Đề xuất nâng mức trần bồi thường với cán bộ cố ý gây thiệt hại

Chiều 10/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Tăng tính răn đe và tránh tâm lý ỷ lại vào ngân sách

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Vĩnh Long) đề cập về thời điểm tính giá trị thiệt hại được bồi thường.

Dự thảo quy định giá trị thiệt hại được tính tại thời điểm thụ lý hồ sơ yêu cầu bồi thường hoặc thời điểm tòa án xác định giá trị thiệt hại. Theo đại biểu, việc quy định thời điểm tính giá trị thiệt hại là rất cần thiết để đảm bảo tính chính xác.

Tuy nhiên, đối với các tài sản có biến động giá trị lớn trên thị trường như bất động sản, cổ phiếu, hàng hóa kinh doanh... thời gian giải quyết vụ việc có thể kéo dài qua nhiều cấp, với thời gian có thể kéo dài nhiều năm.

Nếu áp dụng cứng nhắc cái thời điểm thụ lý hồ sơ có thể gây thiệt hại lớn cho người bị thiệt hại do trượt giá hoặc biến động giá trị tài sản trên thị trường.

"Chính vì vậy, tôi đề nghị bổ sung cơ chế cho phép cập nhật giá trị tài sản tại thời điểm hoàn tất thương lượng hoặc thời điểm xét xử sơ thẩm nếu giá trị thị trường của tài sản biến động từ 20% trở lên", đại biểu nêu.

ĐBQH Nguyễn Thị Yến Nhi (Ảnh: Media Quốc hội).

Về mức thiệt hại về tinh thần được quy định tại Khoản 9 Điều 1 của dự thảo luật, sửa đổi bổ sung Điều 27. Dự thảo đã có sự điều chỉnh tính theo mức lương cơ sở đối với các trường hợp bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính, tạm giữ, đưa vào cơ sở giáo dục. Theo đại biểu, Điều này giúp việc tính toán được minh bạch, tự động cập nhật khi lương cơ sở thay đổi.

Tuy nhiên, đối với Khoản 5 của Điều 27 quy định thiệt hại về tinh thần trong trường hợp sức khỏe bị xâm phạm xác định không quá 50 tháng lương cơ sở.

Song đại biểu cho rằng mức trần 50 tháng lương cơ sở còn thấp đối với các trường hợp sức khỏe bị thương tật nặng.

Ví dụ như suy giảm từ 81% khả năng lao động trở lên hoặc bị tàn phế suốt đời. Do đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu phân loại theo tỷ lệ thương tật đối với tổn hại sức khỏe: Từ 81% trở lên thì trần bồi thường tinh thần có thể nâng lên từ 80-100 tháng lương cơ sở để đảm bảo tính đền bù cho tương xứng.

Về trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ. Một trong những điểm mới quan trọng của dự thảo lần này là việc sửa đổi, bổ sung quy định về xác định mức hoàn trả, giảm mức hoàn trả và miễn hoàn trả đối với người thi hành công vụ gây thiệt hại.

Đối với mức hoàn trả, khi có lỗi cố ý, dự thảo quy định hoàn trả từ 30-50 tháng lương và tối đa là 50% số tiền bồi thường.

"Tôi đề nghị nâng mức trần hoàn trả lên 70% số tiền bồi thường đối với các lỗi cố ý nghiêm trọng để từ đó cũng tăng tính răn đe và tránh tâm lý ỷ lại vào ngân sách của Nhà nước", đại biểu nêu. 

Đại biểu cũng bày tỏ nhất trí cao với việc bổ sung quy định miễn hoàn trả đối với trường hợp do lỗi vô ý và gặp hoàn cảnh đặc biệt như mắc bệnh hiểm nghèo, thiên tai, hỏa hoạn, lập công lớn.

"Quy định này vừa đảm bảo tính nghiêm minh nhưng cũng đầy tính nhân văn, giúp cán bộ, công chức yên tâm công tác, không sợ sai trong quá trình thực thi công vụ khi đã làm hết trách nhiệm"

Tuy nhiên, đối với tiêu chí "lập công lớn" đại biểu Yến Nhi cho rằng chưa cụ thể và dễ áp dụng tùy nghi trong thực tiễn. Chính vì vậy, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tham mưu cho Chính phủ theo hướng quy định chi tiết cụ thể "thế nào là lập công lớn?", tránh việc vận dụng tùy tiện, thiếu khách quan tại các cơ quan đơn vị.

Không bỏ sót nhưng cũng không mở rộng thiếu kiểm soát

Tham gia góp ý kiến về trường hợp cố ý cung cấp thông tin sai lệch cho pháp luật về tiếp cận thông tin, ĐBQH Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) cho biết, dự thảo hiện nay quy định theo hướng: Nhà nước bồi thường đối với hành vi cố ý cung cấp thông tin sai lệch mà không đính chính và không cung cấp lại thông tin.

ĐBQH Dương Khắc Mai (Ảnh: Media Quốc hội).

Đại biểu cho rằng cách thiết kế này cần được xem lại bởi khi phát hiện thông tin sai thì phải kịp thời đính chính, cung cấp lại thông tin cho đúng. 

Nhưng nếu quy định như dự thảo, có thể dẫn đến cách hiểu rằng cơ quan hoặc người thi hành công vụ đã cố ý cung cấp thông tin sai lệch gây thiệt hại thực tế đã xảy ra nhưng sau đó chỉ cần thực hiện đính chính thì Nhà nước không còn trách nhiệm bồi thường.

"Điều này chưa phản ánh đúng bản chất của trách nhiệm bồi thường Nhà nước khi xem xét một thiệt hại đã phát sinh. Yếu tố cốt lõi phải là hành vi trái pháp luật, thiệt hại thực tế và quan hệ nhân quả giữa hành vi với thiệt hại. Đính chính là biện pháp khắc phục hậu quả, có thể làm giảm thiệt hại, ngăn chặn thiệt hại tiếp tục phát sinh nhưng không thể làm cho phần thiệt hại đã xảy ra trước đó đương nhiên biến mất", đại biểu Dương Khắc Mai đặt vấn đề.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung cụm từ "mà không đính chính và cung cấp thông tin" tại Khoản 7 Điều 17 và đề nghị sửa thành: "Cố ý cung cấp thông tin sai lệch theo pháp luật và tiếp cận thông tin gây thiệt hại. Việc đính chính hoặc cung cấp lại thông tin được xem xét khi xác định phạm vi, mức độ thiệt hại và mức bồi thường".

Đồng thời, đại biểu cũng đề nghị tiếp tục rà soát quy định này với pháp luật về tiếp cận thông tin để bảo đảm xác thực đúng nội dung hành vi trái pháp luật làm phát sinh trách nhiệm bồi thường, không bỏ sót nhưng cũng không mở rộng thiếu kiểm soát.