu để xây dựng quan hệ đối tác nhằm tạo ra tác động lâu dài, thực chất đối với sự phát triển nghiên cứu và công nghệ RNA ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương”, Giáo sư Pall nói.

Nghiên cứu bản đồ đột biến ung thư phổi, đại trực tràng tại Việt Nam

Giá trị của hợp tác không chỉ nằm ở chuyển giao công nghệ mà 2 bên còn cùng tạo ra dữ liệu và giải pháp phù hợp với đặc điểm bệnh tật của người Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.

“Việt Nam không nên dừng lại ở vai trò điểm cuối của sản xuất mà hoàn toàn đủ vị thế trở thành trung tâm thiết kế và đánh giá cho những căn bệnh và nhóm dân số chưa được chuỗi nghiên cứu toàn cầu chú trọng đúng mức”, Giáo sư Pall nhận định.

Trước mắt, Viện RNA UNSW đề xuất hai hướng chương trình trọng điểm: phát triển vắc xin mRNA phòng cúm cho Việt Nam và phát triển mẫu vắc xin ung thư cá thể hóa cho bệnh nhân ung thư phổi hoặc đại trực tràng. Đây là những hướng nghiên cứu có thể tạo ra giá trị trực tiếp cho Việt Nam, đồng thời mở rộng dữ liệu và năng lực nghiên cứu RNA của hai bên tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Bác sĩ Phương Lễ Trí, Giám đốc Điều hành Viện Nghiên cứu Tâm Anh cho biết, đây là lần đầu tiên Việt Nam tiếp cận mô hình phát triển RNA theo chuỗi hoàn chỉnh, kết nối từ nghiên cứu nền tảng, phát triển công nghệ, đánh giá tiền lâm sàng, thử nghiệm lâm sàng đến chuẩn bị năng lực sản xuất trong nước.

“Dựa trên năng lực hiện có của hai bên và bề dày kinh nghiệm của Tâm Anh, Viện RNA UNSW tin tưởng hợp tác này sẽ là bệ phóng để Tâm Anh xây dựng nên những thành công mà ngay cả chúng ta hiện giờ cũng chưa thể hình dung hết”, Giáo sư Pall nói.

Nếu trước đây Việt Nam chủ yếu tiếp cận các vắc xin và thuốc sinh học khi công nghệ đã hoàn thiện thì hợp tác với Viện RNA UNSW mở ra “chân trời mới” khi các nhà khoa học trong nước cùng nghiên cứu công nghệ lõi ngay từ giai đoạn đầu để phát triển các vắc xin và thuốc mới an toàn hơn, từng bước làm chủ công nghệ RNA, củng cố an ninh y tế quốc gia và đóng góp vào chuỗi đổi mới sáng tạo y sinh toàn cầu.

HM